Bruce Springsteen: ‘Op die verkiezingsbijeenkomsten speelde ik voor witte en zwarte gezichten, voor oude mensen en jongeren. Zoals die keer met Jay-Z in Columbus. Geweldig vond ik dat.’ Beeld Corbis via Getty Images
Bruce Springsteen: ‘Op die verkiezingsbijeenkomsten speelde ik voor witte en zwarte gezichten, voor oude mensen en jongeren. Zoals die keer met Jay-Z in Columbus. Geweldig vond ik dat.’Beeld Corbis via Getty Images

de daverende dialogen vanBarack Obama en Bruce Springsteen

‘Mijn loopbaan ziet er raar uit, want ik was het populairst toen ik een imago had dat het minst bij mij paste’

Wat krijg je als je Barack Obama (60) en Bruce Springsteen (72), respectievelijk de 44ste president en de muzikale chroniqueur van de Verenigde Staten, rond een microfoon verzamelt? Een ronduit geweldige podcast! In ‘Renegades: Born in the USA’ diepen twee giganten hun vriendschap uit, proberen ze de ziel van Amerika te doorgronden en struikelen ze vrolijk over hun eigen leven. Hun immer verfrissende dialogen zijn nu ook na te lezen in een voortreffelijk geïllustreerd boek, dat nu al een hit onder de kerstboom is. Een exclusieve voorpublicatie.

BARACK OBAMA «Ik probeerde me te herinneren wanneer we elkaar voor het eerst hebben ontmoet, en volgens mij was dat tijdens de verkiezingscampagne in 2008.»

BRUCE SPRINGSTEEN «Dat klopt.»

OBAMA «Je kwam toen bij ons in Ohio een concert geven. Je gezin was er ook en ik weet nog dat ik dacht: hij is ontzettend rustig, misschien zelfs wel een beetje verlegen. Dat vond ik leuk. Ik dacht: ik hoop dat ik eens met hem kan praten. Maar omdat we midden in de campagne zaten, hadden we het vreselijk druk. We hebben toen wel even met elkaar gepraat, maar het was niet echt een diepgaand gesprek.»

SPRINGSTEEN «Nee.»

OBAMA «En dan was er nog die keer dat jij en Billy Joel het podium beklommen en samen een concert hebben gegeven. Toen zag ik voor het eerst hoe hard jullie moeten werken tijdens zo’n show. Je sprong die piano op, en er weer af. Je was doorweekt! Ik was al lang fan van je. We lieten een paar van je nummers horen tijdens onze verkiezingsbijeenkomsten. En toen hebben we contact met je opgenomen en gevraagd: ‘Zou je het leuk vinden om iets voor ons te doen?’»

SPRINGSTEEN «Ik vond het geweldig om tijdens die bijeenkomsten te spelen. Omdat jij me iets gaf wat ik mezelf nooit heb kunnen geven: een divers publiek. Ik speelde voor witte en zwarte gezichten, voor oude mensen en jongeren. Zoals toen Jay-Z en ik in Columbus speelden. Ik geloof dat ik toen ‘Promised Land’ heb gebracht. Het was een fantastisch publiek: arbeiders, ouderen, jongeren. En heel veel mensen die er geen idee van hadden wie ik was, en die me waarschijnlijk voor het eerst hoorden.»

OBAMA «Ik weet zeker dat er ook heel wat oudere witte mensen in dat publiek zaten die nog nooit een nummer van Jay-Z hadden gehoord. Ik had hem vooraf gezegd: ‘Die teksten moeten wel een beetje anders, brother. Van sommige nummers moeten we de gezinsversie hebben.’»

SPRINGSTEEN «Dat was de eerste keer dat ik hem tegenkwam. Geweldige kerel. Ik speelde maar drie of vier nummers, maar het was het publiek van mijn dromen. Bovendien is veel van de taal in mijn teksten gebaseerd op het christelijke geloof, op de Bijbel. Er was een gemeenschappelijke taal die er langs culturele lijnen doorheen sijpelde.»

OBAMA «Precies, mensen voelen dat als je een nummer als ‘The Rising’ brengt, met een achtergrondkoor, of ‘Promised Land’. Je had een predikant kunnen zijn, Bruce. Misschien heb je je roeping gemist.»

