Louis Tobback: 'Vlaanderen is gehersenspoeld door rechts. Als werkloze voor de N­-VA stemmen: hoe verdwaasd kun je zijn?'

De nieuwe burgemeester van Leuven raakt stilaan gerodeerd, de sultan van Oman zette de stad op stelten, maar vanuit de coulissen kijkt de oude keizer nog met een half oog toe. Op zijn 81ste voelt Louis Tobback zich weer een vrije vogel, en zijn snavel heeft nog niets aan scherpte ingeboet. ‘Onze nieuwe voorzitter kan het moeilijk nog slechter doen dan de vorige.’

'De Chinese Muur van De Wever brokkelt af en de Mongolen staan voor de deur'

De Oppersocialist wacht ons op in de hal van het Leuvense provinciehuis, waar hij zich uitleeft als oppositielid tegen de N-VA. Het is de dag nadat koning Filip de twee onervaren partijvoorzitters Joachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez (MR) het veld heeft ingestuurd om te onderzoeken of er ergens in 2020 een federale regering kan worden gevormd.

HUMO In een cartoon van Lectrr verzucht koning Filip: ‘Het probleem zijn niet die twee democratieën, maar de twaalf particratieën.’

Louis Tobback «Als de particratie echt zou werken, was er nu een regering. Gwendolyn Rutten was, samen met andere partijtoppers, klaar voor paars-groen. Maar door de oproer in haar partij moest ze op de rem gaan staan en kon Paul Magnette geen formateur worden. De particratie blijft dus in gebreke.»

HUMO Vond u de aanstelling van Coens en Bouchez ook zo verrassend?

Tobback «Niet echt. CD&V is nodig voor paars-groen, en tot nu toe voelden ze zich het vijfde wiel aan de wagen. Het was slim om een CD&V’er het veld in te sturen. Als je Koen Geens nog achter de hand wilt houden als formateur, kom je bij Coens uit. En Bouchez was nodig om Open VLD aan boord te houden. Wellicht had de koning liever Charles Michel en Wouter Beke aangeduid, maar die twee neofieten zullen niet willen mislukken. De pij maakt de monnik, al was dat bij Coens een opvallende groene jas (lacht).»

HUMO Met Coens en Bouchez zijn we al aan de vierde formatieronde toe. Trappelen we niet ter plaatse?

Tobback «Dat CD&V de opdracht heeft aanvaard, doet mij denken dat ze klaar zijn om de N-VA los te laten. In januari zal er duidelijkheid zijn over paars-groen.»

HUMO Bart De Wever wilde ook aan zet komen om paars-groen te verhinderen. Maar hij botste op het veto van de socialisten, de groenen en Open VLD.

Tobback «Als het aan mij lag, had De Wever het initiatief gekregen. Al begrijp ik de emotionele reactie van Open VLD wel. Hoe De Wever hen afschilderde als een bende knoeiers, dat passeert niet bij liberalen met enig zelfrespect. De bruggen tussen Rutten en De Wever zijn opgeblazen.»

HUMO Misschien was dat wel de bedoeling?

Tobback «Ja. Oppositie voeren tegen een paars-groene regering kan een cadeau zijn voor de N-VA. Daarom verschuilen CD&V en Open VLD zich ook al zo lang achter hen. Ze weten dat ze de komende jaren voor Vlaamse verraders zullen uitgescheten worden, en dat De Wever zijn klassieke calimero-spelletje zal spelen. Daarom vind ik die veto’s tegen hem zo dom. Laat hem maar eens een ronde lopen. Desnoods als formateur.»

HUMO Is dat geen tijdverlies? De PS, die incontournable is, zegt dat het paars-groen wordt óf nieuwe verkiezingen.

Tobback «Als een rondje van De Wever ervoor zorgt dat CD&V zich daarna voluit wil engageren voor paars-groen, is dat goed besteed. Hij kan dan ook niet meer zeggen dat hij geen kans heeft gekregen.»

HUMO U wilt hem graag zien mislukken?

