Louis Tobback wordt 80: de memoires van een oersocialist (slot): 'Soms jeuken mijn handen als ik zie hoe ze 't Bart De Wever allemaal in de schoot werpen'

In het slot van zijn memoires praat Louis Tobback openhartig over vriend en vijand, over Leuven en de rest van de wereld, en geeft hij een inkijk in de Tobback-psyche.

HUMO Op 4 februari 1993, u was minister van Binnenlandse Zaken, zei u in dit blad: ‘Dit is een zo verslindende bezigheid, dat ik er op mijn 60ste mee stop. Het mandaat dat ik op 4 mei 1998 bekleed, zal mijn laatste zijn.’ Dat kan tellen als gebroken belofte.

LOUIS TOBBACK «Ik had het natuurlijk over mijn parlementaire mandaat. En ik meende het: het was nooit de bedoeling om tot mijn 80ste in de politiek te blijven. Op een moeilijk moment heb ik het zelfs eens op een bierviltje geschreven en aan Karel Van Miert gegeven: ‘Ik stop ermee op mijn 60ste!’ Hij zal het wel bijgehouden hebben, want dat kaartje kon hem ooit nog van pas komen. Zo zie je maar hoeveel waarde bierviltjes hebben als akte.

»Maar ik kan u wel zeggen dat ik al twee keer, zowel in 2006 als in 2012, mijn plaats als lijsttrekker heb aangeboden aan een bekwaam, bekend iemand van wie ik zeker was dat het zou lukken om me af te lossen als burgemeester. Maar in beide gevallen had de persoon in kwestie wat anders te doen. En om Saïd El Khadraoui of Mohamed Ridouani voor de wolven te gooien, vond ik ze toen nog te jong.»

HUMO In 1994, haast op het toppunt van uw politieke glorie, was het geen verrassing dat u burgemeester van Leuven kon worden.

TOBBACK «De oppositie was toen ook hopeloos verdeeld, ik had bijna een volstrekte meerderheid. Sindsdien zijn we nooit meer onder de 30 procent gezakt. De eerste keer had ik 19.000 voorkeurstemmen, de tweede keer 15.000 en de laatste keer zat ik net onder de 10.000.»

HUMO Dat gaat wel bergaf, zo op het eerste gezicht.

TOBBACK «10.000 stemmen, dat is nog bijna zoveel als alle groene kandidaten samen, en iets meer dan alle kandidaten van Open VLD.»

HUMO Het jaar 2000 bracht voor u ongetwijfeld de spannendste herverkiezing.

TOBBACK «Ik liep toen een groot risico. In 1998 was ik, tegen mijn belofte in, weer naar Brussel gegaan om minister van Binnenlandse Zaken te worden, ‘voor het hogere goed van het koninkrijk’ volgens Jean-Luc Dehaene. Na zes maanden was dat dan ook nog geëindigd met mijn ontslag door wat er met Semira Adamu gebeurd was. Maar veel Leuvenaars hadden blijkbaar gezien dat ik tegen mijn zin vertrokken was en hebben het me niet aangerekend.»

HUMO Ik zag al een SP.A-folder voor de komende gemeenteraadsverkiezingen en daar vond ik u niet meteen in terug. Het moet wennen zijn om tot het verleden te behoren.

TOBBACK «Ik vraag geen medelijden, maar ik ben bezig met één van de moeilijkste oefeningen uit mijn hele carrière. Aan de ene kant probeer ik als lijstduwer nog enkele duizenden stemmen te halen om voor het geheel nog een bijdrage te leveren die mogelijk doorslaggevend is, aan de andere kant probeer ik niet in het licht van lijsttrekker Mohamed Ridouani te staan. Híj moet naar voren komen.»

HUMO En wat als de lijstduwer verkozen raakt?

TOBBACK «Dan zullen er kruitdampen boven ons huis opstijgen, want Bruno staat ook op de lijst, op de derde plaats, en wettelijk mag er dan maar één van ons beiden zetelen.»