SPRINGSTEEN «Het was een geschenk om daar te mogen zijn. Ik heb er geweldige herinneringen aan overgehouden. Ik volg je al sinds je senator was. Daarna zag ik je op tv en dacht ik: ja, dat is de taal die ik probeer te spreken. Ik voelde een enorme verwantschap met jouw visie op ons land.»

OBAMA «Ik voelde dat we hetzelfde nastreefden. Ieder in onze eigen wereld, op onze eigen manier. Jij hebt het erover dat je met je ene been hier staat en met je andere daar. Maar ik wil de mensen met zachte dwang naar de plek duwen waar we zouden kunnen zijn.»

SPRINGSTEEN «Ja. Vanuit ons eigen hoekje werken we aan hetzelfde gebouw.»

OBAMA «Zo is het precies. En we zijn elkaar de afgelopen jaren een paar keer tegengekomen: jij trad op bij mijn inauguratie en kwam langs in het Witte Huis, en bij de herverkiezingscampagne heb je ook het één en ander gedaan.»

SPRINGSTEEN «En we hebben een paar keer lekker gegeten.»

OBAMA «We hadden een geweldig diner in het Witte Huis, waar we hebben gezongen.»

SPRINGSTEEN «Ik speelde piano, en jij zong.»

OBAMA «Dat weet ik niet meer. Maar we hebben Broadwayliedjes gezongen. En wat Motown. En een paar klassiekers. En we hebben flink wat gedronken. En toen zei ik: ‘Hij is toch niet zo verlegen als ik dacht, hij moest gewoon een beetje loskomen.’»

SPRINGSTEEN «Ik weet niet of dat voor veel anderen in mijn vak ook geldt, maar die verlegenheid is niet ongewoon. Als ik niet zo stil was geweest, had ik niet zo wanhopig gezocht naar een manier om me te uiten.»

OBAMA «En dan wordt optreden het gereedschap, het mechanisme.»

SPRINGSTEEN «Het wordt het mechanisme waarmee je uitdrukking geeft aan je filosofie, je normen en waarden. Voordien had ik me onzichtbaar gevoeld, en achter die onzichtbaarheid ging veel pijn schuil.»

OBAMA «Na een paar drankjes, en misschien ook wel tussen de nummers door, zei je al zoiets tegen me, en ik antwoordde toen: ‘Daar kan ik in komen.’ Zulke opmerkingen gaan diep. Ik denk dat het vertrouwen tussen ons daarna alleen maar is gegroeid: we hebben vaker dat soort gesprekken gevoerd, en toen ik het Witte Huis had verlaten, hadden we meer tijd voor elkaar.»

SPRINGSTEEN «Ik voelde me echt op m’n gemak als jij er was.»

OBAMA «En Michelle (Obama, red.) en Patti (Scialfa, Springsteens echtgenote, red.) konden het meteen goed met elkaar vinden. Michelle vond het prachtig dat jij zo goed op de hoogte bleek te zijn van je zwakheden als man. Telkens als we hadden gedineerd of met elkaar hadden gepraat, zei ze: ‘Zie je dat Bruce doorheeft wat zijn eigen tekortkomingen zijn, en dat hij daar prima mee kan omgaan...’»

SPRINGSTEEN (lacht) «Sorry!»

OBAMA «‘...terwijl jij nog helemaal niet zover bent? Je moet wat vaker met Bruce afspreken. Hij heeft er duidelijk hard aan gewerkt.’ Ik had altijd het gevoel dat ik gecoacht moest worden: hoe word ik een goede echtgenoot?»

SPRINGSTEEN (lacht) «Ik heb het met plezier gedaan.»

OBAMA «Ik probeerde het haar uit te leggen: ‘Hij is tien jaar ouder dan ik. Hij heeft al het één en ander meegemaakt. Ik ben nog in opleiding.’ Maar hoewel we een verschillende achtergrond hebben en natuurlijk heel verschillende carrières hebben gehad, heb jij met dezelfde problemen geworsteld. Een muzikant probeert zich door hard te werken een weg te banen door perioden van pijn, demonen in zijn hoofd en persoonlijke vragen, en dat geldt ook voor een politicus.»

