null Beeld

Met Greta Thunberg naar Amerika: 'Als Trump me uitnodigt, zeg ik nee. Hij luistert naar niemand'

Greta Thunberg heeft vandaag voet op Amerikaanse bodem gezet. Nog net voordat ze in het Engelse Plymouth aan boord stapte van de zeilboot die haar naar de overkant van de Atlantische Oceaan moest brengen, spraken wij dochter en vader Thunberg over het maritieme avontuur dat hun te wachten stond. ‘Eindelijk eens twee weken in afzondering, ik kijk ernaar uit.’

Liever luisteren naar dit verhaal? Hieronder de ingesproken versie door Blendle:

undefined

Greta arriveert samen met haar vader, Svante Thunberg, per fiets op de pier. Het is een zonnige maandagochtend in Plymouth, helemaal in het zuidwesten van Engeland, de plek waar Greta over enkele dagen haar reis naar Amerika aanvangt. Het is de start van een missie: heel Europa kent dit Zweedse meisje, maar nu wil ze met haar boodschap ook Amerika veroveren, het continent waar de strijd om het klimaat beslist wordt. De Verenigde Staten zijn de grootste economie ter wereld. En verder in het zuiden, in Brazilië, ligt het grootste regenwoud ter wereld. Beide landen worden aangevoerd door mannen die er, voorzichtig uitgedrukt, andere opvattingen op nahouden dan Greta. Donald Trump en Jair Bolsonaro, twee schoften uit de wereldpolitiek.

Greta en haar vader stappen van hun fiets. Manager Erika neemt hun helmen af. Greta is in januari 16 geworden, maar ze ziet er kleiner en jonger uit. Ze staat in het midden van de parkeerplaats bij de pier. We zijn niet de enigen die haar hier opwachten. Er is ook een ploeg van de Britse tv-zender BBC en een professioneel zeilteam, dat Greta en haar vader naar Amerika zal brengen. Vandaag is een trainingsdag. En het wordt geen luxueus uitstapje. Greta reist in een sportieve zeilboot die de snelheid van een auto kan halen. Alleen heeft deze boot geen ABS-systeem. Als de wind in de zeilen slaat en de boot vaart begint te krijgen, springt hij over de golven heen en begint heel erg over te hellen. Comfort is iets anders.

Greta ziet er op deze parkeerplaats hulpeloos uit. Maar wat is het alternatief als je zo compromisloos denkt als Greta, en een vliegtuig of een cruiseschip geen optie is? Tussen Amerika en Plymouth ligt meer dan 5.000 kilometer, twee weken op volle zee. Het doel luidt: geen uitstoot.

De mensen houden afstand omdat ze niet goed weten hoe ze dit schuchter lijkende meisje moeten aanspreken. Ze wordt geroepen door het zeilteam. Eerst moeten er kleren worden gepast. Greta hijst zich in een zwart zeilpak, bedrukt met de logo’s van de sponsors, die graag allemaal een graantje meepikken van het succes. Op haar rug staat haar voornaam.

Dan is ze klaar voor het interview. Ze gaat zitten aan een tafeltje voor Jolly Jacks, een havenrestaurantje dat nog gesloten is. Maar dit terras belooft iets meer rust dan de parkeerplaats.

Smalltalk zit er bij Greta niet in. Dat hoeft voor haar niet en ze zou het ook helemaal niet kunnen. Ze houdt het bij een korte ‘Nice to meet you’ en wil het vervolgens over haar missie hebben, over de boot en ook over Donald Trump. Ze heeft weinig tijd.

– Greta, je steekt binnenkort met een wedstrijdjacht de Atlantische Oceaan over. Dat is niet zonder risico. Is dit avontuur niet te gevaarlijk?

Greta Thunberg «Het wordt een harde reis vol uitdagingen. Misschien zal ik er persoonlijk een prijs voor betalen, maar voor veel mensen is het gewoon al onmogelijk om op deze manier te reizen. Nu krijg ik deze kans, dus dacht ik: waarom niet?»

