Een vrouw telt geld buiten een geldkantoor in San Isidro, in San Salvador, dat overboekingen uit de VS afhandelt.Beeld AFP

CoronacrisisGeldstromen

Migranten sturen door de coronacrisis veel minder geld naar huis, met grote gevolgen

Er wordt ‘thuis’ op hen gerekend, maar grote groepen migranten die in betere tijden honderden dollars per maand overmaken, zijn nu zelf in zwaar weer beland. De Wereldbank waarschuwt voor een flinke afname van deze belangrijke wereldwijde geldstroom.

Ze zorgen ervoor dat de boodschappen, de huur en het schoolgeld voor de kinderen wordt betaald. Migranten onderhouden vaak hun gezin en ­andere familieleden, die soms wel ­duizenden kilometers verderop wonen. Op die manier worden jaarlijks honderden miljarden dollars over de wereld gepompt. De Wereldbank vreest dat die geldstroom dit jaar met wel 20 procent kan dalen.

Op sommige plekken is die daling al duidelijk ingezet. Migranten uit El Salvador bijvoorbeeld, stuurden in april 40 procent minder geld naar huis dan in dezelfde maand vorig jaar, ­becijferde de Mexicaanse BBVA-bank. Op andere plekken valt de daling van de zogeheten ‘remittances’ vooralsnog mee, in Mexico ging het om nog geen 3 procent.

Slechts twee keer eerder zagen de economen van de Wereldbank een ­terugslag in de inkomsten door remittances; een lichte daling in 2016 en eentje van 5 procent na de financiële crisis van 2008. Vorig jaar werd nog een mijlpaal bereikt, toen migranten wereldwijd een recordbedrag van ruim 550 miljard dollar naar huis stuurden. Dat is drie keer zoveel als er aan officiële ontwikkelingshulp wordt uitgegeven. In veel landen met lage inkomens komt er zelfs meer geld via migranten binnen dan via buitenlandse investeringen. Daarmee worden remittances al lang niet meer alleen gezien als welkom extraatje, maar als een serieuze bron van inkomsten – het verschijnsel kreeg een paar jaar geleden zelfs een eigen VN-dag.

Beeld Louman & Friso

Hoewel er volgens ontwikkelingseconomen ook nadelen aan deze geldstroom kleven – overheden kunnen bijvoorbeeld de neiging krijgen meer achterover te gaan leunen – is een ­belangrijk voordeel dat het om een stabiele bron van inkomsten gaat. Je familie laat je niet in de steek, ook niet in tijden van recessie. Toch lijkt dat nu wel te gebeuren. Want economische tegenslag is niet langer alleen op het Indiase en Ethiopische platteland, maar ook in plekken als Londen en Miami al duidelijk voelbaar. In de Verenigde Staten zijn bijvoorbeeld al drie keer zoveel banen verloren gegaan als tijdens de financiële crisis in 2008. Destijds daalden de ­afdrachten vanuit de VS met zo’n 12 procent.

Migranten die op straat zijn komen te staan, kunnen bovendien niet overal rekenen op hulp. In Groot-Brittannië heeft een groep migranten op basis van hun status wel recht om er te werken en te wonen, maar niet om steun van de staat te ontvangen. Een oproep van Britse parlementariërs om die regel tijdens de coronacrisis op te heffen, werd door de regering vooralsnog niet gehonoreerd.

Informele netwerken liggen plat

De gelukkigen die nog wel werk hebben, ondervinden op sommige plekken door de coronaregels problemen om hun opgespaarde geld bij ­familie te krijgen. Bijna een derde van de Senegalese diaspora in Frankrijk die vorige maand minder of geen geld naar huis stuurde, had het geefgedrag aangepast, omdat de wisselkantoren waren gesloten of omdat de goed­kopere informele netwerken om het geld op de juiste plek te krijgen – via vrienden of familie – platlagen, zo ontdekten de Verenigde Naties.

Ifad, het internationale fonds voor plattelandsontwikkeling van de VN, riep regeringen op om tijdens de lockdowns dergelijke financiële diensten voor migranten als vitaal te bestempelen en open te houden. Bovendien moet haast worden gemaakt met het ontwikkelen van veilige, snelle en goedkope manieren voor migranten om hun geld bij familie te krijgen, temeer daar die familie niet altijd een bankrekening of internettoegang heeft. Zeker in crisistijden kunnen migranten de 8 procent die ze soms over de bijdragen moeten betalen, wel beter gebruiken.

Nu stuurt Kevin Njoroge uit Kenia geld naar zijn neef, in plaats van andersom. ‘Natuurlijk helpen we elkaar’

‘Het is de omgekeerde wereld,’ zegt Kevin Njoroge – zoals het coronavirus sowieso de dingen op zijn kop zet. Zijn neef vertrok precies een jaar geleden naar China, om zijn jonge gezin op het Keniaanse platteland te kunnen onderhouden. Met een middelbare schooldiploma kon hij alleen een slecht betaalde baan bij een supermarkt in het dorp krijgen – niet voldoende, zo vreesde hij, om zijn kinderen naar een goede school te sturen. Maar door de corona-epidemie en de lockdown zit hij nu zónder werk vast, duizenden kilometers van zijn vaderland, en moet de familie geld naar hém opsturen.

De neef van Njoroge is niet de enige Keniaan die zijn financiële heil in het buitenland heeft gezocht. Banen in Kenia zijn schaars en vaak slecht betaald. Veel families in het land komen rond van geld dat in het buitenland wordt verdiend: vorig jaar was dat in Kenia bijna 3 miljard euro. Bijna de helft daarvan was afkomstig van Kenianen die in Noord-Amerika werken, maar ook China is tegenwoordig een favoriet land om geld te verdienen.

De 34-jarige Njoroge, intern auditor in Nairobi, is zelf bij een oom en tante ingetrokken om financiële tegenslag vast voor te zijn – hij vreest eind van de maand ontslagen te worden bij het internationale bedrijf waarvoor hij werkt.

Evenzo fungeert de familie als vangnet voor vrouw en kinderen van de neef in China: ‘Zijn gezin woont bij oma en de rest van ons zorgt voor eten, kleding en indien nodig medicijnen. Er is geen discussie geweest dat we als familie mijn neef helpen. Zeker voor families op het platteland zoals die van ons, is het heel normaal om te helpen.’ Geld stuurt de neef normaal gesproken via Mpesa, een app waarmee geldtransacties worden gedaan in Kenia. Gelukkig werkt die ook andersom: de familie stuurt nu Keniaanse shilling via de app naar een ontvanger in China die ze omzet in yuan, waarna het met een lokale telefoon wordt doorgestuurd naar neeflief.

Die had juist dit weekend eindelijk goed nieuws te melden. Na vijf maanden heeft hij weer een Chinese baan gevonden: hij gaat Engelse les geven. Vanaf volgende maand kan hij weer geld naar Kenia sturen.

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234