SPRINGSTEEN «Maar dan moet je twee dingen goed voor elkaar hebben, en dat is buitengewoon moeilijk. Ten eerste moet je zelfingenomen zijn...»

OBAMA «Een beetje megalomaan.»

SPRINGSTEEN «...om te geloven dat jij de stem hebt waar de hele wereld naar wil luisteren. En tegelijk moet je ongelofelijk veel empathie hebben.»

OBAMA «Dat is heel lastig. Op een zeker moment word je een vehikel voor de hoop en de dromen van anderen. Je wordt een doorgeefluik.»

'Vrouwen trekken steeds meer macht naar zich toe en mannen worden bang: ‘Word ik nu gecastreerd?’ Beeld Pete Souza
'Vrouwen trekken steeds meer macht naar zich toe en mannen worden bang: ‘Word ik nu gecastreerd?’Beeld Pete Souza

99 PENNY’S

Barack Obama en Bruce Springsteen moesten beiden als jongvolwassenen op zoek naar zichzelf en de wereld, en dat leidde tot avontuurlijke zwerftochten.

OBAMA «Toen ik aan de universiteit studeerde, reed ik met een oude Fiat. Een vreselijke auto. Hij stond om de twee weken in de garage voor herstellingen, maar als hij het deed, kon ik er lekker mee rondscheuren. Hij gaf finaal de geest tussen L.A. en San Francisco, en ik moest toen meeliften met vrachtwagenchauffeurs.

»Altijd was er dat gevoel dat je op pad gaat om iets te ontdekken, zoals Odysseus, dat is volgens mij typisch Amerikaans.»

SPRINGSTEEN «Dat klopt. Dat is je hidjra. Een tocht waarbij je je ziel ontdekt.»

OBAMA «Ik had nog zo’n moment, toen ik een baan als opbouwwerker bij een kerkengroep in Chicago had aanvaard. Ik kreeg 2.000 dollar voor een auto en ik kocht een compacte vijfdeurs Honda Civic. Ik propte al mijn spullen erin en reed van New York naar Chicago, dwars door Ohio. Ik kende nog niemand in Chicago en ik had geen idee hoe ik die mensen van de kerk en die pas ontslagen staalarbeiders kon helpen. Ik was 23, wat wist ik van de wereld?

»In Ohio wilde ik in een motel overnachten. Ik zag aan de jongen die me inschreef dat hij eenzaam was. Hij begon vragen te stellen: ‘Waar ga je naartoe? Wat voor werk doe je?’ Ik antwoordde: ‘Ik word opbouwwerker.’ En hij: ‘Wat is dat, een opbouwwerker? Weet je zeker dat je dat met je leven wilt doen?’

»Ik zat in één of andere uithoek van het land, alleen in een motelkamer, vol twijfels. Ik was op weg naar een stad die ik niet kende, en ik had het gevoel dat ik niet wist waar ik naartoe ging.»

SPRINGSTEEN «Maar je was wel nieuwsgierig naar de wereld.»

OBAMA «Ik ging het avontuur aan. Zelfs op dat moment kreeg ik het gevoel dat je krijgt als je onderweg bent: je weet niet wat je om de hoek zult aantreffen, maar je bent er wel heel benieuwd naar.»

SPRINGSTEEN «Dat is geweldig, toch?»

OBAMA «Maar ik was ook wel bang, hoor. Dat soort gevoelens kun je later nog moeilijk ervaren. Op weg gaan is avontuurlijk, maar op een bepaald punt besef je: ik heb mezelf gevonden. Ook al voel je nog steeds een verlangen.

»De spanning in Amerika bestaat erin dat we een nieuwe versie van onszelf willen maken, dat we onszelf opnieuw willen uitvinden, en dat we vrij willen zijn, maar we willen ook een buurt om in te wonen. Onderweg zijn is vaak ook eenzaam.»

SPRINGSTEEN «En westernhelden, de iconen die ons werden voorgespiegeld, waren ook altijd eenzaam. Het waren nooit vaders of echtgenoten, ze moesten altijd verder.»

OBAMA «Ja, die cowboys. Gary Cooper, Clint Eastwood, ‘Shane’, ‘High Plains Drifter’...»