Tobback «Ik wil dat hij eens zegt wat hij wil! Als God de Vader uitlegt wat hij bedoelt met de hemel, wil ik daar misschien óók naartoe. Maar uit die zever in zijn programma kan ik niet opmaken hoe zijn hemel eruitziet. Een onafhankelijk Vlaanderen bereik je alleen met ambras, miserie en economische achteruitgang, zoals in Catalonië. Maar wat verstaat hij dan onder confederalisme? Dát moet op tafel, met concrete voorstellen, zodat je de Vlaming de gevolgen van die waanzin kunt uitleggen.

»Het zal de Vlamingen veel geld kosten. Wie vraagt, betaalt. De Franstaligen zullen eisen dat de transfers naar Wallonië, die vanaf 2025 beginnen te dalen, minstens tien jaar worden verlengd. Dat ziet de Vlaamse kleinburger niet graag. Die is bereid om mee te gaan in een onafhankelijkheidsverhaal als hij niet meer moet betalen voor de Walen. Maar zodra hij beseft dat het hém geld gaat kosten: hola!

»De Wever zal ook moeten aanvaarden dat Brussel een volwaardig derde gewest is geworden. En inzake migratie en sociale zekerheid zal hij fors moeten inleveren. Is dat nog een overwinning? Hoe krijgt hij dat door zijn partijcongres? Want bij de N-VA hebben ze zich eenzelfde stommiteit opgelegd als wij met de decumul: om aan een regering deel te nemen, hebben ze een tweederdemeerderheid nodig. Velen vragen zich af of De Wever wel in de regering wil. De juiste vraag is: kán hij nog wel?»

HUMO U doelt op de N-VA-bronnen die in De Morgen fluisterden dat Theo Francken zijn voorzitter steeds luider begint tegen te spreken?

Tobback «Het is al langer bezig. De Wever is het politieke genie van zijn generatie, maar sinds die racistische campagne tegen het migratiepact, die hij in allerijl liet intrekken, is hij de controle kwijt. Twee jaar geleden was zoiets ondenkbaar, dan ging er niks buiten wat hij niet gezien had. Maar ook de Grote Leider heeft maar 24 uur in een dag. Burgemeester van Antwerpen, partijvoorzitter, schaduwpremier én schaduwminister-president, dat is bovenmenselijk. Hij heeft zijn partij niet meer in de hand.»


Hersenspoeling

HUMO Hebt u al Vlaamse tandpasta gekocht om de rood-groene pap van Magnette weg te poetsen?

Tobback «Ha! Mooi beeld van De Wever. Maar voor wij weer ernstig met hem kunnen spreken, moet hij die smerige bruinzwarte bonen ook uit zijn bakkes halen. Hij heeft twee maanden met het Vlaams Blok gepraat (Tobback gebruikt consequent de oude naam van Vlaams Belang, red.). Waarschijnlijk niet met volle goesting, alleen om de Franckensteins in zijn partij te kalmeren. Maar daardoor zijn in zijn winkel een hoop mensen ervan overtuigd geraakt dat ze bij nieuwe verkiezingen een meerderheid zullen halen mét het Blok.

»De Wever heeft gezegd dat er een Chinese Muur tussen zijn partij en het Vlaams Blok staat, maar zijn muur brokkelt af en de Mongolen staan voor de poort. Dat is één van de redenen waarom hij amper nog kan bewegen. De MR kon de N-VA al niet volgen op migratie, laat staan de PS. Hij zal daarover nooit een compromis kunnen maken waarmee hij het Blok en Franckenstein van zijn lijf kan houden.»

HUMO Gelooft u dat Vlaams Belang en de N-VA vanuit de oppositie samen een meerderheid halen in 2024?

Tobback «Ik zie dat niet snel gebeuren. Het is mogelijk dat de centrumkiezer de buik vol heeft van het gezever, en de partijen beloont die daar komaf mee maken.

