'Mad Max' voor dummies: ken uw carburatorklassiekers

Vanaf donderdag 14 mei trapt Mad Max opnieuw op het gaspedaal in het langverwachte ‘Mad Max: Fury Road’. Fasten your seatbelts voor onze knallende, luid door de bochten gierende, door benzinedampen omgeven ‘Mad Max’ voor dummies!

Het is alweer dertig jaar geleden dat we de road warrior voor het laatst hebben zien rondscheuren – in ‘Mad Max Beyond Thunderdome’ was dat – maar nu mag hij dus eindelijk weer helemaal loosgaan. Al wordt Max in de nieuwste aflevering niet langer vertolkt door gouwe ouwe Mel Gibson maar door rijzende ster Tom Hardy. Maar wacht eens even: u hebt nog nooit van de road warrior gehoord? U dacht dat ‘Thunderdome’ een plaat van AC/DC was? U weet niet wie George Miller is? Te lang in het universum van Captain America en Iron Man blijven hangen, ja? Of u wilt gewoon even het geheugen opfrissen? Dat treft: op de volgende bladzijden maken we u wegwijs in de knetterende wereld van Mad Max en vertellen we u alles wat u dient te weten over de films, de acteurs, de booswichten, de rip-offs en de voertuigen.


Max Rockatansky Ofte Mad Max.

Ook wel bekend als de vrijbuiter van de weg, de road warrior, de eenzame woestijn-drifter en de Raggedy Man. Getormenteerde flik, norse eenzaat, zwijgzame zwerver. De legendarische hoofdfiguur van één van de beroemdste filmfranchises aller tijden; in de Galerij der Iconische Filmpersonages neemt Max een héél prominente plaats in, ergens tussen Indiana Jones, Han Solo en James Bond. Zijn outfit is even befaamd als de hoed en de zweep van Indy: zwarte laarzen, zwarte leren broek, loshangend schouderschild, buks in de holster, een harnasachtig jasje waaraan allerlei gereedschap bungelt. In wezen is Max de postapocalyptische variant van de eenzame held die dik tegen zijn zin in het avontuur wordt getrokken, een personage dat we wel vaker in de filmgeschiedenis tegenkomen (zie ook Eastwoods The Man With No Name). De meesten onder ons kennen hem als Mad Max, maar slechts weinigen kennen zijn familienaam: Rockatansky.

Regisseur George Miller, de geestelijke vader van Mad Max, noemde hem naar de 19de-eeuwse arts Carl von Rokitansky, de bedenker van de Rokitansky-procedure die tijdens autopsieën door pathologen wordt gebezigd om de ingewanden te verwijderen. Miller kent trouwens iets van ingewanden – hij is zelf dokter in de geneeskunde (zie verder).


‘Mad Max’ (1979)

De goedkoopste.

De allereerste ‘Mad Max’ groeide in een recordtempo uit tot een onversneden cultclassic. De film draait rond enkele flikken die tegen een achtergrond van autokerkhoven, garages en smeulend asfalt een bittere strijd uitvechten met een bende nietsontziende snelheidsduivels. Van alle agenten van de Main Force Patrol is Max de moedigste, maar na de gruwelijke dood van zijn vrouw en kind verandert hij in een losgeslagen wraakengel die koelbloedig afrekent met het gespuis.

‘In ‘Mad Max’ zit veel Australische couleur locale,’ zo vertelde hoofdrolspeler Mel Gibson ooit, ‘Australische jongeren vinden niets zo leuk als op zaterdagavond, wanneer ze goed dronken zijn, in de auto te springen en als gekken over de verlaten autowegen in de woestenij te razen.’ Voor de Amerikaanse keuringscommissie konden de rauwe, sadistische geweldscènes – in één van de gruwelijkste scènes verandert Goose, de beste vriend van Max, in een levende toorts – niet door de beugel: het Amerikaanse publiek kreeg een fel gecensureerde versie van de film te zien. ‘Mad Max’ werd niettemin een waanzinnig groot commercieel succes – de film kostte slechts 400.000 dollar, een peulschil, maar bracht er 100 miljoen op. Een sequel was onvermijdelijk.


‘Mad Max 2: The Road Warrior’ (1981) De beste.

