Luxemburg zien en drinken: hoe de hoge accijnzen de alcoholsmokkel doen herleven

We rijden allemaal weleens door het Groothertogdom Luxemburg en dan doen we allemaal hetzelfde: goedkope benzine tanken en een paar flessen sterkedrank inslaan.

'De douane zegt zelf: het is dweilen met de kraan open'

Dagelijks vervoeren anonieme witte bestelwagens tienduizenden liters goedkope alcohol van Luxemburg naar België. De smokkelaars verkopen de drank vervolgens in het zwart met grote winst aan nachtwinkels en horecazaken in het hele land. ‘Met dank aan de federale regering: die heeft eind 2015 de accijnzen op gedistilleerde drank in één keer met 41 procent verhoogd,’ zeggen Dirk Van Ham, CEO van Diageo Benelux, de stoker van onder meer het whiskymerk Johnnie Walker, Smirnoff-wodka en Gordon’s Gin, en Geert Van Lerberghe, directeur-generaal van Vinum et Spiritus, dat de Belgische wijn- en sterkedranksector vertegenwoordigt. ‘De verhoging was een onderdeel van de taxshift, waarmee de regering de verlaging van de lasten op arbeid wilde financieren. Maar ze had geen rekening gehouden met de reactie van de consument. In drie jaar tijd zijn de accijnzen op sterkedrank met maar liefst 71 procent gestegen: dat is gigantisch. Het gevolg: de omzet van de Belgische verdelers van sterkedrank is met 25 procent gedaald. En in de horeca, waar longdrinks en cocktails heel populair waren geworden, zien we dalingen van 50 procent en meer.’

HUMO Consumeert de Belg nu minder sterkedrank?

Dirk Van Ham «Nee, hij koopt die nog meer dan vroeger over de grens. Franse warenhuisketens zoals Auchan verspreiden hun folders voor alcohol in het Nederlands in Gent en Antwerpen. Ook Nederlandse winkels in de grensstreek zien hun omzet stijgen, maar vooral Luxemburg is populair. Een supermarktketen als Colruyt noteert vandaag 40 procent minder omzet, maar de Luxemburgse concurrenten verkopen tot 300 procent méér.»

Het prijsverschil voor sterkedrank tussen België en Luxemburg bedraagt vaak 50 procent. Een fles Bacardi Rum kost hier om en bij de 18 euro, in Luxemburg ongeveer 10 euro. Een fles bourbon van Jim Beam: idem.

Geert Van Lerberghe «In 2015 heeft de overheid belastingen geheven op de verkoop van 13,8 miljoen liter pure alcohol in gedistilleerde drank. In 2016 was dat op 10,8 miljoen liter pure alcohol, of 22 procent minder. Dat verschil van 3 miljoen liter komt overeen met 10,7 miljoen flessen sterkedrank. Als een fles gemiddeld 30 euro kost, heeft de Belg in 2016 dus meer dan 300 miljoen euro in het buitenland besteed.»

Van Ham «Naarmate het prijsverschil groter wordt, trekken steeds meer mensen de grens over. Een eerste categorie zijn de passanten die van de gelegenheid gebruikmaken om hun inkopen te doen. De tweede categorie zijn de consumenten die doelbewust naar Luxemburg rijden om er grote hoeveelheden sterkedrank en wijn te kopen, en groothandelaars die zich er in het zwart gaan bevoorraden. Ook de organisatoren van skireizen mag je tot die groep rekenen: op weg naar de skioorden rijden hun bussen om via Luxemburg, waar ze sterkedrank inslaan. Bij de terugreis doen ze dat nog eens. En dan heb je de derde categorie: de georganiseerde misdaad.»

Er valt flink geld te verdienen met alcoholsmokkel, maar je moet er wel een hele organisatie voor op poten zetten. Je moet grote hoeveelheden alcohol kunnen transporteren en opslaan, en je hebt een distributienet nodig. In het recente verleden werden zo al enkele bendes opgerold. In 2014 kliste het parket van Brugge een organisatie die miljoenen verdiende met de smokkel van alcohol naar Groot-Brittannië. De opbrengsten werden meteen witgewassen in Dubai. De bende werd geleid door Chantal Roefs, een Brusselse hoerenmadam die in de jaren 80 in Sint-Lambrechts-Woluwe een prostitutienetwerk beheerde dat verborgen zat achter een aantal zonnebankcentra, en Rudy Michiels, een man uit het Antwerpse nachtleven die in meerdere smokkel- en fraudedossiers wordt vernoemd.

In september 2016 werd een huiszoeking uitgevoerd bij Leonardo Frappampina , een man met een zwaar verleden als koppelbaas en drugstrafikant. Ook hij had op grote schaal alcohol gesmokkeld samen met Sammy Kapleta, de jongere broer van Willy Kapleta, een andere koppelbaas. Ook bij hem vielen de speurders binnen. Telkens werden grote hoeveelheden cash geld en stapels documenten in beslag genomen. Daaruit bleek dat Frappampina en Sammy Kapleta voor meer dan een miljard euro aan btw en accijnzen hadden ontdoken met hun alcoholsmokkel. Daarnaast zijn ook kleinere organisaties actief.

