Mark Vangheluwe - Brief aan de paus

Het liefst was hij een groot wielrenner geweest, schrijft hij, of de zanger van Spinvis. Maar hij is wie hij is, en dat zal hij na de publicatie van ‘Brief aan de paus’ voor de rest van zijn dagen wel blijven: Mark Vangheluwe, de neef van Roger Vangheluwe. Mark werd door zijn oom dertien jaar lang misbruikt, van zijn 5de tot zijn 18de, van ‘nonkel paster’ tot ‘nonkel bisschop’.

In 2010 dwong Mark Vangheluwe zijn oom tot aftreden als bisschop van Brugge, nadat hij een geheime geluidsopname had gemaakt van een bekentenis in het bijzijn van kardinaal Godfried Danneels. Met de ‘Danneels-tapes’ had Mark Vangheluwe het bewijs in handen dat hij geen leugenaar of fantast was. Hij kon eindelijk loskomen van zijn oom die met medeweten van de familie zijn hele leven had gedomineerd: de man had hem gedoopt, gevormd en getrouwd. En ook zijn kinderen waren door Nonkel Roger met doopwater besprenkeld.

Mark Vangheluwe is de afgelopen jaren altijd in de schaduw gebleven. Hij gaf geen interviews na het ontslag van de bisschop, hij leverde geen commentaar op het kwetsende interview met VT4 vanuit het verborgene. Hij bleef anoniem: hij wilde niet met zijn naam in de krant.

Nu ligt er een boek met zijn naam in de winkel. Het verhaal van zijn leven, dat zoveel jaar na dato nog altijd danig ontregeld is, moet andere slachtoffers van kerkelijk misbruik kracht geven. Anders, zegt hij, heeft zijn lijden geen zin gehad.

Het is jammer dat zo’n belangwekkend boek van de uitgeverij zo weinig aandacht heeft gekregen, en dat de tekst bulkt van de taalfouten. Wat ook niet helpt, is dat Mark Vangheluwe meer weet dan hij schrijft. Hij beseft dat hij nog altijd door de Onzichtbare Man wordt achtervolgd, maar hij lijkt niet zelfverzekerd genoeg om de jarenlange dominantie ook expliciet te benoemen. Het liefst had zijn oom een neefje met een piemel tussen zijn benen, ‘als een geslachtsloze engel die hem verleidde’, maar je komt als lezer niet te weten wat er mogelijk aan dat verwrongen verlangen ten grondslag ligt. In zijn jeugd was de bisschop een astmatisch en tenger jongetje. Hij verloor zijn vader op jonge leeftijd, ontwikkelde een erg nauwe band met zijn moeder, speelde de heilige zondagsmis na op zijn kamertje, en als priester had hij minstens zoveel ambitie als verstand, maar waar het precies misliep, dat blijft een groot mysterie.

Misschien heeft Mark Vangheluwe geen idee, maar als hij het begin van het misbruik beschrijft, lijkt hij zich bewust in te houden. Normaal gezien, schrijft hij, bleef hun gezin bij een bezoek aan Roger Vangheluwe ter plaatse slapen: de kinderen lagen dan allemaal in de logeerkamer, behalve de oudste broer – ‘die sliep gewoontegetrouw bij zijn dooppeter.’

Die avond was het anders: ‘Grote broer wilde echt niet bij hem slapen. Hij was in alle staten, haast hysterisch en zou voor geen geld van de wereld nog bij zijn dooppeter in bed kruipen. (…) Nonkel vroeg zich af wat er aan de hand was en trachtte het voorval op humoristische wijze weg te lachen: ‘Laat ik stinkende scheten misschien?’ (…) Vader (…) beval mij in nonkels bed te kruipen om zo het slaapprobleem op te lossen.’

Enkele uren later wordt Mark Vangeheluwe, 5 jaar oud, verkracht. Op de ochtend van Pasen.

Mark Vangheluwe, 49 jaar oud, oordeelt mild over zijn ouders. Ze keurden het niet goed, maar ze wilden ook niet dat de eer van de familie werd aangetast. Ze grepen dus niet in.

Je krijgt de indruk dat hij, om de familie te sparen, veel onvermeld laat. Hij gaat niet in op het ongeval van zijn oudste broer, dat verdacht veel op zelfmoord leek; hij schrijft niet over zijn zus, die wellicht ook is aangerand; hij zwijgt over zijn neef, die is verkracht. Zelfs over een dubieuze vriend des huizes, missionaris Eric Dejaeger, de Eskimopater die in Canada voor veelvuldige pedofilie werd veroordeeld, blijft hij wazig.

Er wordt de lezer veel relevante informatie onthouden. Wie waren de mensen die het misbruik van de kerkvorst jarenlang mogelijk maakten? Wat klopt er van de bewering van Roger Vangheluwe dat hij in de loop der jaren 100.000 euro aan zijn neefje heeft uitgedeeld, als wiedergutmachung? Het blijft bij een anekdote over bankjes van 500 frank, die hij geregeld bij een verjaardagskaart voegt. En: hoe is de val voor Vangheluwe opgezet?

‘Brief aan de paus’ is een ruw maar terughoudend boek van een man die zijn vrouw op zijn blote knieën dankt dat hij alsnog een relatief normaal bestaan leidt. Zij heeft hem de weg gewezen. Helaas kan hij ons weinig inzicht bieden in de ondoorgrondelijke wegen van diegene die zich tot nader bericht ongestraft in het verborgene ophoudt: Nonkel Van Gruwel.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234