HUMO Oei, hoe gaat u dat oplossen? De moeder des huizes die beslist?

TOBBACK «Daar heeft Jenny gelukkig de allures niet voor, en ze heeft zich nooit eerder met iets gemoeid (lacht). Ik heb Bruno gezegd: het is een gevecht tussen ons tweeën, wie de meeste stemmen heeft, gaat zetelen. En mijn troostprijs ligt klaar: ik ben ook lijstduwer voor de provincie (lacht).»

HUMO Het moet een bijzon-dere man zijn die u uiteindelijk waardig bevonden hebt om in uw voetsporen te treden.

TOBBACK «Niemand spreekt tegen dat Mohamed zijn dossiers kent. Zijn diploma’s kan hij laten zien. Hij zal twaalf jaar ervaring hebben als schepen. En hij heeft de drive en het karakter om het te doen.»

'Ik krijg steeds vaker te horen: 'Weet je het dan misschien beter dan de burgers?' Welja, ik wéét het beter. Want ik bestudeer dossiers, ik word daarvoor betaald'

HUMO ‘Mohamed Ridouani is een zeer goede man,’ liet ook Leuvenaar Mark Eyskens al optekenen, ‘maar natuurlijk heeft hij wel een Marokkaanse naam.’ Eyskens vroeg zich af of de Leuvenaars er rijp voor zijn.

TOBBACK «Daar ben ik ook niet zeker van, maar als we het niet proberen, zullen we het niet weten. De enige reden om niet voor Mo te stemmen is inderdaad te schandelijk om ervoor uit te komen, maar ik besef ook wel dat ze zal meespelen. Ik wens het lot niet te tarten, maar een spectaculaire aanslag in september 2018 zou onze campagne zeker geen deugd doen.»

HUMO Uw zoon Bruno heeft ook al eens laten vallen dat hij burgemeester van Leuven een fijne positie vindt.

TOBBACK «Bruno wordt in augustus 49 en zit dan 24 jaar in het parlement: als hij dat wil, heeft hij nog een hele toekomst voor zich. Had hij nu de lijst aangevoerd, dan stond in alle gazetten: ‘Tobback is een dynastie aan het stichten’.

»Bruno heeft nooit iets cadeau gekregen: de eerste keer dat hij verkozen werd, in 1994, was hij lijstduwer voor de provincie. Zijn naam zal hem toen wel geholpen hebben, maar later is die naam veeleer een handicap geweest. Zonder de vergelijking te ver te willen doordrijven: Axel Merckx had ook het probleem dat hij de zoon is van Eddy. Als Bruno burgemeester wilde worden, zat zijn vader ongetwijfeld in de weg. Voel ik me daar schuldig over? Nee, maar het ís wel zo. Ik hoop dat hij er geen prins Charles-complex aan overgehouden heeft: die moet maar blijven wachten tot Elizabeth II verdwijnt. Nu, in dat geval is het goed dat het zo lang duurt.»


Smerige dingen

HUMO Geen enkele SP.A-voorzitter na Steve Stevaert wist echt leiding te geven aan de partij, zei u een vorige keer. Dus ook Bruno Tobback niet, die in 2011 voorzitter werd.

TOBBACK «Ik kan rustig zeggen dat Bruno die kans nooit gekregen heeft. Ook daar hebben we het al over gehad: de foute beslissingen van de Teletubbie-generatie. Johan Vande Lanotte wilde na de verkiezingsuitslag van 10 juni 2007 absoluut geen voorzitter meer zijn, daar kon ik hem niet van afbrengen. Caroline Gennez heeft toen een vergiftigd geschenk gekregen, dat in 2011 is overgegaan in de handen van Bruno.

