null Beeld

Michel Houellebecq - Serotonine

In essentie gaan alle boeken van Michel Houellebecq over ’s mensen onverbeterlijke onvermogen tot geluk, maar nu Frankrijks zwartgalligste literaire exportproduct ons geestelijke welbevinden expliciet tot onderwerp neemt in zijn naar een gelukshormoon genoemde nieuwe roman, verslikt hij zich bijna in zijn eigen thema.

Er rekening mee houdend dat u geenszins de eerste zult zijn, zou u Michel Houellebecq heel wat kunnen aanwrijven. Zeker als u, zoals iets te veel van zijn criticasters, de schrijver weleens met zijn personages verwart. Seksisme, racisme, homofobie en algehele onbehouwenheid zijn de vaakst gehoorde klachten wanneer het de met sardonisch plezier provocerende auteur betreft. Het enige wat u de grand-père terrible van de Franse literatuur niet kunt verwijten, is dat hij bang zou zijn van de grote thema’s: doorgedreven liberalisme in ‘De wereld als markt en strijd’ (1994) en ‘Elementaire deeltjes’ (1998), sekstoerisme en terreur in ‘Platform’ (2001), artificiële intelligentie in ‘Mogelijkheid van een eiland’ (2005), de kunsten in ‘De kaart en het gebied’ (2010) en islamofobie in ‘Soumission’ (2015). Telkens weer koppelt de droefgeestige denker bijtende cultuur- en maatschappijkritiek aan doordachte overpeinzingen over kunst, kapitalisme, ‘kutjes’ en de onvermijdelijke aantrekkingskracht van die laatste twee op de houellebecqiaanse antiheld. Ondanks het diepdonkere mens- en wereldbeeld doet de scherpst geslepen pen in Frankrijk dat verrassend vaak met gevoel voor humor.

Waar u voorheen de Houellebecq-lezer op trein, tram en bus echter kon herkennen aan zijn ongemakkelijke grimlach, zult u de in ‘Serotonine’ verdiepte reiziger hoogstens op een monkellachje kunnen betrappen. Met de 46-jarige landbouwingenieur Florent-Claude Labrouste (en voor u het vraagt: nee, de man is zelf ook niet onverdeeld gelukkig met die naam, of gelukkig tout court) presenteert Houellebecq een naar oude liefdes hunkerende schlemiel die elke dag een tabletje slikt waarmee hij zijn libido harder afremt dan zijn depressie. De pagina’s waarin het zelfverklaarde incoherente mietje zich uitgebreid voorstelt en uit de doeken doet hoe hij uit zijn eigen leven probeert te verdwijnen, roepen twee woorden op die in het Houellebecq-universum eigenlijk niet thuishoren: schattig en aandoenlijk. Het eerste deel van ‘Serotonine’ lijkt geschreven door een komiek die zich slechts bij momenten herinnert dat hij Michel Houellebecq is, en op die momenten snel nog even probeert te provoceren met een mini-hondengangbang of een verdediging van generaal Franco’s verdiensten voor het toerisme in Spanje. Maar net wanneer je begint te denken dat Houellebecqs nieuwste roman even tandeloos dreigt te worden als zijn auteur, verplaatst de actie zich naar het Normandische platteland en verbindt Houellebecq de slappe lul van Florent-Claude aan het lot van de door Europese regelgeving uitgeknepen melkboeren aldaar. Dat levert alvast vruchtbaardere grond voor Houellebecqs kenmerkende nihilisme, maar even corrosief als voorgaand werk wordt ‘Serotonine’ nooit. Daarvoor blijven de niet zo amoureuze avonturen van zijn hoofdpersonage simpelweg te koddig. En wanneer de schrijver de deur op een kier zet voor liefde als mogelijk antwoord op de zinloosheid van het bestaan, is de vertrouwde cynicus wel heel ver weg.

undefined

null Beeld

Misschien tekent zich hier een nieuwe, voor zijn doen welhaast tegennatuurlijk hoopvolle denkrichting af in het oeuvre van de man die in 2010 met zijn meest melancholische roman ooit de Prix Goncourt veroverde, maar dan heeft hij er in ieder geval nog niet de juiste vorm voor gevonden.

‘Serotonine’ is misschien niet de beste Houellebecq, maar dan nog zijn er schrijvers die alleen maar kunnen dromen van de behaalde kwaliteit. Zelfs in mindere doen blijft de grofgebekte moppersmurf prikkelende ideeën over de lamentabele staat van mens en maatschappij formuleren.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234