'Ik was 24 toen een parlementslid me in een hoek drukte en betastte. Sindsdien verzamel ik alle gevallen van ongewenst seksueel gedrag’ Beeld
'Ik was 24 toen een parlementslid me in een hoek drukte en betastte. Sindsdien verzamel ik alle gevallen van ongewenst seksueel gedrag’

#MeToopolitiek

#MeToo: seksueel geweld in het Europees Parlement, het zwartboek van Jeanne Ponté

Jeanne Ponté, een Franse parlementaire medewerkster, houdt al drie jaar lang een notitieboekje bij waarin ze grensoverschrijdende feiten in de coulissen van het Europese halfrond bijhoudt: over schunnige opmerkingen, grijpgrage handjes tot zelfs regelrechte verkrachtingen.

HUMO U begon uw carnet noir lang voor #MeToo losbarstte. Was daar nood aan?

JEANNE PONTÉ «In juli 2014 kwam ik in het Europees Parlement terecht in een overwegend mannelijke commissie, ik was toen 24 jaar. Op een dag drukte een parlementslid me in een hoek, waar hij me omhelsde en betastte. Ik was zo gechoqueerd dat ik alle gevallen van ongewenst seksueel gedrag begon bij te houden.

»Eén van de grootste gevaren is dat normen gaan vervagen en dat mensen grensoverschrijdend gedrag normaal gaan vinden. Seksistische commentaren hebben gewoon geen plaats in de politiek. Ik zag mijn boekje ook als een actie van solidariteit met mijn vrouwelijke collega’s en vrienden die in gelijkaardige situaties waren terechtgekomen.»

HUMO Hoeveel getuigenissen hebt u sinds 2014 al opgetekend?

PONTÉ «Ik had er vijftig. En sinds de zaak-Weinstein zijn er nog zes bijgekomen. De getuigenissen gaan over seksistische opmerkingen, intimidatie en zelfs fysieke agressie. Vrouwen krijgen in volle vergadering een opmerking over hun uiterlijk of ze worden in een kantoor bij hun borsten of tussen hun benen gegrepen. Twee slachtoffers getuigden zelfs over regelrechte verkrachting.

»Een vriendin kreeg een hele reeks seksueel getinte berichten van een parlementslid. Telkens ze naar het werk vertrok, kreeg ze buikpijn van de stress. Er is een erg dunne grens tussen pogingen om te verleiden en ongepast gedrag. De verwarring die erover heerst, speelt altijd in het nadeel van de slachtoffers. Zij gaan er zelfs door twijfelen of het wel loont om een klacht in te dienen. Er wordt soms lacherig over gedaan, maar zelfs platvloerse commentaren zijn onaanvaardbaar.

»Wat uit alle getuigenissen duidelijk wordt, is dat slachtoffers hun gedrag gaan aanpassen. Ze proberen moeilijke situaties te voorkomen, bijvoorbeeld door niet in dezelfde lift te stappen als de dader, of ze gaan andere kledij dragen wanneer ze weten dat ze samen met de dader in dezelfde vergadering zullen zitten.»

HUMO Je hoort dan veel mannen zeggen: ‘Als we dat al niet meer mogen...’

PONTÉ «De laatste maanden hoorde ik ontzettend veel excuses om seksueel wangedrag van mannen goed te praten. ‘Het is toch maar om te lachen.’ Of: ‘Ik ben ouder dan 65 jaar, bij mensen van mijn generatie is een hand op de bil van een vrouwelijke collega een teken van vriendschap.’

»Er zijn ook culturele argumenten om wangedrag goed te praten: ‘In de Zuid-Europese, Latijnse cultuur zijn mensen altijd al wat losser in de omgang geweest.’ Of nog: ‘Ik ben een bon vivant. Waar maak je je druk over?’»

Jeanne Ponté: 'Ze zijn van alle leeftijden, alle nationaliteiten en alle fracties'  Beeld
Jeanne Ponté: 'Ze zijn van alle leeftijden, alle nationaliteiten en alle fracties'

HUMO Edouard Martin, het parlementslid voor wie u werkt, steunt u al van bij het begin.

PONTÉ «Het was helemaal niet de bedoeling dat mijn zwarte boekje bekend zou worden. De hele zaak ging aan het rollen nadat de Franse minister van Economie tegen een journalist had gezegd dat hij seksuele intimidatie nooit zou afkeuren, zelfs als hij er getuige zou van zijn. Die uitspraak veroorzaakte een schandaal in Frankrijk. Edouard Martin vertelde toen in een interview over mijn boekje, en sindsdien kreeg het in Frankrijk een bijna symbolische status.»

HUMO Eind oktober stemde het Europees Parlement nog een resolutie om het taboe te doorbreken. Heeft die stemming de zeden veranderd?