»Als je de leiding van de partij écht in handen wilt krijgen, moet je dat kunnen doen vanuit de oppositie. Dan ben je voor iedereen duidelijk de enige kopman. Als je partij deel uitmaakt van de regering en de voorzitter heeft ministers of zelfs een viceminister-president naast zich, dan lukt dat niet. Steve Stevaert was de uitzondering, maar hij was al de absolute leider toen hij voorzitter werd. De satrapen in de provincies steunden hem in moeilijke dagen. Want ook al heb je alle talenten van de wereld, je zult niks realiseren als zij niet achter je staan en zich alleen maar afvragen of je wel doet wat zíj zeggen. Je weet toch wat Daniël Termont letterlijk over Bruno zei in een interview? ‘Hij luisterde niet naar mij!’»

'Voor Jinnih Beels was het ongetwijfeld veel makkelijker geweest om tweede te gaan staan op de groene lijst, ze heeft de moeilijkste en meest ondankbare keuze gemaakt.'

HUMO Dat Bruno Tobback zo koppig aan zijn voorzitterschap vasthield, heeft de partij ook niet geholpen.

TOBBACK «Dat is een karaktertrek van de familie, dat neem ik op mij, dat zijn genen die ik heb doorgegeven. Misschien is hij zelfs vergevingsgezinder dan ik. Ik herinner me dat hij Herman Van Rompuy eens citeerde: ‘Ik vergeef mijn vijanden, maar ik vergeet nooit hun namen.’»

HUMO Dat vergiftigde geschenk van het voorzitterschap is later nog eens doorgegeven aan John Crombez.

TOBBACK «Ha nee, want de overschotten van de Teletubbies bestonden intussen niet meer. Frank Vandenbroucke is professor in Amsterdam, Patrick Janssens wás voetbalmanager en Johan Vande Lanotte zit in Oostende: nu bestaat de mogelijkheid om er iets van te maken.

»Ik probeer altijd alles te rationaliseren, misschien zelfs te veel, en dus besef ik dat het belang van de groep voorgaat op mijn persoonlijke ressentimenten: ik heb er alle belang bij dat Crombez zou slagen. Alleen zijn er in die campagne om het voorzitterschap van de SP.A smerige dingen gebeurd. Het zal moeite kosten om dat weer recht te zetten, maar ik wil daartoe bijdragen. Als de partij goed draait, is het makkelijker om mijn laatste ambitie te realiseren: de aflossing in Leuven verzekeren.»

HUMO Voorlopig draait de partij ver van goed, bleek uit de recentste peiling. In 1994 zei u in Humo: ‘De sociaaldemocratie is een heel mooi zichzelf vernietigend project.’ Mensen die vooruitgaan door een linkse herverdelingspolitiek, worden rechtse kiezers die willen behouden wat ze hebben.

TOBBACK «De Vlaamse beweging is ook een heel mooi zichzelf vernietigend project. Niemand kan beweren dat De Wever de laatste verkiezingen gewonnen heeft dankzij de kracht van de Vlaamse beweging. Die zet hij steeds meer voor gek door te zeggen dat hij nu geen tijd heeft voor communautaire problemen. Hij doet alleen moeite om de rijken rijker te maken en de armen armer. Waar vliegt de blauwvoet nog?»

HUMO Is het een troost dat ook de Vlaamse beweging een aflopende zaak is?

TOBBACK «Nee, ik zeg het om een verschil aan te geven: het socialisme kan terugkeren als de ongelijkheid nog verder toeneemt, het flamingantisme komt waarschijnlijk nooit terug in het verenigde Europa.»

HUMO Moet links blijven opereren onder het etiket socialistisch, of kan het ook andere vormen aannemen, zoals GroenLinks van Jesse Klaver in Nederland?

TOBBACK «Het alternatief moet niet socialistisch héten, als het maar socialistisch ís. En of dat met Klaver het geval zal zijn? Mij lijkt het meer schone schijn: hip en modern willen zijn. Een beetje zoals Matteo Renzi in Italië. Vies van ideologie en gericht op perceptie: het komt er niet op aan dat ik een oplossing heb voor een probleem, als ik maar kan doen alsof ik die heb, en het liefst in primetime. Misschien doe ik de man nu onrecht aan. Ik hoop het, maar ik denk het niet.»