Tenzij ‘Fury Road’ een werkelijk grandioos kijkstuk wordt, blijft deze sequel de beste ‘Mad Max’-film van allemaal: een weergaloos postapocalyptisch punk/western/knaldemper-avontuur; een vlammende carburatorklassieker zonder weerga. Het verhaal speelt zich af in een desolate woestijnwereld waar een atoomoorlog de laatste restjes beschaving heeft weggevaagd en de overblijvende mensen elkaar het hoofd afknallen om de laatste druppels benzine te bemachtigen.

Enkele brave zielen houden in het midden van de outback met man en macht een olieraffinaderij in handen – als soldaten die een fort bewaken – terwijl ze aldoor worden belaagd door in sm-pakjes gehulde, met kruisbogen en vlammenwerpers gewapende barbaren die er de macabere gewoonte op nahouden om hun slachtoffers te kruisigen of op het stalen plaatwerk van hun voertuigen vast te binden.

Het onvergetelijke pièce de resistance van ‘The Road Warrior’ is een onwaarschijnlijk spannende, twintig minuten durende achtervolging waarbij Max met een tankwagen uit de raffinaderij breekt en met hoge snelheid tracht te ontkomen aan de punks die hem in hun krankzinnige voertuigen op de hielen zitten. ’t Is één van de beste actiescènes aller tijden – een dolle, fantastisch in beeld gezette, schitterend gemonteerde, meesterlijk gechoreografeerde car chase waarmee Miller in één afgesneden ademtocht de bakens van het actiegenre verzette, zichzelf opwierp als één van de beste regisseurs van zijn tijd, én filmgeschiedenis schreef.


‘Mad Max Beyond Thunderdome’ (1985)

De eerste die met Amerikaans geld werd gedraaid.

Nummertje drie speelt zich vijftien jaar na ‘The Road Warrior’ af, op een ogenblik dat de eerste tekenen van beschaving terugkeren. Max, nu helemaal verworden tot een nomade, spoelt aan in Bartertown, een heuse stad met een markt, een ondergrondse energiecentrale die op dampende varkensuitwerpselen werkt, en een eigen arena, de Thunderdome, waar Max op een bepaald moment een adembenemend duel uitvecht met Master Blaster. Maar we moeten eerlijk blijven: ‘Mad Max Beyond Thunderdome’ – de eerste ‘Mad Max’-prent die met Amerikaans geld werd gedraaid – is een tegenvaller. Alle ingrediënten uit de vorige films zijn nochtans opnieuw van de partij: het woestijnlandschap wordt nog steeds bevolkt door in de gekste outfits gestoken barbaren, de film ademt nog steeds de sfeer van een stripverhaal uit, en op het eind mag er weer een lange achtervolging losbarsten. Maar de toon is milder, gelikter, minder uitzinnig, minder rock-’n-roll. Wat ‘Return of the Jedi’ door toedoen van die pluizige Ewoks voor de ‘Star Wars’-serie is – een té klef avontuur – is ‘Beyond Thunderdome’ voor de ‘Mad Max’-franchise: een nogal melige aflevering.


Mel Gibson

De enige echte Max.

Vertolkte Max Rockatansky in de eerste drie afleveringen. Gibson was een 23-jarig groentje toen hij in ‘Mad Max’ aantrad – hij was net afgestudeerd van de dramaschool – maar toch voelde je achter zijn babyface een verzengende intensiteit borrelen, een sombere stoerheid.

‘De film schetste een krankzinnige wereld,’ zo kijkt Gibson terug op de eerste ‘Mad Max’, ‘en ik liep daartussen als een soort Buster Keaton, een zwijgzame held met een uitgestreken gezicht. Ik moest vaak op mijn tanden bijten om niet voortdurend in de lach te schieten.’ ‘The Road Warrior’ was voor Gibson de springplank naar een fonkelende Hollywoodcarrière: hij kreeg belangrijke rollen in ‘The River’ en ‘Mrs. Soffel’, waarna ‘Lethal Weapon’ hem definitief naar het sterrendom katapulteerde.

Voor ‘Mad Max: Fury Road’ haakte hij af: ‘Ik vrees dat ik te oud en te dik ben. En ze wilden de serie niet omdopen tot ‘Fat Max’.’ Sinds zijn racistische uitbarstingen in 2010 is Gibson natuurlijk ook wel een beetje box office poison geworden – niemand durft hem tegenwoordig nog de hoofdrol in een grote blockbuster te geven. Maar zoals Sean Connery de enige echte Bond is, zo zal Gibson wel altijd de enige echte Max blijven.

