null Beeld

Michaël Borremans - De 7 hoofdwerken

Een voormalige schrijnwerkerij in Sint-Amandsberg, vol overtuiging klassiek vakmanschap ademend. Buigend begroet Michaël Borremans de op zijn verzoek aan een zoveelste jeugd beginnende Herman Selleslags. De schilder heeft dan ook een onfeilbaar oog voor beklijvende beelden, hij zal er de hele middag toegewijd over vertellen aan de lange houten tafel in de weidse woonruimte.

bve

null Beeld

Op zijn vijftigste heeft Borremans uitgebreid achteromgekeken en een honderdtal van zijn tekeningen, schilderijen en films verzameld voor de overzichtstentoonstelling ‘As Sweet As It Gets’ in BOZAR. Uit die jaloersmakende weelde koos hij voor Humo zijn zeven hoofdwerken.

Net terug uit Japan, waar afgelopen maand drie tentoonstellingen openden, heeft Borremans het Oost-Aziatische eiland nog onder de huid zitten: de schilder praat gefascineerd over de zwarte pakken van Japanse poppenspelers, moet wennen aan een interview zonder tolk, en serveert eigenhandig geïmporteerde thee. Het brengt ons als vanzelf bij Haruki Murakami, de Japanse Nobelprijskandidaat Literatuur. Diens parallelle droomwereld lijkt immers verwant met de verstilde tijdloosheid in Borremans’ werk: ‘Zijn wereld doet me zelfs té vertrouwd aan. Omdat zijn verbeelding de mijne niet overtreft, verveelt de lectuur me – ondanks alle verwantschap.’ Ook Borremans is een meester in de vervreemding van het vertrouwde, dat hij graag ontwricht met behulp van onbewuste logica. Oogstrelend onbehagen, de grondkleur van Borremans’ zeven hoofdwerken.


1. The Swimming Pool (2001)

undefined

null Beeld

Michaël Borremans «’t Is een markante tekening, wellicht één van mijn sterkste. Ze past in geen enkele reeks; op een tentoonstelling moet ik ze altijd apart hangen, met veel ruimte eromheen. Alsof die tekening altijd een ereplaats opeist.

»Voor ik aan ‘The Swimming Pool’ begon, liep ik al een poosje met twee beelden rond. Er was het idee van een zwembad met een choquerende wanddecoratie, die contrasteerde met het ontspannende vertier van de zwemmers. Daarnaast had ik die jongeman, geschetst naar een foto van een militaire keuring, wiens lichaam ik aan allerlei martelingen had onderworpen. Toen ik die twee beelden combineerde, gebeurde er iets bijzonders.»

HUMO ‘People must be punished’ lezen we op de gemutileerde bast. Waarvoor precies?

Borremans «’t Is maatschappijkritiek. ‘The Swimming Pool’ gaat over de postliberale maatschappij, ons economisch gedrag en ons gebrek aan kritische zin. We zijn allemaal in slaap gewiegd, we komen alleen maar op straat als er honger, armoede of zeer zwaar onrecht mee gemoeid is. Intussen laten we veel van wat ethisch niet juist zit, over ons heen gaan. Daarom zijn de figuren rond het zwembad zo klein: ’t is de nietige massa. Het koopvee, het kiesvee. De tekening is intussen twaalf à dertien jaar oud, maar helemaal niet gedateerd. Wel integendeel: ’t is verergerd.»

HUMO Opvallend: je geeft die kritiek een mooie verpakking mee. Moet die schoonheid het onbehagen counteren?

Borremans «Ik streef altijd naar schoonheid, om de simpele reden dat mensen dan al geprikkeld worden om naar een tekening of schilderij te kijken. Maar mensen die niet verder komen dan dat een schilderij mooi is, hebben het niet gesnapt. Niet zelden vinden net die mensen het ook jammer dat ik af en toe een beetje luguber ben (lachje). Of dat ik hen in verwarring breng. Maar een eenduidige betekenis is niet de bedoeling, ook niet voor mezelf. We hebben geleerd dat beelden moeten verklaren en illustreren, maar het is zeer bevrijdend om dat los te laten. Daarom laat ik mijn onderbewuste mee schilderen, wat volgens mij ook helpt om de beelden intrigerend te maken. Maar hoe dat precies in zijn werk gaat, weet ik niet. Dat is de black box.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234