Zwaaien met leeuw

HUMO U was haast een kwarteeuw burgemeester: hoe belangrijk was dat voor u?

TOBBACK «Ik vond alle mandaten die ik bekleed heb mooi, en dat meen ik. Toen ik in juli 1965 de eerste keer de plechtstatige zaal van de Commissie van Openbare Onderstand (COO, de voorloper van het OCMW, red.) in Leuven binnenstapte, maakte dat meer indruk op mij dan de dag dat ik in een regering ben gestapt. Misschien ook omdat ik voor ik zelf minister werd al zoveel ministers had gezien (lacht). De Leuvense COO was één van de grootste van het land, met veel bezittingen en prestige. Vanuit de oppositie ben ik er toen in geslaagd de meerderheid hopeloos te verdelen. Moet ik daar fier op zijn? Welja, zeker? Want the duty of the opposition is to oppose.

»Als je me nu echt zou dwingen om te kiezen tussen al mijn mandaten, dan zeg ik dat de mooiste tijd van mijn leven die van fractieleider was, vanaf 1978. Ook omdat ik 40 was toen ik daaraan begon, dan ben je in de fleur van je leven, je kunt nachten doorgaan. Soms ben je dan misschien een beetje té energiek... Maar in 1988 was ik echt aan iets anders toe. En in 1994 ben ik met volle overtuiging uit de regering gestapt om burgemeester te worden.»

HUMO ‘Ik ben beter als burgemeester dan als minister,’ zei u eens.

TOBBACK «Ik vóél me beter als burgemeester dan als minister, omdat je als burgemeester het veld veel beter overschouwt en het beter kunt aansturen. Als minister word je grotendeels geleefd.

»Zonder pretentieus te zijn kan ik beweren dat ik in Leuven het verschil heb gemaakt met de vorige periode. Mijn beleid heeft altijd een ruime steun gekregen. Dus ja, ik ben zeer gelukkig dat ik 24 jaar burgemeester geweest zal zijn.»

'Hoezeer Geert Bourgeois ook zijn best doet, hij wordt in Canada niet voor vol aanzien. Zelfs niet door premier Mark Rutte in Den Haag'

HUMO Nochtans zei u in 2004: ‘Burgemeester zijn is niet meer plezant.’

TOBBACK «Ik sta nog altijd achter die uitspraak, in een aantal opzichten is burgemeester zijn niet meer plezant. In Vlaanderen gaat men er nog altijd van uit dat de gemeentelijke autonomie hoog in ons vaandel staat, maar vergelijkingen met andere Europese landen tonen iets heel anders. Van de belastingen wordt in Denemarken meer dan 40 procent besteed door lokale autoriteiten, in Vlaanderen is dat 14 procent. Ondanks al hun dure eden dat ze gaan decentraliseren, zeggen Vlaamse ministers altijd weer: ‘Blijf van mijn speelgoed af!’»

HUMO U laat voortdurend horen dat ze niet goed voor hun speelgoed zorgen.

TOBBACK «Dat is toch zo? Probeer maar eens je jongen terug te vinden in het nest van Vlaamse decreten. Of het nu om Oosterweel gaat, of de Noord-Zuidverbinding in Limburg, of Uplace: ze slagen er niet in iets te bakken van hun eigen plannen – en in het geval van Uplace kun je daar nog gelukkig om zijn. De oorzaak is hun eigen manke regelgeving, waar ook de lokale besturen mee moeten werken.

»Er is nu een nieuw lokaal decreet, zo’n zevenhonderd artikelen. Ik ben begonnen met ze te lezen. Neem me niet kwalijk, maar daar word je onwel van. Dat zijn geen juridische teksten, dat is journalistenpraat. Als ik er een karikatuur van mag maken: het zijn artikels die ze uit de krant hebben geknipt en waar ze nummers voor gezet hebben. Daar valt niet mee te werken. Het Vlaams Parlement stemt om het even wat met zijn ogen toe. En ook al beweren ze het tegendeel, de betutteling neemt toe.»