'Omdat het budget op was, besloot Miller maar zijn eigen auto voor de goede zaak op te offeren'


De Interceptor

De speciaal voor de opnamen omgebouwde Ford XB Falcon Coupe.

De immens coole gitzwarte auto waarmee Max rondscheurt in ‘Mad Max’ en ‘The Road Warrior’, ook wel bekend als de ‘Pursuit Special’ of – het klinkt bijna als de titel van een poëtische popsong – ‘the last of the V8 Interceptors’. De Interceptor is eigenlijk een Ford – een speciaal voor de opnamen omgebouwde Ford XB Falcon Coupe meer bepaald, een model dat uitsluitend tussen 1973 en 1976 op de markt werd gebracht in Australië. Op de set werden twee verschillende Falcons gebruikt: het eerste exemplaar werd na de opnamen opgekocht en gerestaureerd door ene Bob Fursenko en staat momenteel in het Cars of the Stars Motor Museum in Cumbria, Engeland. Het wrak van de tweede Falcon was jarenlang te bezichtigen in het Australische Broken Hill, waar de eerste twee ‘Mad Max’-films werden opgenomen, maar de laatste brokstukken zijn intussen meegenomen door dieven en fans.

Maar de Interceptor is lang niet het enige groovy voertuig uit de franchise; de ‘Mad Max’-serie is één groot feest van waanzinnig gepimpte auto’s, opgetuigde brommers, tot strijdwagens omgebouwde vrachtwagens, en andere gemotoriseerde doldwaze karren die met veel cartoonesk plezier in de prak worden gereden, in vlammen opgaan of gewoon tegen elkaar crashen. En die blauwe wagen die in de openingsscène van ‘Mad Max’ oncontroleerbaar van de weg spint, is de Mazda Bongo van Miller zelf: omdat het budget op was, besloot hij maar zijn eigen auto voor de goede zaak op te offeren.


Lord Humungus

Aka de Ayatollah of Rock and Rollah.

De legendarische booswicht uit ‘The Road Warrior’, en bij uitbreiding één van de meest legendarische fielten uit de filmhistorie. Humungus, een dubbelgespierde leren riemen- en nekbandfanaat wiens gezicht schuilgaat achter een stalen hockeymasker, is de sinistere leider van het gemotoriseerde legertje van woestijnbarbaren die de olieraffinaderij belagen: ‘Val aan, gespuis, val aan! Voorwaarts, breng me de benzine!’ Bijnaam: de Ayatollah of Rock and Rollah. Een rol van de Zweedse gewichtheffer Kjell Nilsson, al gaan er al jarenlang geruchten dat Humungus feitelijk werd vertolkt door Freddy De Kerpel.


De Gyro Captain

De zeldzame komische noot.

Na Max het meest geliefde personage uit de franchise. Een sympathieke sigaarkauwende gyrovliegtuigpiloot die Max in ‘The Road Warrior’ de weg wijst naar de raffinaderij en tijdens de finale chase af en toe een handje komt toesteken vanuit de lucht. De Gyro Captain, een rol van de Nieuw-Zeelandse acteur Bruce Spence, zorgt in ‘The Road Warrior’ voor de zeldzame komische noot.


Aunty Entity

Tina Turner.

Het campgehalte van ‘Mad Max Beyond Thunderdome’ werd drastisch de hoogte ingejaagd door de uitzinnige verschijning van rock-’n-rollqueen Tina Turner als Aunty Entity, de schrik van Bartertown. Die spectaculaire oorringen! Die krankzinnige pruik! Die maliënkolderachtige jurk! Die dreigende jarretellengordel! Dat triestige minikruisboogje! Aangezien ‘Beyond Thunderdome’ de eerste ‘Mad Max’-film was die met geld uit Hollywood werd gefinancierd, zat die grote Amerikaanse vedette in de cast. ‘In het begin van de film gedraagt Aunty Entity zich nog kalm en berekend,’ aldus Turner, ‘maar wanneer Max uit Bartertown ontsnapt, verandert ze in een wilde warrior woman. Ik vond het heerlijk! Veel klimmen, allerhande stunts uithalen en met strijdwagens door de woestijn razen – ik genoot met volle teugen.’ Wij daarentegen krijgen nog steeds nachtmerries van die pruik.