»De Wever gelooft dat de Antwerpse ondernemers voor hem stemmen om zijn communautaire programma. Dat is een misvatting. Die stemmen voor hem omdat ze denken dat hij ervoor gaat zorgen dat ze nog meer poen kunnen scheppen, en geen enkel arbeidsreglement meer moeten respecteren. Dat ze tegen hun werknemers kunnen zeggen: ‘Ge werkt wanneer ik het zeg, ook op zondag. En dat mag niet te veel kosten of ik ben hier weg.’ Voor die mannen is het nooit genoeg, maar aan vendelzwaaierij en communautaire blokkeringen hebben ze geen boodschap.»

'Crombez is drie jaar lang met alles bezig geweest behálve met oppositie voeren tegen rechtse regeringen, die toch weinig fraaie dingen deden.'

HUMO In een paars-groene regering komen ze allicht ook niet helemaal aan hun trekken. Krijgt Rutten dat verkocht aan haar congres, of vertrekt paars-groen nog zonder de Vlaamse liberalen?

Tobback «De MR zal niet zonder Open VLD willen. De familiebanden worden aangehaald. Dat betekent dus ook dat wij moeten meedoen. Iemand van ons zal minister worden. Iemand van de Noordzee (doelt op John Crombez, red.).»

HUMO Het begrotingstekort loopt op tot 11 miljard euro, de kosten in de sociale zekerheid blijven stijgen. Armoedespecialisten Bea Cantillon en Ive Marx vinden dat een vermogensbelasting onvermijdelijk wordt. Kan dat met een paars-groene regering?

Tobback «Graag! Maar de liberalen en CD&V slikken dat nooit.»

HUMO In de regering-Michel heeft CD&V toch geijverd voor een ‘eerlijke bijdrage’ van de grote vermogens?

Tobback «Voor de schijn, ja. Er zullen wel CD&V’ers zijn die dat willen, maar die partij kan een deftige vermogensbelasting nooit laten passeren zonder uiteen te vallen.

»De eerlijkste fiscale hervorming die ooit in België werd doorgevoerd, dateert van de rooms-rode regering-Lefèvre-Spaak van 1961-1965. Iedereen moest aangeven wat hij ontving uit arbeid, maar ook uit kapitaal en vastgoed. Daarop werd dan een tarief geheven. De rechterzijde schreeuwde moord en brand, en heeft niet gerust voor die hervorming volledig was teruggeschroefd. Didier Reynders heeft als minister van Financiën de laatste punten uitgeveegd.

»De nota van Magnette werd in Vlaanderen afgeschilderd als linkse waanzin, terwijl in Wallonië zelfs de zakenkrant L’Echo hem toejuichte. Daaraan zie je hoe de Vlaamse geesten de voorbije vijftig jaar zijn gebrainwasht door de erfenis van Margaret Thatcher. Van haar heb ik twee belangrijke lessen onthouden. Ze zei letterlijk dat ze tegen een politiek eengemaakt Europa was omdat ze niet wilde dat de socialisten die ze in Londen had buitengesjot, via Brussel weer binnenkwamen. En toen ze haar vroegen wat haar grootste politieke verdienste was, antwoordde ze: ‘Tony Blair en New Labour, omdat we de geesten van onze tegenstanders hebben veranderd.’ Dat was het grootst denkbare affront voor de Britse sociaaldemocraten. Mannen als Blair, maar ook Wim Kok en Jeroen Dijsselbloem hebben meegeheuld met rechts. Bij ons zie je hetzelfde. De Vlaamse kleinburger wordt gehersenspoeld door rechts, door commentaarschrijvers als Jan Segers van Het Laatste Nieuws, die voortdurend hameren op besparen, besparen, besparen. Hoe verdwaasd kun je zijn, als arme gepensioneerde, om besparingen te willen? Hoe kan het dat een werkloze of een arbeider in een flexi-job voor de N-VA stemt? Die partij holt de sociale zekerheid uit en rijdt voor de rijken en de multinationals. Die kleinburgers snijden in hun eigen vlees, net als de Britse Labour-kiezers die voor de brexit hebben gestemd.»

HUMO De kiezer heeft niet altijd gelijk?

