null Beeld Illias Teirlinck
Beeld Illias Teirlinck

BOEK★★★★★

Meesterverteller Jonathan Coe brengt op meeslepende wijze het leven van filmmaker Billy Wilder van het doek naar het boek

In de Oscarwinnende komedie ‘The Apartment’ (1960) giet New Yorker Jack Lemmon de spaghetti af met een tennisracket, hij stapt de eetkamer binnen waar Shirley MacLaine op hem zit te wachten, en verkondigt met geveinsde nonchalance: ‘Ya know, I used to live like Robinson Crusoe. I mean shipwrecked among eight million people. And then one day I saw a footprint in the sand and there you were.’ Het is mede dankzij zulke gedenkwaardige speelsheid dat Billy Wilder als één van de allerbelangrijkste Amerikaanse filmregisseurs geldt. Jonathan Coe brengt nu het icoon Wilder met succes van doek naar boek.

Na de solide maar weinig opzienbarende titels ‘Expo 58’ en ‘Klein Engeland’, heeft de Brit zijn onstuitbare vertelkracht van ‘De Rotters Club’ en het ondergewaardeerde ‘Het huis van de slaap’ teruggevonden. Coe in topvorm hoort bij het selecte clubje schrijvers (denk aan David Mitchell en Ian McEwan) die in elk hoofdstuk onverwijld de lezer aan boord kunnen trekken. Zo ontwijkt hij telkenmale met gierende banden de valkuil van niet-lineaire verhalen, waarbij de lezer liever op de ene tijdlijn vertoeft dan op de andere. In dit geval blikken we met de fictieve Grieks-Britse Calista in het Londen van nu terug op eind jaren 70, toen haar ontmoeting met de wereldvermaarde filmmaker Billy Wilder en de daaruit voortvloeiende professionele en vriendschappelijke band haar levensloop veranderde. De 57-jarige vrouw ziet haar grootste talenten (opvoeden en soundtracks componeren) in onbruik raken: haar tweelingdochters worden razendsnel volwassen en originele filmcomposities worden vervangen door generische computermuziek. In haar herinneringen komen we op en rond Wilders filmset een scala aan verzonnen en echte personen tegen die elk, als stukken op een schaakbord, een essentiële functie vervullen om het verhaal zo volwaardig mogelijk te ontvouwen.

Briljant hoeveel info Jonathan Coe over Billy Wilders persoonlijkheid en repertoire in zijn roman propt en hoe hij toch de leeservaring naturel weet te houden: alle anekdotes dienen als noodzakelijke schakels in de vertelling en wringen zich als op zichzelf staande scènes in het lezersgeheugen: Al Pacino die in een Duitse bistro amok maakt omdat hij per se een Amerikaanse cheeseburger wil. Een fan die op restaurant ongevraagd de cruciale impact van Wilders films op zijn leven komt verhelderen, terwijl die samen met zijn vaste scenarist, de illustere Iz Diamond, tevreden oesters zit te slurpen. Het tafereel waarin Calista bij Franse boeren de troostende kracht van brie ontdekt, is dermate memorabel dat Coe stukjes stinkkaas als zijn madeleines van Proust vereeuwigt. Net wanneer de Brit de diepgang dreigt te offeren op het altaar van laagdrempeligheid, traceert hij Wilders Joodse roots en beleven we in een uitgebreide flashback – schitterend in de vorm van een filmscript gegoten – de opkomst van het nazisme en de aangrijpende zoektocht naar Wilders vermiste moeder.

Doordat Calista de maker van onder meer ‘Some Like It Hot’ en ‘The Lost Weekend’ slechts op het einde van zijn carrière aantreft en hij zijn nieuwste filmproject, ‘Fedora’, amper bekostigd krijgt, kan Coe zich bezinnen over de houdbaarheidsdatum van kunst. Hoewel Wilder nog steeds als een levende legende wordt gezien, moet hij het toverstokje waarmee hij steevast de stijl van het nakende tijdperk vormgaf, doorgeven aan groentjes als Steven Spielberg, die met ‘Jaws’ de pretparksensatie van cinema een enorme boost zal geven.

‘Meneer Wilder en ik’ past op de boekenplank naast Jess Walters ‘Schitterende ruines’ en ‘Het boek der illusies’ van Paul Auster, maar die uitstekende cinematografische romans missen de gevatheid, geestdrift en scherpe dialogen van Coe. Hij vermengt comedy met drama, soap met arthouse, geeft een inkijk in Hollywoods interne keuken en brengt een liefdesverklaring van de ene kunstvorm aan de andere.

null Beeld De Bezige Bij
Beeld De Bezige Bij
Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234