null Beeld

Margaret MacMillan - Geschiedenis: gebruik en misbruik

In augustus 1942 hielp de Antwerpse politie de Duitse bezetters bij de arrestatie en deportatie van talrijke joden. In oktober 2007 verontschuldigde burgemeester Patrick Janssens zich daarvoor. Omdat Bart De Wever publiekelijk bedenkingen had gemaakt bij de betekenis van die 'historische' excuses, kreeg hijeen golf van gramschap en zelfs een gerechtelijke klacht over zich heen. In 'Geschiedenis: gebruik en misbruik' (Mouria) vermeldt Margaret MacMillan dat Vlaamse geschiedenisoorlogje niet, maar het had er perfect in gepast.

MacMillan somt een hele reeks politici op die het nodig vonden om zich te verontschuldigen voor daden uit een verleden waar ze onmogelijk verantwoordelijkheid voor kónden dragen. Zo excuseerde Bill Clinton zich ooit voor de slavernij in de States en deed Tony Blair hetzelfdevoor de hongersnood in Ierland. Geschiedenis heeft de rol van een hogere morele autoriteit gekregen; het kan voor een leider nooit kwaad om op het gepaste moment in haar schijnsel te gaan staan. Of het verleden zélf daarmee recht wordt gedaan, is weer een andere vraag.

Margaret MacMillan is een lekker ouderwetse historica, niet te beroerd om de oude Leopold von Ranke te citeren: geschiedschrijving moet alleen maar tonen 'hoe het echt geweest is', zonder te moraliseren. Het verleden heeft een harde kern: wat gebeurde er en in welke volgorde? Daar moet de vakman achter aan. Beheerst hij zijn vakgebied, dan kan hij door alle vormen van bedrog of manipulatie heen kijken. In acht hoofdstukken laat MacMillan op heldere wijze en met talrijke voorbeelden zien hoe dat dan gaat.

Het nationalisme heeft haar bijzondere aandacht. Sommige samenlevingen krijgen er maar niet genoeg van het verleden uit te kammen, op zoek naar (vermeende) feiten die hun huidige aanspraken op stukken land kunnen onderbouwen. Soms gebeurt vreemd genoeg het omgekeerde. Zo hebben de Saudi's de voorbije vijftig jaar systematisch alle gebouwen gesloopt waarin de profeet Mohammed of zijn familie ooit woonden.
De moraal: als er een goed verhaal onder de samenleving ligt, moet je daar niet te veel weerbarstige feiten laten tussenkomen. En je kan mevrouw MacMillan ook maar beter uit je buurt houden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234