Tobback «Natuurlijk niet. Degenen die voor Hitler, Donald Trump en Viktor Orbán hebben gestemd, daarvan mag je toch zeggen dat het idioten zijn die zich hebben laten bedriegen?»

HUMO Wat bedoelt u precies met ‘kleinburgers’?

Tobback «Een oud spreekwoord zegt: ‘Als niets tot iets komt, kent iets zichzelve niet.’ Als sociale beweging hebben wij ervoor gezorgd dat de mensen zich konden opwerken. Helaas zijn velen vergeten vanwaar ze komen. Ze kijken zelfs neer op groepen die het minder goed hebben, omdat ze zich beter willen voelen.

»In Leuven wonen 100.000 mensen, waarvan 17.000 niet-Belgen. En wij hebben geen problemen. Dat bevestigt wat ik al dertig jaar zeg: dat samenlevingsproblemen geen zaak zijn van andere godsdiensten, kleuren of culturen, maar van armeluizen.»

'Vlaanderen is gehersenspoeld door rechts. Als werkloze voor de N-VA stemmen: hoe verdwaasd kun je zijn? ''

HUMO Als socialisten de mensen emanciperen, moeten ze daar dus geen dank voor verwachten?

Tobback «De sociaaldemocratie is een zichzelf vernietigend project. Die kleinburgers stemmen op den duur ook rechts, omdat ze niet meer willen betalen voor degenen op wie ze neerkijken. De verdeeldheid onder de mensen is de macht van rechts. Dát is de les van Thatcher die we allemaal boven ons bed moeten hangen.»

HUMO Hebben degenen die het einde van de sociaaldemocratie voorspellen dan gelijk?

Tobback «Die zijn veel te vroeg, ik ga dat niet meer meemaken. The Economist publiceerde vorige zomer een kaart van Chicago, bij een artikel over een gezondheidsonderzoek van de universiteit van New York. Op die kaart stond een metrolijn die van het noorden van de stad naar het zuiden loopt, een goeie dertig kilometer lang. Bij elke metrohalte daalt de levensverwachting met een jaar! In het noorden wordt men gemiddeld 90 jaar, in het zuiden 60. Als de ongelijkheid zelfs in het rijkste land ter wereld zo schrijnend is, dan heeft het socialisme nog veel werk.

»Bij ons worden rijke mensen gemiddeld vijf jaar ouder dan armen. En de kloof in het aantal gezonde levensjaren is nog breder. Gelukkig kunnen we daar iets aan doen met betere lonen, betere arbeidsvoorwaarden, betere opleidingen, betaalbaar onderwijs, openbaar vervoer en gezondheidszorg.»

HUMO Kandidaat-Open VLD-voorzitter Francesco Vanderjeugd waarschuwt iedereen die heimwee heeft naar de vorige paars-groene regering: ‘Toen was er nog geld om de verschillen te overbruggen, vandaag niet meer.’

Tobback «Daarmee illustreert hij de collectieve hersenspoeling door de Jan Segersen van deze wereld.»

HUMO Is het zo vreemd dat commentaarschrijvers vinden dat de rekening moet kloppen, en dat je geen schulden kunt blijven maken op de kap van de jonge generaties?

Tobback «Zolang onze schuld geen buitenlandse schuld is, zoals bij de Grieken, is ze alleen een probleem voor Belgische beleggers. De Couckes, Frères en Hutsen riskeren hun geld niet terug te krijgen, maar sta me toe dat niet zo’n drama te vinden (grijnst). Als je morgen, na een staatsgreep, beslist om de staatsschuld niet meer terug te betalen, zou dat een geweldig herverdelingsmechanisme zijn.»

HUMO We moeten dus niet te veel wakker liggen van de vraag hoe we die 5 miljard euro extra sociale uitgaven uit de nota-Magnette gaan financieren?

Tobback «In heel Europa is de roep naar investeringen enorm. De Duitsers en Nederlanders hebben overschotten waar ze amper overheen kunnen kijken.