– Aan boord zijn er geen echte bedden, er is geen toilet en geen stromend water, er is enorm veel lawaai en de boot schommelt voortdurend heen en weer. Wat als je twee weken lang zeeziek bent?

Thunberg «Dan ben ik maar zeeziek. Zolang het bij overgeven blijft, hou ik het wel vol. Het duurt ook maar twee weken, en er zijn pilletjes tegen zeeziekte aan boord.»

– Hoe ga je je tijd doorbrengen?

Thunberg «Ik ben vooral van plan om me te ontspannen. Ik wil alles nemen zoals het komt, gewoon meegaan met de flow. Eerlijk gezegd kijk ik er erg naar uit om eindelijk eens afgezonderd te zijn. Gewoon niets anders te doen te hebben. Geen interviews. Geen verplichtingen. Ook niet zo veel internet en gsm.»

– Neem je boeken mee?

Thunberg «Ja, nogal wat. Bijvoorbeeld ‘Stil’ van Susan Cain

– Een boek over de macht van introverte mensen. Ook andere?

Thunberg «Ja, ook een paar romans en non-fictieboeken. Mijn vader en ik hebben ook een paar luisterboeken gedownload. We zijn dus voorbereid.»

– Je reist met twee profzeilers, de Duitse Boris Herrmann en Pierre Casiraghi, een prins van Monaco. Hebben jullie de gevaarlijkste scenario’s van deze reis besproken? Stormweer, bijvoorbeeld?

Thunberg «De veiligheidsbriefing vindt pas vlak voor ons vertrek plaats, maar mijn vader en ik hebben alle gelegenheid gehad om vragen te stellen. Ik heb alle vertrouwen in Boris en Pierre, ze hebben veel ervaring en we reizen met een moderne boot, voorzien van de laatste technische mogelijkheden. De kans dat er iets ergs gebeurt, is zeer klein. Ik ben niet bang dat mij iets overkomt.»

– Je bent erg open over het aspergersyndroom, waar je aan lijdt. Is een jacht op volle zee de juiste plek voor iemand als jij?

Thunberg «We zullen zien. In heel wat opzichten wel. In andere niet. Wat goed voor me is, is een begrensde ruimte, strikte regelmaat en duidelijke instructies. Op zee leer je immers niet zo veel nieuwe mensen kennen en krijg je weinig indrukken te verwerken. Aan de andere kant is het aan boord erg krap en ben je nooit alleen. Maar er zijn gordijnen aangebracht aan de kooien.»

– Dat heeft men speciaal voor jou gedaan.

Thunberg «Inderdaad. Als ik me wil terugtrekken, kan ik dus gewoon de rits sluiten en ik ben op mezelf.»

undefined

null Beeld

'Natuurlijk ben ik naïef. Maar hoe moeten we het anders aanpakken?'


Lekker hapje

Altijd omringd zijn door mensen, dat is de grootste prijs die Greta betaalt. Ze voelt zich niet goed in de drukte. Maar dat soort situaties is niet te vermijden als je de wereld van iets wilt overtuigen. Tussen een drom mensen loopt ze stilzwijgend over de steiger naar de boot. Voor haar loopt de fotografe, ze buigt zich naar beneden, observeert elke beweging die Greta maakt. Greta’s gezicht vertoont daarbij geen enkele emotie. Tot ze een stevige vis langs de steiger ziet zwemmen. Ze hurkt neer. ‘Een lekker hapje, niet?’ roept iemand uit het team. Greta knikt en glimlacht. Maar alweer heeft ze nauwelijks tijd. De vis wil wel nog wat blijven, maar zij moet verder. De training op zee gaat zo meteen beginnen. Greta kijkt naar de zee. Als alles goed gaat, stapt ze over twee weken in New York van het schip en betreedt het land dat onder Donald Trump meer gepolariseerd is dan ooit tevoren. Ook wat het klimaat betreft.

– Je hebt gezegd dat het tijdverspilling zou zijn om met Donald Trump te praten. Waarom?