SPRINGSTEEN «Het ultieme voorbeeld daarvan zie je in ‘The Searchers’ van John Ford. John Wayne speelt een mensenhater met gewelddadige trekken, waarmee hij indruk maakt op de gemeenschap. Hij kan hen wel beschermen, maar er geen deel van uitmaken. Op het eind is er die heftige scène waarin hij de ontvoerde Natalie Wood vindt en naar huis terugbrengt. De deur gaat dicht en John Wayne loopt alleen de woestijn in. Dat is het laatste shot van de film.

»Als jongen voelde ik me ook vaak zo, en tot lang na mijn 30ste heb ik zo proberen te leven, totdat ik met een vriend van me een reis door het land maakte. We hadden dat al eerder gedaan, en ik vond het elke keer weer prachtig. Maar toen kwamen we in Californië en ik voelde me vreselijk. Het liefst wilde ik in de auto stappen en terugrijden. Ik wilde voortdurend onderweg zijn, maar er was iets goed mis vanbinnen. Toen belde ik een vriend, Jon, en ik zei: ‘Het gaat niet.’ Hij gaf me een telefoonnummer van één of andere man ergens in L.A., en ik ging naar hem toe. Een oud mannetje met wit haar en een snor. Er stond een lege stoel. Ik ging zitten en barstte in huilen uit. Het duurde wel tien minuten.

»Daar ontdekte ik dat ik er niet alleen naar verlangde om in theorie vrij te zijn, maar ook behoefte had aan een basis, een gezin, een echte thuis. Ik wilde me ergens geestelijk thuis voelen, ophouden met rennen, keuzes maken, kunnen zeggen: ‘Ik blijf mijn hele leven bij jou. Ik zal hier mijn hele leven wonen. Ik ga mijn hele leven dit werk doen. En dit zijn de dingen waarvoor ik me ga inzetten: onze liefde, onze kansen, ons plekje.’ Ik had het punt bereikt waarop ik die keuzes moest maken om verder te kunnen leven. Kort daarna ben ik getrouwd. De eerste keer ging het mis, maar daarna kwam ik Patti tegen.

»Duizenden kilometers rijden en dan weer terugkeren, daar heb ik niet zoveel zin meer in. Jij en ik zouden in een Corvette kunnen gaan zitten en heen en weer rijden op de Route 66, maar dan zouden we op onze kop krijgen van Michelle en Patti, denk je niet?»

OBAMA «Ja, we zouden niet ver raken.

»Ik hoor in jouw muziek het idee dat we ons willen bevrijden van de beperkingen die het leven in een gemeenschap met zich meebrengt. Ga naar de grote stad of ga op reis! Ontvlucht het verleden! Laat de mensen zien dat ze ons niet hadden moeten afschrijven! En daarnaast heb je het gezin.»

SPRINGSTEEN «Ja, waar ligt de grens tussen individualisme en gemeenschapszin? En naar welke kant helt het over op bepaalde momenten in ons leven? Waarop moeten we de nadruk leggen? Ik was eerst iemand die graag onder de mensen was. Misschien door waar ik vandaan kwam.»

OBAMA «Op een bepaald moment moet je een beslissing nemen, hoezeer je ook bezig bent jezelf opnieuw uit te vinden. Dan sta je mensen toe je te zien zoals je bent, en mogen ze jou beoordelen: in hoeverre ben je in staat te leven volgens de regels die je jezelf hebt opgelegd? Kun je een taak volbrengen? Kun je je afspraken nakomen? Allemaal dingen die een ander soort bevrediging opleveren, maar die tonen dat je volwassen bent geworden.

»Weet je, anders dan in dat liedje van die geweldige Amerikaanse zanger worden we over het algemeen niet geboren om weg te rennen. De meesten worden geboren om een eindje te rennen en dan terug naar huis te gaan.»

‘Jij en ik zouden in een Corvette heen en weer kunnen rijden op de Route 66.’ – ‘We zouden op onze kop krijgen van Michelle en Patti, we zouden niet ver raken.’ Beeld Getty Images
‘Jij en ik zouden in een Corvette heen en weer kunnen rijden op de Route 66.’ – ‘We zouden op onze kop krijgen van Michelle en Patti, we zouden niet ver raken.’Beeld Getty Images

FEESTJE MET YUPPIES

Wat Barack Obama en Bruce Springsteen nog gemeen hebben: hun jeugd speelde zich af in het vage grensgebied tussen ‘armoede’ en ‘net genoeg’, maar als volwassene kunnen ze in weelde leven.