»Paul De Grauwe zegt al jaren dat we moeten stoppen met die besparingswaanzin, en hem kun je bezwaarlijk een linkse rakker noemen. Hij zegt ook dat paars-geel of paars-groen eigenlijk weinig verschil maakt. Wij zullen doen wat Europa wil.»

HUMO We hoeven ons dus ook niet druk te maken over het gebrekkige klimaatplan van de Vlaamse regering?

Tobback «Europa zal ons verplichten om meer te doen. We zullen alleen kostbare tijd verloren hebben.

»De Nederlanders hebben wél een deftig klimaatplan en zijn hun dijken aan het verhogen om de stijging van de zeespiegel op te vangen. Waar zijn wij mee bezig? Met Oosterweel, een project waarvan niemand kan zeggen hoeveel het zal kosten en wanneer het klaar zal zijn.

»De Oosterweelverbinding is nodig, maar om de actiecomités te paaien hebben De Wever en Ben Weyts nog eens 10 miljard euro extra op tafel gelegd voor de overkapping van de Antwerpse ring. Dat is een dwaasheid. Die uitstoot verdwijnt niet, hè. Die zal via een paar luchtpijpen heel geconcentreerd de stad in worden geblazen.»

HUMO Over tien jaar rijden er misschien alleen nog zuivere auto’s rond, waardoor de uitstoot veel lager zal liggen.

Tobback «Reden te meer om die 10 miljard aan iets anders uit te geven!»

HUMO Antwerpen droomt van een gloednieuw stadsdistrict op de overkapte ring.

Tobback «Dan moet Antwerpen dat zelf betalen, niet de Vlaamse belastingbetaler. Als burgemeester heb ik ook geld naar Leuven laten vloeien, maar wat er nu onder De Wever gebeurt is overdreven: álles stroomt naar Antwerpen, en dat gaat ten koste van de infrastructuur in de rest van Vlaanderen.»

HUMO De Wever vat dat soort kritiek meestal op als een compliment.

Tobback «Als hij alleen voor Antwerpen rijdt, moet hij stoppen als voorzitter en schaduwminister-president, want híj duidt de ministers aan die zijn stad een abonnement op Euromillions geven. Hij lijkt op Peter de Grote, de Russische tsaar die vond dat alles naar Sint-Petersburg moest gaan. Dat werd een prachtige stad, maar het Russische platteland crepeerde, en zelfs in Moskou ging het slecht.»


Blèters

HUMO De nieuwe SP.A-voorzitter Conner Rousseau ging vorige week langs bij de koning, of in zijn woorden: de Fluppe. Behoort u ook al tot zijn matekes?

Tobback «Als hij mij mateke noemt, zal ik een vriendelijke poging doen om hem een boks op zijn oog te geven (lacht). En hopelijk slaat hij dan niet terug.»

HUMO Wat vond u van zijn ‘Ni fokke me mij, gast’ tegenover Jan Jambon?

Tobback «Volgens mijn zoon Bruno zijn die Ketnet-woorden een andere manier om te zeggen: ‘Sterft, gij oude vormen en gedachten.’ Ach, het stoort me niet. Ik wil die jongen een eerlijke kans geven, tot nu toe rijdt hij een goed parcours.»

HUMO Rousseau lijkt meer marketingboy dan ideoloog. Hij zal de communicatie-afdeling van de partij uitbreiden, terwijl u altijd pleitte voor een sterkere studiedienst.

Tobback «Zijn er nog andere voorzitters dan communicators? Zo werkt de moderne politiek blijkbaar. Die wordt gedomineerd door de dagelijkse perceptie. ‘Hoe haal ik vanavond ‘Het journaal’ of ‘Terzake’, en als dat niet gaat ‘Gert Late Night’ of die show van Danira Boukhriss? En waarmee? Met om het even wat.’»

HUMO Om als voorzitter ook Vlaams parlementslid te kunnen blijven, moet Rousseau een uitzondering krijgen op het cumulverbod van de partij. De beslissing valt dit weekend, bij het verschijnen van dit interview zal ze bekend zijn. Wat is uw standpunt?