PONTÉ «Er is alleszins bewustwording gekomen. We krijgen veel steun, maar er is ook weerstand. Sommige mensen vrezen dat we het imago van het parlement besmeuren. Het is ook geen makkelijk dossier omdat we de immuniteit van parlementsleden in vraag stellen. Immuniteit is niet hetzelfde als straffeloosheid. We mogen daders niet beschermen.»

HUMO Het parlement heeft een comité dat vrouwen beschermt tegen seksuele intimidatie, maar dat heeft nog geen enkele klacht ontvangen. Waarom durven vrouwen zich niet uitspreken?

PONTÉ «Dat comité is in 2014 opgericht om medewerkers te beschermen tegen alle vormen van intimidatie. Het is niet omdat er in al die jaren nog niemand een klacht over seksueel grensoverschrijdend gedrag heeft ingediend, dat er geen grenzen overschreden worden. Het probleem is dat slachtoffers niet genoeg bescherming krijgen. Een vrouw kan moeilijk bewijzen dat een man haar in de lift bij de borsten heeft gegrepen. Zonder getuigen is het woord tegen woord. En in de rechtsstaat bestaat nog altijd het vermoeden van onschuld. De meeste van die mannen zijn ook niet dom, ze laten zo weinig mogelijk sporen achter. Schaamte speelt ook een rol: als een vrouw schunnige sms’en krijgt van een parlementslid en dat dus kan bewijzen met haar telefoon, denkt u dan dat ze het prettig vindt om daarover uitleg te komen geven voor een commissie vol collega’s? En áls er dan eens iemand naar buiten komt, dan is de kans groot dat ze nadien wordt ontslagen.

»Het is ook een ongelooflijk ingewikkeld systeem. Voor het hele schandaal in Frankrijk losbarstte, had zelfs ik nog nooit van dat comité gehoord. Er zouden bovendien twee comités zijn die dit soort van klachten behandelen, maar die werken wel met andere regels en niet alle medewerkers kunnen er terecht. Als stafleden of stagiairs, nochtans de meest kwetsbare groep, worden lastiggevallen, dan kunnen zij bij niemand terecht.»


Vreemde voorkeuren

HUMO Intussen kent u tientallen mannen die zich schuldig gemaakt hebben aan ongewenst gedrag. Kan u een profiel van de dader schetsen?

PONTÉ «Neen. Het zijn mensen van alle leeftijden, van alle nationaliteiten en ze zitten in elke fractie. Domheid is dan ook een universeel probleem.

»Voorlopig voelen de daders zich ongenaakbaar, maar ik blijf optimistisch. We hebben nog vijf maanden om er iets aan te doen. Nadien is het vakantie en dan gaat alle aandacht weer naar de komende verkiezingen. Ik geloof dat we tegen die tijd een goedwerkend systeem kunnen uitdokteren om medewerkers te beschermen.»

HUMO Verhindert dat gevoel van straffeloosheid vrouwen om carrière te maken in de politiek?

PONTÉ «Een vrouw heeft sowieso altijd het idee dat ze zich meer moet bewijzen dan een man. Het doet denken aan de discussie over quota, een vastgelegd aantal vrouwen in comités, regeringen of raden. Als een vrouw daar aan het hoofd komt, zullen er altijd mensen zijn die zeggen dat ze daar raakte door de quota, en niet omdat ze competent is.»

HUMO Catherine Deneuve en een honderdtal andere bekende Franse vrouwen publiceerden in Le Monde een open brief waarin ze de hele #MeToo-beweging kapittelden. Een man mág vrouwen lastigvallen, vinden ze.

PONTÉ (zucht) «Het is een heel simplistische visie en een geweldig fout gebaar. De hele #MeToo-beweging gaat toch niet over haat tegenover mannen? Dit debat is geen gevecht tégen mannen, we hebben hen net nodig om het probleem op te lossen. In het parlement krijgen we gelukkig veel steun van mannelijke collega’s. Ook zij stropen de mouwen op en organiseren bijeenkomsten om een mentaliteitswijziging in gang te zetten.»

HUMO Voormalig Belgisch minister van Mobiliteit Jacqueline Galant bracht vorig jaar een boek uit over de seksuele zeden in de Belgische politiek. Ze schreef over het losbandige gedrag op sommige kabinetten en zei dat mannen aan de macht, meer dan anderen, dol zijn op seks. Ervaart u dat ook zo?

PONTÉ (lacht) «Ik weet niet of er een verband is tussen macht en wellust. Ik las ooit een universitaire studie waarin stond dat hoe hoger iemand klom op de professionele ladder, hoe vreemder zijn of haar seksuele voorkeuren werden. Macht gaat altijd gepaard met een vorm van dominantie, die positie kan makkelijk aanleiding geven tot misbruik. Sommige mensen zijn daar wellicht iets gevoeliger voor.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234