Soundtrack

Eén van de machtigste film scores ooit.

Die sombere strijkers; die dood en verderf aankondigende hoornblazers; dat opzwepende slagwerk, die heerlijk melodieuze uithalen: de soundtrack die de in 1997 overleden Brian May (niet te verwarren met de gitarist van Queen) schreef voor ‘The Road Warrior’, behoort tot één van de machtigste film scores ooit. Op de soundtrack van ‘Mad Max Beyond Thunderdome’ vinden we dan weer enkele knappe songs van Tina Turner, met name ‘One of the Living’ en ‘We Don’t Need Another Hero’.


Rip-offs

Mad Maxploitation.

Het succes van ‘Mad Max’ en vooral ‘The Road Warrior’ ontketende een onwaarschijnlijke orkaan van schaamteloze knock-offs, rip-offs en imitaties, telkens met ‘Mad Max’-achtige personages die zich in ‘Mad Max’-achtige outfits voortbewegen in postapocalyptische woestijnlandschappen. Geen enkele van die namaaksels kan tippen aan the real thing, maar wie niettemin zin heeft in een heerlijk avondje Mad Maxploitation verwijzen we graag naar ‘Battletruck’, ‘Hell Comes to Frogtown’, ‘Stryker’, ‘Exterminators in the Year 3000’, ‘Equalizer 2000’, ‘The New Barbarians’ en ‘Steel Dawn’ (met Patrick Swayze!). En naar ‘The Afterman’ van Vlaanderens enige echte cultcineast Rob Van Eyck.


George Miller

Ex-dokter.

Vooraleer hij zich in de wondere wereld van de cinema stortte, sleet de jonge George Miller, dokter van opleiding, zijn dagen op de spoeddienst van een ziekenhuis in Sydney. De verschrikkelijke verwondingen van de verkeersslachtoffers die daar voortdurend werden binnengebracht, vormden één van de inspiratiebronnen voor het rauwe universum van ‘Mad Max’ (een andere inspiratiebron was de grote oliecrisis van 1973, toen het Australische wegennet er doods en verlaten bij lag).

Na ‘Mad Max’ lag de weg naar Hollywood wijd open: Steven Spielberg, diep onder de indruk van ‘The Road Warrior’, vroeg Miller om één van de vier episodes van ‘Twilight Zone: The Movie’ te regisseren, en daarna volgden de luchtige komedie ‘The Witches of Eastwick’ – met Jack Nicholson als de duivel – en het ietwat kleffe drama ‘Lorenzo’s Oil’ met Nick Nolte en Susan Sarandon. De intussen 70-jarige Miller is ook de bedenker en scenarist van twee schitterende kinderfilms: ‘Babe’ en ‘Happy Feet’. Veelzijdige man, die George.


De Australische golf

Inclusief Aboriginals!

De ‘Mad Max’-films hebben de Australische filmindustrie mee op de kaart gezet – ineens wisten we dat er ook Down Under films werden gemaakt. Behalve George Miller liep er in die tijd in de outback nog een tweede cineast rond die van vitaal belang was voor de opgang van de Australische cinema: Peter Weir, de regisseur van ‘Picnic at Hanging Rock’, ‘The Last Wave’, ‘Gallipoli’ en ‘The Year of Living Dangerously’. Andere Aussies die meesurften op de Australische golf van de jaren 70 en 80 waren Mel Gibson, de Aboriginalacteur David Gulpilil (dezer dagen te bewonderen in het prachtige ‘Charlie’s Country’), Nicole Kidman, Sam Neill, en de regisseurs Bruce Beresford (‘Breaker Morant’), Fred Schepisi (‘The Chant of Jimmie Blacksmith’, ‘A Cry in the Dark’) en Gillian Armstrong (‘Little Women’, ‘Mrs. Soffel’).

'Ze hebben iemand gevonden die mogelijk nog krankzinniger is dan ik' Mel Gibson over Tom Hardy


Tom Hardy De nieuwe Mad Max.

