Michel Houellebecq & Bernard-Henri Lévy - Publieke vijanden

'Tussen ons beiden ligt, zoals dat heet,' schrijft Michel Houellebecq aan Bernard-Henri Lévy, 'een wereld van verschil - behalve op één punt, en niet het minste: wij zijn allebei tamelijk verachtelijke individuen.' Het is de eerste zin uit hun publieke correspondentie uit 2008. Houellebecq legt de lat meteen hoog in die brief, waarin hij de correspondenten voorstelt zoals de wereld hen kent. BHL, met wit hemd, salonsocialist, gatlikker der machtigen, 'denker zonder denken, maar bepaald niet zonder relaties'. Houellebecq, nihilist, racist, viezentist, proleet.

'Samen symboliseren wij perfect de schrikbarende futloosheid van de Franse cultuur en intelligentie waar Time Magazine onlangs streng doch rechtvaardig melding van maakte.' De briefwisseling die volgt, nu verzameld in 'Publieke vijanden' (De Geus & De Arbeiderspers), moet natuurlijk die futloosheid weerleggen, en ze doet dat.



Houellebecq en Lévy schurken tegen elkaar aan - zo is het idee van de briefwisseling ook ontstaan - op één punt: ze zitten allebei met een beroemdheid opgescheept die ze zelf uitgelokt hebben. Veel haat en de scherpste verwensingen zijn hun deel, en het doet ze zichtbaar goed dat lot in brieven te kunnen delen. Niet dat ze het over dat onderwerp eens zijn: de meute wint altijd, zegt Houellebecq; nee, je kan de meute aan, zegt Lévy, in wezen zijn het allemaal schijterds.


En zo zijn er dus tal van onderwerpen waarover ze op aangename, erudiete wijze van mening verschillen. In een correspondentie kan véél terecht: engagement versus compassie, de evolutie van Rusland, het verschil tussen mens en dier, de verdienste van de roman, Nietzsche (Houellebecq: 'die sluwe, dikke kat'), Baudelaire, de vrije wil, de islam, de verhouding tot je vader.

Je kan moeilijk liegen per brief, zo citeert Houellebecq Schopenhauer, en de heren doen nogal wat ontboezemingen die ze het publiek normaal onthouden. Zo laat Houellebecq, het thema 'het lichaam van de schrijver' aftastend, weten dat het zijne gewoonlijk half wakker is. 'Wat trouwens een erectie allerminst uitsluit. Hoe dan ook heb ik altijd het liefst 's ochtends vroeg geneukt, half wakker (VERTROUWELIJKE INFORMATIE!!!).' BHL houdt zijn rationele, lucide imago overeind: 'Als ik ook een confidentie mag doen, ik behoor tot de mensen die nooit beter begeren dan met hun ogen open en hun zintuigen op scherp, in die toestand van volledige helderheid waarvan u zegt dat hij alleen nuttig is om uw boekhouding te doen en uw koffers te pakken.'

'Een steekspel in brieven' is de ondertitel van de Nederlandse vertaling, maar het gevecht domineert niet. Veeleer horen beide grootheden elkaar geduldig uit, raken ze oprecht geïnteresseerd in en geamuseerd door hun correspondentie. Er is wel een winnaar: Houellebecq. Omdat hij de betere pen heeft en de BHL-aandrang mist opzichtig zijn belezenheid te tonen. Het publiek zal hem het sympathiekst vinden, schrijft hij, want hij kent zijn tijdgenoten: ze zijn even laf en egoïstisch als hijzelf.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234