OBAMA «Het interessante was dat Michelle niet het gevoel had dat ze gered moest worden, deels omdat ze heel duidelijk was over wie ze was: iemand met liefhebbende ouders, met familie om zich heen, met gemeenschapszin. Zij zei: ‘Ik wil gewoon wat geld verdienen.’»

SPRINGSTEEN «Grappig.»

OBAMA «Maar ze greep haar kansen. Toen ik haar leerde kennen, reed ze in een Saab, en ze was lid van een wijnclub. Toen ze me voor het eerst uitnodigde om mee te gaan naar een feestje van vrienden, waren dat allemaal yuppies. Ik was in alle opzichten een buitenbeentje. Ik had drie hemden en één bord. Ik woonde in een sjofele flat, en mijn meubelen had ik op straat gevonden. Als ik ervoor koos om dingen te willen bezitten, zou ik in een tredmolen terechtkomen waar ik nooit meer uit zou raken, dacht ik. Daar stond ik dus, tussen al die yuppies. Ze leken allemaal op Richard Gere in ‘American Gigolo’.»

SPRINGSTEEN (lacht) «Zo moest je er toen uitzien!»

OBAMA «Ik had maar één goedkoop colbertje dat niet goed zat. Mensen konden voelen dat Michelle en ik wisten wat het was om studieleningen te moeten aflossen, creditcardschulden te hebben. En dat we geen spel speelden.

»Hoe deed jij dat? Je bent begonnen met muziek te maken, maar op welk moment zei je bij jezelf: ‘Krijg nou wat, ik ben rijk?’»

SPRINGSTEEN «Ik was 32 of 33, denk ik. Ik had eerst zulke beroerde platencontracten dat ik tien jaar lang vrijwel geen cent bezat. In 1972 zei mijn manager me dat ik 35 dollar kon verdienen als ik naar New York ging. Ik schraapte alle penny’s bij elkaar die ik in huis kon vinden en ik had precies genoeg om daar te raken. Mijn vriendin leende me haar auto, ik kwam bij de Lincoln-tunnel en ik moest een dollar betalen. Ik gaf de vrouw honderd penny’s en ze zei: ‘Ik mag die niet aannemen.’ Op een bord stond: ‘Geen penny’s.’ Ik zei: ‘Mevrouw, dit is het enige geld dat ik heb. Ik heb niet genoeg benzine om terug te rijden. Ik moet de stad in, dus we blijven hier zitten en tellen die penny’s.’ Ze begon te tellen en na een minuut zei ze: ‘U mag niet door de tunnel.’ ‘Waarom niet?’ Ze stak haar hand door het raampje. Eén van de penny’s was Canadees.

»Ik stapte uit, en terwijl iedereen achter me begon te claxonneren, doorzocht ik mijn auto. En geloof het of niet, ik vond nog een penny, en ik kon door naar New York. Wat ik daaruit heb geleerd: in Amerika kom je niet waar je wezen moet met 99 cent. Je hebt die hele dollar nodig, my friend.»

OBAMA «En je hebt die vrouw niet uitgescholden?»

SPRINGSTEEN «Nee. Ik moest gewoon een penny vinden, en anders wist ik het ook niet meer.

»Maar toen ik 30 of zo was, werd het plots heel lucratief om concerten te spelen. We gaven toen heel veel optredens. En na al die stomme fouten die ik had gemaakt, kon ik eindelijk al mijn schulden afbetalen. Mijn eerste gedachte was: oh my God, volgens mij ben ik nu rijk. En mijn tweede gedachte: nu zit ik in de val.

»De eerste luxe die ik me permitteerde, was die om mijn geld te negeren. Wel herinner ik me dat ik toen een Chevrolet Camaro van 10.000 dollar heb gekocht. Telkens als ik erin stapte, voelde het alsof ik in een Rolls-Royce van puur goud zat, en ik schaamde me.»