'Of Jesse Klaver het alternatief is? Mij lijkt het meer schone schijn: doen alsof je een oplossing hebt en het liefst in primetime.'

HUMO Dat Vlaamse niveau zit u als burgemeester maar in de weg?

TOBBACK «Het probleem is: de Vlaamse regering is te klein voor het grote en te groot voor het kleine. Hoezeer Geert Bourgeois ook zijn best doet, hij wordt in Canada niet voor vol aanzien. Zelfs niet door premier Mark Rutte in Den Haag, want die denkt: morgen staan de Friezen hier ook om een minister-president te eisen, laat maar zitten.

»En voor de kleine, lokale politiek is het Vlaamse Gewest te groot. Daar zouden we beter af zijn met steden en gemeenten met voldoende omvang en bevoegdheden om hun eigen zaken te beredderen. Een stad als Den Bosch regelt haar eigen openbaar vervoer. Van zoiets staan wij verder af dan ooit. Maar binnenkort heb ik meer tijd, en ik zal dat als gepensioneerde blíjven bepleiten (lacht).»

HUMO Vorig jaar werden Leuven en Louvain-la-Neuve zustersteden: een mooi moment voor u?

TOBBACK «In ieder geval een illustratie van iets wat je meer zult zien gebeuren: regionale samenwerking over de grenzen heen. Ook dat heeft de N-VA nog niet begrepen. Onlangs zat ik in een debat met een N-VA’er die weer eens beweerde: ‘België moet verdampen in Europa!’ Akkoord, ik wil zelfs helpen. Ik ben ook voor een sterke Europese regering, niet zo’n commissie met gepensioneerde politici die op hun eigen veld zijn uitgespeeld, zoals Jean-Claude Juncker. Maar de N-VA’ers geloven toch zelf niet dat in het ‘Europa der regio’s’ het kunstmatige Vlaanderen een bank vooruit zal schuiven? In zo’n Europese context gaat Kortrijk samenwerken met Lille en Roubaix, Aarlen met Luxemburg, en Hasselt met Luik en Maastricht. Niet het graafschap Vlaanderen zal herrijzen, waar ze dan met hun leeuw kunnen staan zwaaien, maar er zal wel een havenregio ontstaan met daarin Antwerpen, Zeebrugge, Terneuzen, Vlissingen en Rotterdam.

»En hier in Brabant kan een ontwikkelingszone ontstaan rond Brussel. Die zou er al moeten zijn. In Leuven moeten we inzetten op de technologiebedrijven, en dan is Waals-Brabant ons achterland. Gelukkig is die provincie welvarender dan Limburg en de grootste delen van West-Vlaanderen. Leuven en Louvain-la-Neuve kunnen samen één van de werelduniversiteiten worden.»


Maarschalk De Wever

HUMO Nog even vooruitblikken naar de gemeenteraadsverkiezingen dit najaar. In 2006 hielden de socialistische burgemeesters opmerkelijk goed stand in de grote steden. Het is maar de vraag of daar nog iets van overblijft.

TOBBACK «Dan moet ik tot mijn spijt terugkomen op de rol van Patrick Janssens. Toen wij nog in de meeste van de dertien Vlaamse centrumsteden een socialistische burgemeester hadden – in Oostende, Gent, Brugge, Antwerpen, Sint-Niklaas, Hasselt en Leuven – heb ik er vaak op aangedrongen dat die burgemeesters regelmatig zouden samenkomen. ‘De steden zijn socialistisch!’ klonk het voortdurend, wel dan moesten we daar maar eens wat meer inhoud aan geven en formuleren hoe wij het verschil maakten. Wat belette de socialistische burgemeesters elkaar te vinden in het kleine Vlaanderen?