Tobback «De partij heeft hem in een lastig parket gebracht, want hij heeft die uitzondering niet gevraagd. Als Rousseau het parlement moet verlaten, wordt hij veel minder zichtbaar. Het zou goed zijn als hij daar de stiel kan leren. Maar als hij die uitzondering krijgt, staan er straks burgemeesters op die vragen waarom de voorzitter mag cumuleren en zij niet. Daarom zou ik de statuten wijzigen en de cumul toestaan voor iedereen die aan een paar strikte voorwaarden voldoet: je moet voorgedragen worden door je afdeling bij geheime stemming, en het partijbureau moet akkoord gaan.»

HUMO Hans Bonte noemt de decumul een stommiteit, maar u zou de regel dus niet volledig afschaffen?

Tobback «Ik ben niet vóór cumuleren, maar de spelregels moeten voor iedereen dezelfde zijn. Onze Vlaamse parlementsleden zijn allemaal meegelopen in het populisme van John Crombez, die de zuivere wilde uithangen. Nu is er blijkbaar het voortschrijdend inzicht dat we daarmee in ons eigen vlees hebben gesneden.»

HUMO Door de verhalen over Johan Vande Lanotte in Oostende, Hilde Claes in Hasselt en het Publipart-schandaal in Gent hing er aan de socialisten een reukje van graaiers en postjespakkers. Was het niet nodig om daarmee komaf te maken?

Tobback (wuift weg) «In ‘Wissel van de macht’ (Canvasreeks over de recente politieke geschiedenis in België, red.) zei De Wever dat hij van zijn ambras met Jean-Marie Dedecker één ding heeft geleerd: ge laat uw mensen niet vallen. Wat je ze binnenskamers aandoet, is iets anders. Maar publiek blijf je achter hen staan. Die les was Crombez vergeten.»

HUMO Viel Hilde Claes niets te verwijten?

Tobback «Die is ondertussen vrijgesproken. Crombez heeft haar persoonlijk de laan uitgestuurd. Hij is naar Hasselt gereden en heeft het burgemeesterschap cadeau gedaan aan CD&V, tot stomme verbazing van Beke. In ruil spraken ze af dat het na de verkiezingen samen uit, samen thuis zou zijn. Maar na de verkiezingen hebben we daar CD&V buitengezet, om met de N-VA van Steven Vandeput te besturen. Die frats heeft ons in heel Limburg burgemeesters en schepenen gekost. Als een voorzitter zoiets laat gebeuren, zonder tegen die afdeling te zeggen: ‘Ofwel respecteert ge mijn handtekening, ofwel ligt ge eruit’…

»Na het ontslag van Claes is hij diezelfde avond naar Antwerpen gereden om te zeggen dat Tom Meeuws een stap opzij moest doen om het kartel met Groen te redden. Resultaat: ze stemden hem weg en bliezen het kartel op. Meeuws zei tegen Crombez: ‘Ga ne keer zien of ge in Oostende wél iets te zeggen hebt.’ Daar is hij bij de gemeenteraadsverkiezingen als laatste op een lijst gaan staan die niet eens het SP.A-logo droeg. Als partijvoorzitter! Wat voor figuur sla je dan?»

'De sultan van Oman werd hier behandeld door dokters die morgen ook u en mij behandelen. In veel landen is dat ondenkbaar'

HUMO Men zegt dat u zo gebeten bent op Crombez uit rancune, vanwege de bitse strijd die hij met uw zoon Bruno heeft gevoerd.

Tobback «Dat heeft er niks mee te maken. Crombez is drie jaar lang met alles bezig geweest behálve met oppositie voeren tegen rechtse regeringen, die toch weinig fraaie dingen deden. Het resultaat is dat we bijna onder de 10 procent zijn gezakt. Daarom zeg ik dat de nieuwe voorzitter het onmogelijk nog slechter kan doen dan de vorige.»

HUMO Uw opvolger Mo Ridouani heeft lang getwijfeld om zich kandidaat te stellen voor het voorzitterschap.

Tobback «Ik heb hem dat afgeraden.»