Ons tintelende buikgevoel (we hebben net nog een glas motorolie achterovergeslagen) vertelt ons dat Hardy weleens een goeie Max zou kunnen zijn – hij heeft de juiste weerbarstige looks, hij straalt een zekere mystery quality uit, en in zijn ogen lijkt altijd iets gevaarlijks te smeulen. Van Gibson kreeg Hardy alvast zijn zegen: ‘Ze hebben iemand gevonden die mogelijk nog krankzinniger is dan ik,’ aldus Mel na een ontmoeting met Hardy. Ter voorbereiding bracht Hardy, die bekendstaat als een acteur die zich met een grenzeloze overgave in zijn rollen smijt (zie ‘The Dark Knight Rises’, ‘Locke’ en recentelijk ‘Child 44’), enkele weken alleen door in de outback, waar hij eigenhandig een hindernissenparcours opbouwde en zichzelf aan een stevige combattraining onderwierp, waarna hij het parcours weer braafjes afbrak. ‘Max is een loner in een desolaat landschap,’ aldus Hardy in The Observer, ‘ik wilde er echt uitzien als een man die overleeft van maaltijd tot maaltijd. Tegelijk wilde ik de spieren hebben van een krachtpatser die het gewoon is om kampen op te bouwen en weer af te breken.’ Overigens: sinds hij door Michaël R. Roskam werd geregisseerd in ‘The Drop’, mogen we Hardy een halve Belg noemen.

'Het was Cirque du Soleil meets fucking Slipknot'


‘Mad Max: Fury Road’ (2015)

Alle remmen los!

Voor de nieuwe ‘Mad Max’-film, met een budget van 150 miljoen dollar de duurste aflevering ooit, staan de verwachtingen even gespannen als het rubber rond de velgen van de Interceptor. De voorgeschiedenis van ‘Fury Road’ is even bewogen als het leven van Max Rockatansky zélf: de opnamen zouden normaal gesproken van start gaan in de Namibische woestijn in 2003, toen nog met Mel Gibson als Max, maar toen Namibië in de nasleep van 9/11 in een politieke heksenketel veranderde, werd de productie stilgelegd. Miller overwoog vervolgens om van ‘Fury Road’ een animatiefilm in 3D te maken, maar die plannen liet hij na wijs beraad varen. In 2011 stond Miller klaar om aan de opnamen te beginnen in Broken Hill, de locatie waar hij ook de vorige ‘Mad Max’-films had gedraaid, maar opnieuw sloeg het noodlot toe – regenstormen vernietigden de sets en veranderden de outback in een onbegaanbare modderpoel.

'We waren net een groep in leer gehulde gekken die in het midden van de woestijn deelnamen aan een bizarre sm-party' Tom Hardy over de opnamen

De opnamen van ‘Mad Max: Fury Road’ gingen uiteindelijk toch weer van start in Namibië in 2012 – om uit te groeien tot een nachtmerrie. ‘De voertuigen zaten de helft van de tijd vast in het zand,’ aldus Hardy in Esquire. ‘Ik heb nog meegeholpen om ze uit te graven. We waren net een groep in leer gehulde gekken die in het middden van de woestijn deelnamen aan een bizarre sm-party, of aan een Hell’s Angels-conventie. Het was Cirque du Soleil meets fucking Slipknot!’

‘We zaten daar volledig afgesloten van de buitenwereld,’ zo vertrouwde Charlize Theron Humo toe. Theron vertolkt in ‘Fury Road’ de rol van Furioza – een naam die veel spannends belooft! ‘Het was haast onmogelijk om er eens een weekendje tussenuit te knijpen; als ik eens in Kaapstad of Johannesburg wilde raken, was ik dagen onderweg. ‘Mad Max’ is zonder twijfel het lastigste wat ik ooit heb gedaan. Het was alsof ik letterlijk vastzat in een postapocalyptische wereld.’

Sinds 2013 lag ‘Fury Road’ te garen op de montagetafel – Theron heeft sindsdien al drie andere films gedraaid, Hardy vier! Plotgewijs lijkt ‘Fury Road’ dezelfde stoffige snelweg op te gaan als ‘The Road Warrior’: ‘Ik wilde een rechttoe rechtaan verhaal vertellen,’ aldus Miller, ‘een achtervolging die in het begin van de film losknettert, en 110 minuten later eindigt.’ Een buitengewoon goed voorteken is dat Miller ‘Fury Road’ op de ouderwetse manier heeft gedraaid: er zitten nauwelijks digitale effecten in de film, en nog minder dialogen. En nu maar hopen dat we Max in ‘Fury Road’ tenminste één keer zijn lijfspreuk zullen horen grommen – ‘I’m here for the gasoline’.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234