null Beeld

Marja Pruis - Zachte riten

Af en toe lees je een boek dat zo goed is dat je het eigenlijk niet wil recenseren. Want je pogingen om je eigen inzichten even ontwapenend mooi op papier te zetten als de auteur, zijn bij voorbaat gedoemd om te mislukken.

Zo’n boek is ‘Zachte riten’ (Prometheus) van Marja Pruis. Het is eigenlijk weinig relevant om te zeggen dat ‘Zachte riten’ het verhaal vertelt van Guusje Bouhuys, poëziedocente aan de universiteit van Amsterdam, die op een gigantisch ethisch dilemma botst wanneer haar beste vriend en mededocent beschuldigd wordt van plagiaat. Vriendschap, loyaliteit, verraad, het zijn de grote thema’s die Pruis door haar roman weeft, of zoals op de achterflap staat: ‘‘Zachte riten’ gaat over de conflictsituaties van de menselijke ziel.’

Dat klopt allemaal, maar het is niet de reden waarom het boek zo hartverscheurend is. Pruis kan ongelooflijk goed observeren, tegelijk scherp en mild, genadeloos hard en net daardoor zo ontroerend. En dáárom komt het boek al op de eerste pagina’s snoeihard binnen, recht waar het pijn doet. Hier is een vrouw aan het woord die met massa’s aandacht en mededogen naar het leven en de mensen rondom zich kijkt – en naar de literatuur natuurlijk, of net dankzij de literatuur.

Pruis verweeft haar verhaal met goed gekozen flarden uit de literatuurgeschiedenis. En omgekeerd wil haar hoofdpersonage Guusje Bouhuys haar studenten niet alleen iets bijbrengen over poëzie, maar ook over het leven. Alles wat ze zegt, geldt voor beide: ‘Les één: niet bang zijn.’ ‘Les twee: je kunt nooit ergens aan beginnen en zelf buiten schot blijven.’ Die lessen heeft Pruis zelf uiteraard ook begrepen. In haar essays en recensies voor De Groene Amsterdammer schrijft ze zichzelf nooit weg, integendeel.

Ze stelt zich kwetsbaar op, en dat is dapper. Hetzelfde doet ze in haar roman, waarin ze ook nog eens schijnbaar achteloos rake observaties strooit als: ‘Wie nooit krabt, wie nooit ondervindt hoe dicht genot en kwelling bij elkaar liggen, die mist wat.’ Wie niet de tijd maakt om dit boek te lezen, die mist ook wat.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234