Thunberg «Wat moet ik hem zeggen dat hij nog niet van anderen heeft gehoord? Hij luistert blijkbaar niet naar hen. Waarom zou hij dan naar mij luisteren?»

– Maakt het jou niet woedend dat de machtigste man van de wereld de feiten negeert?

Thunberg «Vroeger wel. Maar nu wind ik me niet meer op over dat soort dingen. Ik ben boos om de hele situatie, maar niet op afzonderlijke personen. Gelukkig maar, want anders zou ik de hele tijd woedend moeten zijn. Ik heb niet genoeg tijd om me op te winden. Er is te veel werk aan de winkel.»

– Je blijft een aantal maanden in Amerika. Als je in New York van boord stapt, zal ook Donald Trump weten dat je in Amerika gearriveerd bent. Misschien belt hij je zelfs op en nodigt hij je uit. Zou je daar echt niet op ingaan?

Thunberg «Als iemand me belt, zal dat zeker één van zijn medewerkers zijn, niet Trump zelf. Maar zoals het er op dit ogenblik uitziet, zou ik nee zeggen.»

– Nee tegen de president van Amerika?

Thunberg «Ja.»

– We leven in een tijd waarin er veel populisten zijn zoals Trump. Is het niet naïef te denken dat je de wereld kunt veranderen zonder hen?

Thunberg «Natuurlijk is dat naïef. Maar hoe moeten we het anders aanpakken? Ik denk dat we de ogen van de mensen openen als we zorgen dat er internationaal voldoende belangstelling komt voor het klimaat. Zo zetten we samen de machthebbers onder druk. Zodat ze eindelijk iets doen.»

– Is het dan niet van het grootste belang ook te praten met mensen die voor Trump hebben gekozen? In plaats van met degenen die je met je boodschap al overtuigd hebt?

Thunberg «Zeker. Die zijn even belangrijk. Ik praat met iedereen, niet met mensen apart. Ik maak geen onderscheid. Ik hoop gewoon dat iedereen luistert.»

– Je hebt eens gezegd dat je een zwart-witkijker bent.

Thunberg «Ik zie de dingen niet alleen zwart-wit, maar ik zie veel zwart en wit.»

– Dat zeggen de mensen ook over Trump. Lijken jullie in dat opzicht op elkaar?

Thunberg (lacht) «Ik weet het niet. Eerlijk gezegd denk ik dat ik een zeer andere kijk op de dingen heb dan hij. Ik denk niet dat ik op hem lijk. Ik breng alleen de dingen die de wetenschap zegt over. Hij is helaas zwart-wit. Je kunt de feiten niet naast je neerleggen. Als het erom gaat de klimaatcrisis af te wenden, dan is er geen middenweg.»


Vermomde vrouw

Haar compromisloosheid heeft Greta veel kritiek opgeleverd. Velen vinden haar eisen onrealistisch. En hoe bekender ze wordt, hoe meer fans en hoe meer volgers (momenteel 868.000 op Twitter) ze krijgt, des te harder klinkt ook de kritiek, des te talrijker worden haar tegenstanders. In een Australische krant schreef onlangs een journalist: ‘Ik heb nog nooit zo’n jong meisje gezien met zoveel psychische aandoeningen dat door zoveel volwassenen als een goeroe behandeld wordt.’

Toen ze onlangs in het Zwitserse Lausanne vierhonderd jongeren uit heel Europa ontmoette, waren journalisten verongelijkt omdat ze uit de zaal werden gestuurd. En toen ze van Zwitserland naar Plymouth wilde vertrekken, maakte ze een tussenstop in Duitsland in het bos van Hambach, waar al maandenlang geprotesteerd wordt tegen het rooien ervan. Daar zijn foto’s gemaakt waarop Greta te zien is naast een vrouw die haar gezicht helemaal bedekt heeft. De minister van Binnenlandse Zaken van Noordrijn-Westfalen uitte kritiek op Greta omdat ze zich ‘met de verkeerde mensen omringt’.