»Wel, er was er één in het bijzonder die totaal niet geïnteresseerd was: Patrick Janssens. Want misschien kwamen we op zo’n vergadering wel tot het besluit dat Antwerpen in één of ander dossier beter wat geld afstond aan de anderen... Met Gent moest Janssens wel rekening houden, daar sloot hij akkoordjes met Termont. Maar niet met die andere sukkels. Leuven lag voor hem in Zimbabwe. Johan Vande Lanotte zat in de federale regering, Frank Vandenbroucke in de Vlaamse, die twee moesten ervoor zorgen dat Antwerpen geld kreeg.»

HUMO Het heeft niet kunnen beletten dat de rode burcht Antwerpen in 2012 in handen van Bart De Wever viel. Blijft dat een trauma voor een socialist?

TOBBACK «Een bijzonder pijnlijk moment was het. Terwijl ik ervan overtuigd ben dat, als Janssens het anders had aangepakt, Antwerpen nog altijd het rode bolwerk zou zijn. Daarom ben ik ook door en door ontgoocheld in de man. Als je een bewijs wilt dat hij niet de grote strateeg was waarvoor men hem hield, dan is het toch zijn idee om in Antwerpen in de laatste maanden van de verkiezingscampagne van 2012 een kartel met CD&V te maken? De Wever moet zich doodgelachen hebben, de dag dat ze hem dat kwamen zeggen: hij kreeg zomaar een paar zetels cadeau. Want wat was het gevolg? Vrijzinnige socialisten liepen naar de groenen – in Antwerpen leeft dat nog: ‘Niet met de tsjeven!’ En daarnaast had je veel CD&V’ers die zeiden: ‘Met iedereen, maar niet met de rooien!’ Janssens is in grote mate schuldig aan wat we daar meegemaakt hebben, en zoiets zet je vandaag moeilijk recht.»

'De manier waarop alle N-VA-ministers waterdragers geworden zijn voor Bart De Wever neemt karikaturale vormen aan.'

HUMO Verruimingskandidaat Jinnih Beels gaat het proberen. ‘Het is bijzonder eigenaardig,’ zegt politicoloog Carl Devos, ‘dat een lijsttrekker geen partijkaart heeft.’

TOBBACK «Die vraag krijg ik voortdurend: vind je het geen afgang dat de socialistische lijst in Antwerpen getrokken wordt door iemand die geen lid is van de partij? Nee dus. Je bent beter af met Jinnih Beels die een socialist is zonder partijkaart dan met Janssens die wél een partijkaart had. En ik verkies veruit iemand zonder lidkaart, maar die de juiste ingesteldheid heeft, boven iemand die een partijkaart koopt om de lijst te kunnen trekken. Voor Jinnih Beels was het ongetwijfeld veel makkelijker geweest om tweede te gaan staan op de groene lijst, ze heeft de moeilijkste en meest ondankbare keuze gemaakt. Dat ze geen partijkaart had, is ook niet zo vreemd: ze was bij de politie. Het is daar niet verboden er één te hebben, maar het is niet gebruikelijk.

»Ik heb geen probleem met onafhankelijke kandidaten, integendeel, ik heb er zelf gehad op mijn lijst in Leuven. Als het maar duidelijk een socialistische lijst is. Is onze voorzitter er nu gelukkig mee dat in zijn eigen stad Oostende geen SP.A-lijst opkomt? Ik weet het niet. Ik zou het in ieder geval niet getolereerd hebben, wel een open SP.A-lijst.»

HUMO Maar om nog even in Antwerpen te blijven: burgemeester Bart De Wever lijkt onbedreigd. Is hij nog altijd de bekwaamste politicus van zijn generatie, zoals u weleens zei?

TOBBACK «Ongetwijfeld.»

HUMO Hij is onlangs door een hoop opiniemakers ook tot invloedrijkste intellectueel gekroond.

TOBBACK «Pff... Als je weet dat de vorige Etienne Vermeersch was.»