Van Ham «Wij hebben opgevangen dat het vooral om Pakistanen en Afghanen gaat. In Luxemburg laden ze hun witte anonieme bestelwagens en tegenwoordig zelfs vrachtwagens vol drank. Ze rijden in konvooien en sturen verkenners vooruit, en een konvooi vertrekt pas als de kust vrij is – een militaire tactiek. De drank wordt daarna in depots gestockeerd en vervolgens met kleinere wagens naar de nachtwinkels gereden, waar de levering cash wordt afgerekend.

»In relatief korte tijd is er een parallel circuit in de alcoholdistributie ontstaan, dat steeds grotere proporties aanneemt. Vooral nachtwinkels in Luik, Charleroi en Brussel worden op die manier bevoorraad, maar ook in Antwerpen en Gent gebeurt het. Veel nachtwinkels zijn eenmanszaken die worden gecontroleerd door misdaadgroeperingen. Ze betalen geen belastingen en geen btw en ook het personeel is in het zwart aan de slag. Een correcte boekhouding hebben ze niet, en ze verkopen zonder verpinken alcohol aan jongeren. We vermoeden dat achter die nachtwinkels hetzelfde soort organisaties schuilgaat dat ook Chinese restaurants runt, maar bewijzen hebben we daar niet van.

»De overheid kan er weinig tegen beginnen. In Gent hebben ze wel een alcoholplan, maar daar staat niets in over de nachtwinkels. Hun controlediensten bezoeken de winkels wel en sluiten er geregeld een paar, maar na een tijd mogen ze weer open, waarna de uitbaters opnieuw alle regels overtreden.»


Geen prioriteit

HUMO Ook de Belgische horeca zou nu massaal alcohol inslaan in Luxemburg?

Van Ham «De horeca in ons land heeft het niet makkelijk, vandaar dat ze ook de weg naar Luxemburg gevonden heeft. Een aanzienlijk deel van de cocktailbars en cafés laat zich bevoorraden met Luxemburgse drank. Wij verkopen sinds vorig jaar veel minder aan de horeca, maar de Belg blijft cocktails drinken: die drank komt dus elders vandaan.»

HUMO Ziet dan niemand toe op de invoer van die alcohol?

Van Ham «De administratie Douane en Accijnzen haalt af en toe weleens een bestelwagen uit het verkeer, maar ze geeft zelf toe dat het dweilen met de kraan open is. Er is géén ernstige controle op de invoer van zwarte alcohol. De controlediensten zeggen zelf dat ze geen sluitend en efficiënt systeem hebben waardoor de pakkans verhoogt.»

Woordvoerder Francis Adyns van de FOD Financiën bevestigt dat de alcoholsmokkel uit Luxemburg sinds 2016 exponentieel is toegenomen.

Francis Adyns «De ontdoken rechten op alcohol en geestrijke dranken bedroegen in 2015 563.028 euro, in 2016 was dat 19.497.700 euro – bijna véértig keer meer. Er werd vorig jaar 271.169 liter alcoholhoudende dranken in beslag genomen. Om het fenomeen te bestrijden voeren de mobiele teams van de douane accijnscontroles uit aan de grenzen met Luxemburg, Nederland en Frankrijk, en ook in nachtwinkels en distributiecentra. Tegelijkertijd voeren wij de strijd tegen de biersmokkel naar het Verenigd Koninkrijk op. Maar toch is de bestrijding van de alcohol-smokkel geen prioriteit voor de douane omdat het, in tegenstelling tot andere fraudefenomenen, niet is opgenomen in het Douanebeleidsplan 2015-2019.»

Met andere woorden: de douane is niet van plan om de alcoholsmokkel in kaart te brengen en er gepast tegen op te treden. En het is de belastingbetaler die de rekening betaalt. Het was de bedoeling dat de drastische accijnsverhoging van eind 2015 de overheid veel geld zou opleveren, maar dat is niet gebeurd.

Van Lerberghe «Het sop is de kool niet waard gebleken. De regering heeft niet alleen niets overgehouden aan de accijnsverhoging, er is zelfs een negatief effect volgens het kabinet van minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA). De verhoging had 212 miljoen euro extra moeten opleveren, maar het werd niet meer dan 51 miljoen euro, nog geen vierde van wat men had berekend. En de btw-inkomsten zijn gedaald met 73 miljoen euro. Het eindresultaat van de accijnsverhoging is dus een verlies van 22 miljoen euro voor de staatskas in plaats van een winst van 212 miljoen euro. Dat is een gat van 234 miljoen in de begroting.»

In een reactie zegt minister Van Overtveldt dat hij ‘de evoluties op de voet volgt’ en dat hij in overleg is met de douane. Volgens hem staat de alcoholsmokkel wél in het Douanebeleidsplan en heeft de douane al mooie resultaten behaald in de strijd tegen de smokkel. Op de vraag of hij de verhoging na het fiasco zal herzien, kregen we geen antwoord. Het ziet er dus naar uit dat de grote en kleine smokkelaars nog een hele tijd ongestraft alcohol uit Luxemburg zullen kunnen invoeren.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234