Haar vader staat nu bij de steiger op enkele passen afstand van haar. Hij bewondert de boot, kijkt naar boven naar de mast: ‘30 meter, wow,’ zegt hij. ‘We wonen in Stockholm op de negende verdieping, dat is misschien 25 meter. Dit is dus hoger dan ons appartement.’

Omwille van zijn dochter doet de 50-jarige acteur en schrijver Svante Thunberg dingen die hij anders niet zou durven. Een half jaar geleden heeft hij in vriesweer met haar gekampeerd in de bergen van Davos, waar op dat moment het Wereld Economisch Forum plaatsvond. En nu gaat hij met haar de Atlantische Oceaan op, in vol orkaanseizoen nog wel. Svante Thunberg heeft voor het laatst gezeild als kind, voor Greta wordt het vandaag de eerste keer.

En omwille van zijn dochter wordt Svante Thunberg ook een soort woordvoerder tegenover de pers.

– Wat vond u van dat voorval met de vermomde Duitse vrouw?

Svante Thunberg «We werden verrast. We hebben zoveel afspraken en kunnen toch niet altijd alles weten. Dat er foto’s gemaakt worden als we ergens met mensen hebben afgesproken, hoort er nu eenmaal bij.»

– Hebt u er spijt van?

Svante Thunberg «Greta heeft veel respect voor de activisten in het bos. Over de mensen die zich vermomd hebben heeft ze geen mening. Die foto’s? Ach, het is gebeurd. Zij heeft hier niet voor gekozen.»

– En wat vond u ervan dat Greta in Lausanne voorstelde om de journalisten weg te sturen uit de zaal?

Svante Thunberg «Dat werd allemaal vreselijk overdreven weergegeven. Er was een kind dat onwel werd en dat was waar Greta en de anderen op reageerden.»

Svante Thunberg ontwijkt de vragen niet. Hij weet dat het niet altijd allemaal perfect kan lopen. Zijn dochter is dan misschien wel even bekend als een superster, maar ze wordt niet omringd door een leger van mensen die haar beschermen. Het is een klein team. Ze willen de zaak onder controle hebben, maar niet het koste wat het kost. Greta stond in haar eentje de journalist te woord. Ze heeft haar antwoorden alleen geformuleerd, niemand heeft haar iets ingefluisterd, haar vader was tijdens het gesprek in geen verten te bekennen. Er zat alleen een vrouw bij uit het team van profzeiler Boris Herrmann, die haar schouders ophaalde bij de vierde en vijfde vraag over Trump, maar ook op dat moment antwoordde Greta alleen. Ze is nog een kind en toch krijgt ze meer aandacht dan de meeste regeringsleiders.

Svante Thunberg «Het kost extreem veel energie. Overal proberen de mensen haar te gebruiken om aandacht te krijgen. Overal waar ze komt, staan de mensen haar op te wachten en willen ze met haar op de foto.»

– Bent u haar beschermer?

Svante Thunberg «Nee, geen beschermer, hoewel ik me wel zorgen maak, want tegenwoordig kan er overal ter wereld ineens iets gebeuren. Maar het enige wat voor mij telt, is dat het goed met haar gaat.»

Hij vertelt over de moeilijke jaren met Greta, over de problemen van haar aandoening, over eetstoornissen en stemmingswisselingen. Ze was nauwelijks in staat om met medescholieren samen aan tafel te eten. ’s Avonds ging ze huilend naar bed. Nu is dat anders.

Svante Thunberg «In de tent in Davos lag ze diep te slapen, terwijl ik geen oog dichtdeed. En gisteren, hier in Plymouth, vlak voor de grote reis, was ze na twee minuten vertrokken. Het gaat niet gewoon beter met haar, het gaat onvoorstelbaar veel beter!»

– Zou ze het zeggen als het niet zo was?

Svante Thunberg «Ze is totaal transparant. Ik zie het meteen als er iets scheelt.»