HUMO Had u De Wever als tegenstander aangekund als u in hetzelfde tijdsgewricht op nationaal niveau geopereerd had?

TOBBACK «Op onbewaakte momenten koester ik die illusie. Ik heb niet de pretentie om te zeggen dat ik van hem gewonnen zou hebben, maar we zouden minstens met gelijke wapens hebben gestreden. Soms jeuken mijn handen als ik zie hoe ze ’t hem allemaal in de schoot werpen. Onlangs weer met die poging tot kartel van groenen en socialisten in Antwerpen, Samen. Ongelofelijk, toch? Dat was echt een poging om zelfmoord te plegen. Terwijl de SP.A in Antwerpen zeker mogelijkheden heeft, als je het maar handiger aanpakt: De Wever is niet onklopbaar.

»Het kan toch niet blijven duren wat hij zich allemaal permitteert? Janssens bedeelde Antwerpen goed, maar op De Wever kan hij alleen maar jaloers zijn. De belastingen die we aan Vlaanderen betalen, gaan recht naar Antwerpen, de Vlaamse regering is een onderafdeling van Antwerpen geworden. De manier waarop al die N-VA-ministers waterdragers geworden zijn voor De Wever, neemt karikaturale vormen aan. Pas nog is voor 80 miljoen euro de Elisabethzaal vernieuwd, en de Bourla volgt voor minimaal 75 miljoen, schat men. Vlaanderen zal wel weer betalen.

'Het voorzitterschap ­was een vergiftigd geschenk voor Caroline ­Gennez, en daarna ook voor Bruno.'

»Antwerpen heeft het grootste politiekorps van het land. Waarom lopen daar nog altijd militairen op straat? Kunnen die agenten dat niet? Korporaal Vandeput (minister van Defensie Steven Vandeput, red.) heeft altijd geld te kort, maar blijft wel militairen sturen omdat maarschalk De Wever die opdracht geeft.

»En om De Wever te kunnen laten zeggen dat hij de kwestie van de Oosterweelverbinding heeft opgelost, hebben ze dingen laten gebeuren die elke budgettaire verbeelding tarten. Om alle actiegroepen tevreden te stellen, Ringland inclusief, hebben ze al 6 miljard euro toegezegd! Oosterweel is nodig, dat heb ik altijd gezegd, maar of je dat moet afkopen met het overkappen van de ring? Moet dat dan een voorbeeld zijn van succesvolle burgerparticipatie: een actiegroep die je afkoopt met de meest waanzinnige dingen? In Wemmel beginnen ze nu ook te betogen voor een overkapping van de Brusselse ring...»

HUMO Een groot voorstander van burgerparticipatie lijkt u niet.

TOBBACK «Ik zie dat Ademloos en stRaten-generaal nu weer voor de rechtbank een procedure over luchtvervuiling zijn begonnen tegen Joke Schauvliege (Vlaams minister van Natuur en Landbouw, red.). Heeft iemand nog ergens een miljard liggen? Dan is een akkoordje wel weer mogelijk.

»Dat soort burgerparticipatie kan, scherp gesteld, een gevaar voor de democratie zijn. Als ik zeg dat ik gekozen ben om te beslissen, krijg ik steeds vaker te horen: ‘Weet je het dan misschien beter dan de burgers?’ Welja, ik wéét het beter. Want ik bestudeer dossiers, ik word daarvoor betaald.»


Tobback-plein

HUMO De beste burgemeester van de wereld, zo wees een mondiale wedstrijd uit, woont niet in Leuven, maar in Mechelen. Steekt dat?

TOBBACK «Je moet daar, zoals de Mechelse burgemeester Bart Somers, aan wíllen meedoen. Dat was ook zo voor Termont, die was adjunct-beste-burgemeester. Je kunt mensen mobiliseren om voor je te stemmen. Ik doe daar niet aan mee, want het enige wat mij interesseert, is de beste burgemeester van Leuven zijn.»

