null Beeld

Michael Chabon - Maangloed

Michael Chabon (53) heeft zelf verschillende bijnamen en omschrijvingen voor zijn jongste roman. ‘Een schaalmodel van onze gebroken wereld’ is de gewichtigste. ‘Mijn eigen erotische fan fiction aan Thomas Pynchon, zonder de erotiek’ de meest Chaboniaanse. Het accuraatst is wellicht: ‘Het monstrueuze stiefkind van de overpeinzingen van mijn oom’. ‘Maangloed’ (Ambo|Anthos uitgevers) vloeit namelijk voort uit enkele anekdotes die zijn oom van moederszijde op zijn sterfbed had gelost.

‘Echte memoires zijn te saai. Er valt niets te schrijven,’ zegt Chabon, en dus is dit een bij elkaar gelogen familiekroniek. Om de verwarring hoog te houden, legt hij evenwel een broodkruimelspoor aan met gekende details uit zijn eigen biografie. Maar de lezers die het boek op Amazon.com om zijn hoge waarheidsgehalte aanprijzen, hebben de disclaimer op de eerste pagina niet gelezen: ‘Bij de voorbereiding van deze memoires heb ik me aan de feiten gehouden, behalve als de feiten weigerden zich te conformeren aan herinnering, narratief doel of de waarheid zoals ik die graag begrijp.’

Chabon turnt zijn oom voor het gemak om tot ‘mijn grootvader’, en het is diens vrolijk meanderende odyssee door de 20ste eeuw die we volgen. We vinden hem tijdens zijn NASA-carrière, in een New Yorkse gevangenis en als soldaat tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar hij ingezet wordt voor een missie om een V2-raket én zijn bedenker, Wernher von Braun, Duitsland uit te smokkelen. Van zijn harde kinderjaren in Philadelphia krijgen we vooral van een nevenpersonage, een verslaafde hermafrodiete hoer, de helderste beelden doorgeseind.

Tussendoor leren we ook Chabons ‘grootmoeder’ kennen, en wel als een elegante, maar onevenwichtige vrouw. Ze combineert een natuurlijke flair met depressies en angstvisioenen van het denkbeeldige Gevilde Paard. In haar klopt het hart van deze roman het warmst. Eén Amerikaanse recensent schreef: ‘Dit is het meest humanistische boek dat ik in tien jaar las. Het smeekt om sympathie voor de mensheid, en van al onze gebreken onthoudt het enkel de schoonheid.’

undefined

null Beeld

Om warm te draaien voor deze valse memoires heeft Chabon zijn echte stamboom bestudeerd. Hij kwam te weten dat zijn overgrootvader nog Czaban heette, en naar verluidt is dat Centraal-Aziatisch voor ‘schaapherder’. In ‘Maangloed’ laat hij zijn kudde gedurende lange tijd alle kanten uitzwerven. Het duurt een halve roman voor duidelijk wordt dat alle losse anekdotes één en dezelfde richting uitwijzen. De detailzucht neemt Knausgardiaanse proporties aan. Goed!

En er zit dus ook veel Pynchon in ‘Maangloed’. Geen verrassing: naar Chabons lievelingsschrijver zit in élk van zijn boeken minstens één verwijzing verstopt. Hier is Pynchons ‘Gravity’s Rainbow’ het elastiekje dat de hele plot voortzwiept: van de jacht op Von Braun tot de mist die tussen feit en verzinsel hangt.

De schrijver legt het, iets over halverwege, nog eens duidelijk uit, in de woorden van de grootvader tot de verteller: ‘Vind je mijn verhaal goed? Je mag het hebben. Ik geef het aan jou. Schrijf het maar op als ik er niet meer ben. Leg alles uit. Geef het betekenis. Gebruik maar lekker veel van die vergezochte metaforen van je. Zet alles in chronologische volgorde, maak er niet zo’n potje van als ik nu doe.’ Dat ‘potje’ is er in ‘Maangloed’ níét uitgefilterd, het is de essentie van het boek geworden. De echte wereld is dan ook te verwarrend om zich in vlotte verhalen te laten samenvatten.

Met het Pulitzer-winnende ‘The Amazing Adventures of Kavalier and Clay’ (2000) en ‘The Yiddish Policemen’s Union’ (2007) heeft Chabon naam gemaakt als één van Amerika’s verbeeldingrijkste en veelzijdigste schrijvers. Daarmee vergeleken is ‘Maangloed’ karig en ingetogen. Over dertig jaar zal zijn nieuwe roman wellicht geen apart hoofdstuk krijgen in de syllabus ‘Wat was Chabons voornaamste bijdrage aan de Amerikaanse letteren?’, maar vandaag vormt hij wel één van de elegantste, meest entertainende vluchtroutes uit de werkelijkheid die voorhanden zijn. Groeten aan de overkant!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234