HUMO Omdat de Leuvense kiezer hem dat niet zou vergeven?

Tobback «Dat is niet de voornaamste reden. Rousseau komt uit het niets, zoals Karel Van Miert. Dat was zijn sterkte, alle baronnen steunden hem.

»Als Mo kandidaat was geweest, zou hij waarschijnlijk gewonnen hebben. Maar hij zou op dezelfde tegenwerking zijn gestuit als Bruno, die met meer dan 80 procent van de stemmen voorzitter was geworden. Toch trokken Johan Vande Lanotte, Patrick Janssens en Daniël Termont zich van hem niks aan. Johan was niet graag voorzitter, maar hij had ook niet graag dat een ander hem zei wat hij moest doen.»

HUMO Gelukkig had u daar als burgemeester nooit last van.

Tobback (lacht) «Steve Stevaert belde mij als partijvoorzitter alle dagen, zelfs als ik op vakantie was. De afspraak was dat hij met dat advies deed wat hij wilde. Meestal deed hij het omgekeerde van wat ik zei. Hij belde mij om te weten wat hij níét moest doen. Dat heeft mij nooit gestoord. Ook Vande Lanotte belde regelmatig.

»Nadien kwam Caroline Gennez: zij denkt dat ik heb geprobeerd om haar te nekken, maar ik zweer op al wat mij lief is dat dat niet klopt. Ik was wel woest toen ik ’s morgens op de radio Bertje Anciaux hoorde zeggen dat hij lid was geworden van de socialisten omdat ‘ze aan een aantal voorwaarden hebben voldaan, waaronder een naamsverandering’. De naam van een partij verander je op een ledencongres, niet tijdens een babbeltje met den blèter. Maar voor de rest heb ik het met Gennez goed gemeend.»

HUMO In ‘Wissel van de macht’ vertelde Gennez dat de oude krokodillen, waaronder u, haar in de steek lieten toen ze tien jaar geleden de opdracht kreeg om Frank Vandenbroucke geen Vlaamse ministerpost meer te geven. Die beslissing kostte SP.A veel stemmen en Gennez was de zondebok.

Tobback «Die beruchte vergadering was georganiseerd door Freddy Willockx, in een mutualiteitskantoor in Deinze. De oude krokodillen, maar ook actieve kopstukken, kwamen samen, omdat er met Frank niks meer aan te vangen was. Ge hebt ‘Wissel van de macht’ ook gezien: tijdens de regeringsonderhandelingen vroeg Kris Peeters op een bepaald moment of iedereen akkoord was. Gennez antwoordde ja, Frank zei nee. Dan maak je je belachelijk. De jaren voordien had hij al twee keer zijn ontslag als minister aangeboden omdat hij het niet eens was met de partij. Dat kon niet blijven duren.

»Die avond bracht Gennez verslag uit en heb ik haar gezegd dat ze komaf moest maken met dat conflict. Ofwel moest zij gaan, ofwel hij. Maar het was haar beslissing.»

HUMO Waarom liet de partij haar daarna in de steek?

Tobback «Maar ze heeft me nooit gevraagd om haar hand vast te houden! Zij was voorzitter. Het was haar taak om de ministers aan te duiden.»

HUMO Freya Van den Bossche zegt dat ze aan de twintig aanwezigen heeft gevraagd om die beslissing publiekelijk te steunen: ‘Niemand stond op.’

Tobback «Dat is zever. Van den Bossche was trouwens niet aanwezig op die vergadering. Maar die breuk met Frank heeft ons pijn gedaan. En nadien kwam de alleingang van Janssens.»

HUMO De gewezen Antwerpse burgemeester Patrick Janssens was ook niet uw beste vriend.

Tobback «Janssens was een schitterende bestuurder, maar zoals Stevaert zei: ‘Hij heeft het niet zo voor socialisten.’»

'De mooiste periode uit mijn carrière waren de zeven oppositiejaren tegen de regeringen-­Martens, omdat ik er volle bak in mocht vliegen.'

HUMO Zijn afscheid bij SP.A, en later bij Racing Genk, verliep nogal kil.