HUMO Ik heb ook een reuzecompliment voor de burgemeester van Leuven bewaard. Journalist Walter Pauli die u in 2009 in De Morgen...

TOBBACK «...met François Mitterrand vergeleek?»

HUMO Sterker nog: hij stelde u boven Mitterrand, de bouwheer van de nieuwe Opéra, La Défense en La Très Grande Bibliothèque. ‘Tobback heeft Leuven meer ingrijpend veranderd dan Mitterrand dat deed met Parijs.’

TOBBACK «Ik probeer mijn aangeboren bescheidenheid te overwinnen en u niet tegen te spreken.»

HUMO Maar ik hoop voor uw opvolger dat er in Leuven nog iets te verbeteren valt?

TOBBACK «Om het in één zin samen te vatten: de ruimte van onze stad is te klein geworden. We leven hier met te veel op een hoop, omdat de universiteit uitgebreid is en omdat we er een aantrekkelijke stad van gemaakt hebben, waar steeds meer volk op afkomt. Dat geeft aanleiding tot wrijvingen en tot mobiliteitsproblemen. De oplossing op termijn is de fusie van gemeenten, maar dat ligt niet in onze handen en intussen moeten we dat probleem dus zo goed mogelijk zelf aanpakken. Eén van de oplossingen, waarmee we al bezig zijn, is dichter op elkaar gaan wonen en in de hoogte bouwen.»

HUMO Kan uw opvolger ook de auto in de stad nog verder terugdringen, naar het voorbeeld van de Antwerpse groenen?

TOBBACK «Dat kan, als hij begrijpt dat het een werk van lange adem is, waarbij je voorzichtig en geleidelijk te werk gaat. Anders misluk je: kijk maar naar de ramp in Brussel, en ook in Gent hebben ze misschien een paar stappen overgeslagen. Een circulatieplan heeft veel impact op het leven van mensen, en daardoor roept het onvermijdelijk weerstand op. De groenen in Antwerpen missen een draagvlak als ze nu een autovrije stad voorstellen.

»Ik ga ervan uit dat er ook over vijftig jaar nog voertuigen zullen zijn die op een auto lijken – tegen dan wel ecologisch onschadelijker. Het individuele vervoer compleet afschaffen kan alleen in Albanië en in Utopia.»

HUMO Studeren en reizen, daar kwamen uw pensioen- dromen op neer, zoals u in interviews al eens kwijt wilde. ‘Wat ik zou willen doen, is heel Europa leren kennen, van Gibraltar tot Brest-Litovsk.’

TOBBACK «De droom om eens serieus wiskunde te studeren heb ik nog altijd, vroeger heb ik dat vak nooit fatsoenlijk gehad. Als ik over drie jaar zover sta als een leerling op het einde van de humaniora, ben ik al heel tevreden. En voor de rest wat freewheelen, de boeken lezen die ik al in huis heb. Ik denk niet dat ik nog naar Brest-Litovsk ga reizen, ik ga erover lezen.»

HUMO En voorts het Louis Tobback-plein helpen inrichten?

TOBBACK «Het komt nog op papier, maar ik heb al op voldoende plaatsen strikte orders gegeven: géén straat, géén plein. Ik wil het ultieme affront niet meemaken dat al in de volgende generatie een schoolkind dat aan het Tobback-plein woont met de mond vol tanden staat als het gevraagd wordt waar die naam voor staat.

»Ik heb eens een doodsbericht uit De Standaard geknipt dat absoluut voor mij geschikt is: ‘Ik heb met volle teugen van het leven genoten, ik ben tegen mijn goesting gestorven en bij dezen deel ik u dat mee.’»

HUMO Wilt u nog even op een bierviltje schrijven dat Louis Tobback écht stopt met politiek op 1 januari 2019?

TOBBACK «Tenzij ik geroepen word als dictator van de Vlaamse gouw, hè? Maar dan moet het volk dat wel hóórbaar roepen. Als dat het geval is, wil ik me misschien wel opofferen.»


Eerdere delen hier.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234