Een vrouw krijgt het Spoetnik-vaccin in Oekraïne. Beeld EPA
Een vrouw krijgt het Spoetnik-vaccin in Oekraïne.Beeld EPA

Russisch vaccinSpoetnik-V

Met 91,6 procent bescherming lijkt Russisch vaccin veel effectiever dan westerse evenknieën

Na een rommelige start komt het als een verrassing. Het Russische coronavaccin Spoetnik V blijkt 91,6 procent van de mensen die ermee worden ingeënt, te beschermen tegen covid-19. Daarmee zou het vaccin de vergelijkbare vaccins van AstraZeneca en Janssen in werkzaamheid verslaan.

Het Russische vaccin is, net als dat van de twee westerse farmaceuten, gebaseerd op een ander, onschuldig virus, dat ingespoten in de arm weefsels de uitsteeksels van het coronavirus laat maken. De afweer valt die nagebootste infectie aan, en leert zo hoe het echte coronavirus eruit ziet.

En met het Russische receptuur lukt dat uitzonderlijk goed, blijkt uit cijfers die Russische wetenschappers dinsdag publiceren in artsenblad The Lancet. De wetenschappers dienden het vaccin afgelopen najaar toe aan haast 15.000 proefpersonen, en gaven nog eens 5.000 deelnemers een placebomiddel. Eind november hadden 62 mensen in de controlegroep, en slechts 11 mensen in de ingeënte groep covid-19 gekregen.

Al na één prik is de bescherming zo’n 73,6 procent, valt voorzichtig uit de cijfers op te maken. Bovendien lijkt het middel ook ouderen uitstekend te beschermen: 91,8 procent. Een flinke slag beter dus dan de virusvaccins van AstraZeneca en Janssen, met respectievelijk 62 procent bescherming na twee prikken, en 66 procent bescherming na één prik.

Hoongelach

Uit de hoek van de wetenschappers klinkt geen hoongelach – maar beleefde taal. ‘Ons vaccin helpt de wereldvoorraad aan beschikbare sars-cov-2-vaccins diverser te maken, samen met de andere sars-cov-2-vaccins,’ aldus vaccinmaker Denis Logunov van het Gamaleya Instituut in Moskou in een verklaring.

Groot was het kabaal waarmee het project gepaard ging. Dat begon al toen Logunov bekendmaakte dat men het nog ongeteste vaccin alvast had gebruikt om de medewerkers van het Gamaleya Instituut zelf in te enten. Hoogst ongebruikelijk, in het zorgvuldige stap-voor-stap-wereldje van het onderzoek. Waarna de Russen er ook nog eens toe overgingen het vaccin al vooruitlopend op de uitkomsten van de laatste testfase toe te laten tot de markt – en het ‘Spoetnik’ te noemen, verwijzend naar die keer in 1957 toen Rusland het westen wetenschappelijk te snel af was.

Maar het is het resultaat dat telt, vinden westerse wetenschappers. ‘Ze hebben een beetje een gekke volgorde aangehouden, maar ik heb nooit getwijfeld dat de Russen geen vaccins kunnen maken’, zegt vaccinoloog Cécile van Els (Universiteit Utrecht). Het Russische vaccin wordt inmiddels al in allerlei landen gebruikt, op proef of voor noodvaccinaties. Onder meer Argentinië, Venezuela, Hongarije, Servië, Iran, de Verenigde Arabische Emiraten en Algerije dienen het vaccin toe.

Andere formulering

Waarom het Russische vaccin op het oog tientallen procenten beter werkt dan de vergelijkbare vaccins van AstraZeneca en Janssen, is niet direct aanwijsbaar. Denkbaar is dat de Russen een iets andere dosering van het aantal virusdeeltjes gebruiken, of een ander detail in de formulering anders hebben dan de Europeanen, denkt Van Els, die de Russische resultaten nog niet goed heeft kunnen bestuderen.

Het belangrijkste verschil tussen het Russische en de Europese vaccins is dat de Russen voor de eerste en tweede prik van het vaccin twee verschillende virussen gebruiken. Dat moet voorkomen dat het lichaam na de eerste prik onbedoeld afweer opbouwt tegen het vaccin zelf, zodat de tweede prik minder goed zou aankomen. Bij de vaccins van AstraZeneca en Janssen geeft men tweemaal precies dezelfde prik.

In een begeleidend commentaar in The Lancet kan ook vaccinoloog Ian Jones van de Universiteit van Reading er niet omheen. ‘De ontwikkeling van het Spoetnik-V-vaccin werd bekritiseerd wegens de ongepaste haast, afsnijden van bochten en het gebrek aan openheid’, stelt hij. ‘Maar de uitkomst die hier wordt gemeld is helder.’

(VK)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234