– Zoals nu op de steiger, zoals ze gaat staan voor de fotoshoot?

Svante Thunberg «Ja, op dit eigenste moment zou ze zeker liever alleen zijn.»

undefined

null Beeld

undefined

'Ik ben vooral van plan om me te ontspannen. Gewoon meegaan met de flow' Foto: Greta Thunberg en haar vader – tweede van links – op de zeilboot


Terug naar school

Greta neemt een pose aan als een model. De fotografe vraagt of ze haar vlecht naar voren wil leggen, over haar schouder. Of ze haar voet op het trapje wil zetten. Greta kruist haar armen. In het felle kunstlicht licht haar gezicht op, er is blijdschap noch kwaadheid op te zien. Op de achtergrond brengt Boris Herrmann de laatste benodigdheden aan boord, een kist met eten. Hij begint het grote zeil te hijsen. Het BBC-team maakt zich klaar om te filmen. Svante Thunberg staat te kijken.

– Geniet Greta van haar beroemdheid?

Svante Thunberg (schudt het hoofd) «Beroemd zijn betekent niets. Werkelijk totaal niets! Het kan prettig zijn, maar ook zeer zwaar.»

Hij en zijn dochter weten allebei dat de aandacht op een bepaald moment zal wegebben. Dat er hoogtepunten zijn, zoals nu, bij hun vertrek naar Amerika. Maar dat er ook andere perioden zullen komen. ‘Het echte leven is in Stockholm,’ zegt hij. ‘Ze droomt ervan weer naar school te gaan.’

– De schooldirectie ging ermee akkoord dat Greta een time-out neemt om voor haar zaak te strijden. In New York wil ze deelnemen aan de klimaattop van de Verenigde Naties. In september volgt de klimaatconferentie in Santiago de Chile. Hoe gaan jullie daar geraken?

Svante Thunberg «Dat weten we nog helemaal niet. En hoe we op een bepaald moment terug naar Europa zullen keren ook nog niet.»

– Terwijl jullie de oceaan oversteken, blijven Greta’s moeder en zusje achter in Zweden. Wat vinden zij van deze reis?

Svante Thunberg «Haar moeder heeft tegen Greta gezegd: ‘Ik ben degene die het allerminst wil dat je vertrekt, maar als je het moet doen…’ Elke dag telefoneren we met elkaar. Verder kan ze Greta zien in het nieuws.»

– Was haar zus niet jaloers op Greta?

Svante Thunberg «In het begin was het moeilijk. Op één dag 10.000 nieuwe volgers voor Greta... Het zijn er al honderdduizenden. Maar haar zus is eraan gewend geraakt. Ze houdt van zingen en dansen. Op een podium staan. Ik heb twee dochters en ik ben op allebei even trots.»

De fotoshoot is intussen afgelopen. Greta springt op de boot.

Svante Thunberg «Ze is één van de moedigste mensen die ik ken. Gisteren zag ze de boot voor het eerst en het enige wat ze zei was: ‘Oké.’»

De lucht is intussen grijs geworden. Er is regen op komst. Maar dat hoort erbij. Op zee weet je nooit wat er komt. Dat geldt trouwens voor de hele reis. Zal ze er ook maar in slagen om de oceaan over te steken? Wie zal naar haar luisteren in Amerika? Wat zal het resultaat zijn van de reis? Aan het tafeltje bij Jolly Jacks kan ze het zich even proberen voor te stellen.

- Wat zou je doen als je slaagt in je missie?

Thunberg «Als we echt ons doel bereiken, als we zeker zijn dat we de opwarming onder de 1,5 graden houden en als iedereen blij is, dan zou ik waarschijnlijk gewoon doen wat ik wil.»

- En dat is?

Thunberg «Toen ik klein was stelde ik me allerhande beroepen voor. Dat verandert voortdurend. Ik hoop gewoon dat ik op de plek zal zijn waar ik het meest nodig ben.»

- In de politiek?

Thunberg «Misschien.»

© Stern

Vertaling en bewerking: Els Snick

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234