Marjan Meganck - Het is een ander jaar

Met 25,9 procent van alle doodsoorzaken in ons land moet kanker alleen hart- en vaatziekten laten voorgaan in het meest morbide lijstje van het Belgische statistiekbureau. Volgens de Stichting Kankerregister krijgen ongeveer 1 op de 3 mannen en 1 op de 4 vrouwen kanker voor hun 75ste, en tussen 2004 en 2013 leden 3 op de 100 Belgen aan de ziekte. Concreet betekenen die harde cijfers dat vrijwel elk gezin in ons land al met één of andere vorm van kanker te maken kreeg.

Zo ook het gezin van stand-upcomedian Wouter Deprez. In 2016, het jaar dat zijn echtgenote Marjan Meganck zo treffend als ‘een ander jaar’ omschrijft, werd bij de moeder van twee borstkanker vastgesteld. ‘Ik heb een slecht lot getrokken uit het rad van fortuin,’ klinkt het in één van de brieven die de kern vormen van haar verslag van het ‘jaar waarin tegenspoed een lichaam en leven overneemt.’

Meganck richtte zich al tijdens haar ziekte tot familie en vrienden in lange brieven die hun gevoelens van angst en machteloosheid moesten bezweren. Die brieven worden in ‘Het is een ander jaar’ aangevuld met dagboekfragmenten, foto’s en berichtjes van de naasten voor wie de brieven oorspronkelijk bedoeld waren. Marjan Meganck heeft ongetwijfeld veel gehad aan de steun, maar hun mails, kaartjes en sms’en hadden nooit hun weg naar dit boek mogen vinden.

Voor de willekeurige lezer blinken de kattebelletjes met hun ‘positieve vibes’, ‘big hugs’ en goedbedoelde beterschapswensen uit in nietszeggendheid en banaliteit. Meganck schuwt de occasionele onbetekenende opmerking zelf overigens ook niet. In haar met yoga, ayurveda en ubuntu doordesemde schrijfsels duikt weleens enige wolligheid op en lees je soms verschrikkelijkheden als deze: ‘Ik zie mezelf liever als een troetelbeertje dat van regenbogen glijdt. Ik ga op en neer, op en neer. Ik zie alle kleuren van het universum. Er is veel licht.’

Tegelijkertijd weet Meganck soms ontstellend trefzeker en met pijnlijke helderheid de kern uit een gesprek of gebeurtenis te halen. Zoals die afspraak met een chirurg die haar meldt dat de kans groot is dat haar borst geamputeerd wordt en vervolgt met ‘Je hebt kleine borsten.’ Het zijn die rake observaties en de kleine, soms keiharde en kurkdroge details die af en toe naar adem doen happen in een boek dat ongetwijfeld ‘moedig’ en ‘inspirerend’ genoemd zal worden door fans van de Vietnamese mindfulnessmonnik Thich Nhat Hanh – met wie Meganck de slappe natuurmetaforen deelt –, maar dat jammer genoeg slechts hoogstzelden dieper ingaat op wat het betekent om chemo en hormoontherapie te krijgen voor iemand die voordien zelden pillen slikte.

De vraag is dan ook welk boek ‘Het is een ander jaar’ nu precies wil zijn. Op enkele verrassend heldere definities van veelvoorkomende begrippen na is de informatieve waarde verwaarloosbaar, als literair werk lijdt het onder flauwe beeldspraak (hoe vaak kan je jezelf een krijger noemen?) en als persoonlijke getuigenis komt het soms hard binnen maar schiet het ook regelmatig tekort door een gebrek aan doorgedreven reflectie over ziek zijn. Bij momenten neigt ‘Het is een ander jaar’ naar de vreemde mix tussen leven en lifestyle waarmee Bieke Ilegems in ‘De Zoektocht van een ouder meisje naar Eeuwige Schoonheid en Groot Geluk’ tegelijkertijd het overspel van haar man, haar fascinatie voor yoga en enkele recepten deelde.

Literatuur over kanker is bijna een genre op zich: Siddhartha Mukherjee schreef met het onvolprezen ‘De keizer aller ziektes’ een Pulitzerprijswinnende biografie van de kwaal, Nobelprijswinnaar Aleksandr Solzjenitsyn gebruikte in 1966 met het semi-autobiografische ‘Kankerpaviljoen’ de ziekte als allegorie voor stalinistisch Rusland en Harvey Pekar puurde met ‘Our Cancer Year’ een uppercut van een strip uit zijn strijd tegen prostaatkanker. Het zijn slechts enkele voorbeelden uit een lang en bijwijlen indrukwekkend lijstje. Wie daar het zoveelste persoonlijke relaas aan wil toevoegen moet meer te bieden hebben dan troost door herkenning en pseudofilosofisch inzicht.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234