Tobback «Dat komt dan overeen met zijn persoonlijkheid. Janssens kon niet wegsteken dat hij mensen gebruikte. Hij gaf je alleen aandacht als hij je nodig had. Zodra je had gediend, mocht je gaan.

»In het duel met De Wever in Antwerpen heeft hij het verprutst door een kartel te sluiten met CD&V. Twijfelende socialistische kiezers zeiden: ‘Niet met de tsjeven, dan stem ik wel voor de PVDA!’ Zijn hoofddoekenverbod was ook een blunder. Als je ziet hoe de demografie van Antwerpen evolueert, moet je de mensen niet tegen je in het harnas jagen met een maatregel die alleen rechts pleziert. En dan achteraf nog staan blèten omdat je de verkiezingen hebt verloren.»


Stoof

HUMO Willy Claes zei vorige zomer in Humo: ‘Als je ziet welke erfenis wij hebben nagelaten, heeft mijn generatie weinig reden om zich op de borst te kloppen.’

Tobback «Ik schaam me niet voor onze erfenis. Volgens Ive Marx – die ook past in die thatcheriaanse categorie van linksen die rechts zijn gaan denken – is de ongelijkheid in België beperkt in vergelijking met de rest van de wereld. Dat is onze verdienste, en die van de vakbond en de mutualiteit. Wij hebben in weer en wind standgehouden. De sultan van Oman werd hier behandeld door dokters die morgen ook u en mij behandelen. In veel landen is dat ondenkbaar. Zelfs de index bestaat nog altijd, en dat blijft een fantastisch gelijkheidsinstrument.»

HUMO Een jaar geleden nam u afscheid als burgemeester. Hebt u nu meer tijd voor andere zaken?

Tobback «Ik lees mijn gazetten rustiger en uitgebreider dan vroeger. En ik ben al een jaar mijn papierwerk aan het opruimen. Daar zal ik volgend jaar ook nog zoet mee zijn.»

HUMO Mist u het burgemeesterschap?

Tobback «Integendeel, ik ben blij dat ik van die praktische zaken verlost ben, zodat ik meer tijd heb voor andere dingen.

»Ik ga met Norbert De Batselier een debatclub opstarten voor een vijftigtal mensen die willen nadenken over het socialisme. We hebben hier een mooi lokaal met een oude Leuvense stoof, en bij die stoof gaan we nadenken over de oplossingen van de toekomst.»

HUMO Wat vindt u van ‘De oude matekes’ als clubnaam?

Tobback (lacht) «Dan bestaat het risico dat sommigen niet willen komen.»

HUMO Consulteert Ridouani u nog vaak?

Tobback «Hij heeft me gebeld over die sultan, maar soms hoor ik hem een maand niet. We hebben twaalf jaar samen bestuurd, hij weet op voorhand wat ik ga zeggen. Soms volgt hij mijn advies, soms niet. Prima!

»Als ik opnieuw lijsttrekker was geweest, zou ik nog veel voorkeurstemmen hebben gekregen, maar waren we er niet meer bij geweest. Met Mo als trekker en ik als duwer verloren we maar twee zetels en bleven we veruit de grootste partij. Ik had zes jaar geleden al willen stoppen, maar toen stond niemand klaar.»

HUMO Een man die nooit thuis was en plots met pensioen gaat, botst weleens op een vrouw die niet gewend is om rekening met hem te houden.

Tobback «Zoveel ben ik niet thuis. Ik zit nog in de provincieraad, en daar beleef ik op mijn 81ste mijn derde jeugd. De mooiste periode uit mijn carrière waren de zeven oppositiejaren tegen de regeringen-Martens, omdat ik er volle bak in mocht vliegen. In de provincie zit ik nu opnieuw in de oppositie, tegen de N-VA. Het voorbije weekend heb ik nog amendementen geschreven op hun meerjarenplanning.»

HUMO Het wordt voor u politiek tot in de kist?

Tobback «Ik kan niks anders. Ziet ge mij al stationsromannekes lezen?»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234