Made in Berlin: muziekverhalen uit het Duitse lab

De voorbije halve eeuw was de Duitse hoofdstad vaak het decor van muzikale Wenden: iconen kwamen er herbronnen, jonge hemelbestormers werden gelokt door de Berliner Luft en de goedkope leefomstandigheden.


1. David Bowie & Iggy Pop

In 1976 meerden David Bowie en Iggy Pop aan in Berlijn, op de vlucht voor verslavingen en demonen, wanhopig op zoek naar ‘A New Career in a New Town’. Eerst laafden ze zich volop aan de decadentie in de fuifstad (‘Er zitten zeven dagen in een week, twee om te feesten, twee om bij te komen, drie voor andere activiteiten,’ zo zei Iggy later), maar gaandeweg kreeg het tweetal toch vaste grond onder de voeten. In de veertien maanden dat ze samenhokten in de Hauptstrasse 155 werden maar liefst vijf klassiekers verwekt en/of geboren: ‘Low’, ‘Heroes’ en ‘Lodger’ (Bowie) en ‘The Idiot’ en ‘Lust for Life’ (Pop).


2. Nick Cave

Toen The Birthday Party, een stelletje punkers (bakermat: Australië) met een voorliefde voor intraveneus ingebrachte substanties, Londen inruilde voor Berlijn, voelde dat als thuiskomen: de drugs waren goedkoop en makkelijk verkrijgbaar; en het klikte met groepen uit de krakersscene – Malaria!, Die Haut, Liaisons Dangereuses en Einstürzende Neubauten. Tijdens een tournee met Die Haut werd Birthday Party-frontman Nick Cave voorgesteld aan die van Neubauten: Cave was onder de indruk van de oerschreeuw die Blixa Bargeld uit z’n strot kon toveren (‘’t Klinkt nauwelijks menselijk, meer als een stervend kind of een kat die gewurgd wordt’) alsook van z’n agressieve gitaarstijl, en als The Birthday Party uiteindelijk implodeert, richten ze samen een nieuwe groep op: The Bad Seeds. Terwijl ze de wereld bestormen met platen als ‘Your Funeral My Trial’ en ‘Tender Prey’ schrijft Cave in de Dresdener Strasse in Kreuzberg aan zijn roman ‘And the Ass Saw the Angel’.


3. U2

In oktober 1990, een jaar na de val van de Muur, sloeg U2 z’n tenten op in de Hansa Tonstudio, vastberaden om de oude huid af te schudden. Daniel Lanois en Flood werden ingehuurd om aan de knoppen te zitten, terwijl Brian Eno – zie ook: Bowies Berlijnse trilogie – er streng op moest toekijken dat het viertal ver buiten de lijntjes zou kleuren. Eno: ‘Rommelig. Wegwerp. Donker. Sexy. Industrieel. Dat waren de goeie kernwoorden. Het Berlijn van de jaren 30 – decadent, seksueel geladen, donker – moest weerklinken in dat van de nineties – herboren, chaotisch, optimistisch.’ Aanvankelijk konden drummer Larry Mullen, bassist Adam Clayton en producer Lanois zich niet altijd verzoenen met de experimenteerdrang van Bono en The Edge, maar vanaf het moment dat ‘One’ op tape stond, viel alles in de juiste plooi. Resultaat: ‘Achtung Baby’, een herstart om ‘u’ tegen te zeggen.


4. Techno & co.

Niet alleen bekende expats gebruikten Berlijn als een laboratorium voor hun muzikale experimenten. In de vroege nineties gooide Alec Empire, een punker uit de West-Berlijnse wijk Charlottenburg die in de ban van de ravescene was geraakt, een stel hyperkinetische genres – gabberhouse, drill ’n bass, trashpunk – in de blender en plakte er een vers etiket op: digital hardcore. Met zijn collectief Atari Teenage Riot hakte Empire in op het ‘Alle Menschen werden Brüder’-optimisme dat na de Wende welig tierde. Songtitels? ‘Hetzjagd auf Nazis’, ‘Delete Yourself’, ‘Start the Riot!’ Omstreeks dezelfde periode verschenen – op Tresor, Basic Channel en Hardwax, labels die gerund werden door eigenaars van lokale clubs en platenzaken – blauwdrukken voor de minimal techno die sindsdien bekendstaat als de Berlijn-sound: Robert Hood, Maurizio, Monolake, und so weiter.


5. En verder

En Berlijn blijft hot: Stadtkind Ellen Allien runt er behalve een platenlabel ook een kledinglijn, Modeselektor en Apparat slaan er de handen in elkaar als Moderat, de legendarische technotempel Berghain blijft van vrijdag tot maandag ononderbroken ravers trekken. En muzikale expats blijven de stad als uitvalsbasis kiezen: Joe Jackson woont er al jaren, Liars maakten er hun ‘Drum’s Not Dead’, en allerhande goed technovolk (Paula Temple, Mind Against, Tale Of Us, Locked Groove) fietst er dezer dagen langs de Spree.

Zelf toe aan een Berlijnse herbronning? Mis dan volgende week het exclusieve aanbod voor Humo-lezers niet: voor 6,50 euro extra vindt u als eerste in een reeks van zes stadsgiden de time to momo-gids voor Berlijn bij uw lijfblad (zie ook: blz. 20 in deze Humo). Ganz toll!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234