‘Michelle zei me: ‘Zie je dat Bruce doorheeft wat zijn tekortkomingen zijn en dat hij daar prima mee kan omgaan, terwijl jij nog helemaal niet zover bent? Je moet wat vaker met hem afspreken.’’ Beeld rob demartin
‘Michelle zei me: ‘Zie je dat Bruce doorheeft wat zijn tekortkomingen zijn en dat hij daar prima mee kan omgaan, terwijl jij nog helemaal niet zover bent? Je moet wat vaker met hem afspreken.’’Beeld rob demartin

KLOOTZAK

Barack Obama en Bruce Springsteen hadden allebei een ongemakkelijke band met hun vader. Ze zijn ook opgegroeid in een tijd waarin mannelijkheid nog ééndimensionaal was.

OBAMA «Als tiener probeerde ik erachter te komen wat dat betekent, dat je een man bent. Het betekent dat je een sportman moet zijn. Toch? En dus stortte ik me op het basketbal. Het betekende ook dat je achter de meisjes aan moest, of dat nu lukte of niet.»

SPRINGSTEEN «Ik bak er nog steeds niet veel van, maar ga door.»

OBAMA «Hoeveel bier kun je drinken?»

SPRINGSTEEN «O, man.»

OBAMA «Hoe stoned kun je worden? Kun je een beetje vechten? Dat was mannelijk gedrag. En als er geen vader in huis was, pikte je veel van die dingen op uit de populaire cultuur. Je keek naar James Bond-films of, zoals ik, naar ‘Shaft’ en ‘Super Fly’, en vooral naar sporters. Iedereen hield van Dr. J. (basketbalspeler Julius Erving, red.). Hij was hét voorbeeld van alles wat stoer was.»

SPRINGSTEEN «Als ik ook maar iets had gekund van wat jij nu opnoemt, zou ik nooit een rockster zijn geworden! Nooit! Mensen in mijn vak moesten een andere manier zoeken om meisjes te krijgen. Om dronken te worden. Om te domineren. Mijn loopbaan ziet er raar uit, want ik was het populairst toen ik een imago had dat het minst bij mij paste.»

OBAMA «Ik zie mezelf graag als iemand die veel heeft meegemaakt. En nu ben ik gevoelig, meer een verlichte man.»

SPRINGSTEEN «Als ik dat zo van een afstand bekijk, geloof ik dat wel.»

OBAMA «Dat zou ik graag willen denken, maar af en toe zitten we samen aan tafel te eten, of we spelen een bordspelletje, en ineens komt dat alfagedrag naar boven. Dan kijkt Michelle me aan en zegt ze: ‘Je bent zo’n...’»

SPRINGSTEEN «‘...klootzak.’ Tja.»

OBAMA «Dan rollen de meisjes met hun ogen en zeggen ze: ‘Weet je, je bent zó’n klein kind.’»

SPRINGSTEEN «Ik was een enorm alfamannetje in het Reagan-tijdperk, in de jaren 80.»

OBAMA «Jij was The Boss.»

SPRINGSTEEN «Precies. Dat idee dat de VS een machtig land was, was helemaal terug. Als ik erop terugkijk, is het best grappig dat ik dat archetype heb willen zijn. Maar er is weinig dat je méér een machtsgevoel geeft dan op een podium klimmen in een stadion waar vijftigduizend mensen staan.»

OBAMA «Met drums op de achtergrond en rook om je hoofd.»

SPRINGSTEEN «Alsof je een gladiator bent. Ik kan niet ontkennen dat ik daar gevoelig voor was en dat ik het prettig vond.»

OBAMA «Het interessante is dat dat eigenlijk niet zo erg is veranderd. Steeds meer vrouwen gaan uit werken, hebben meer te zeggen en hebben meer macht naar zich toe getrokken, en mannen worden bang: ‘Word ik nu gecastreerd?’ Je ziet het in de populaire cultuur, en af en toe ook in de politieke cultuur. Bij Donald Trump zag je heel duidelijk die karikatuur van...»

SPRINGSTEEN «...mannelijkheid.»

OBAMA «Nooit je excuses aanbieden, geen zwakheden tonen, geen emoties...»

SPRINGSTEEN «Zo blijf je geïsoleerd en alleen achter, zeker als het zware tijden zijn.»

‘In L.A. ontdekte ik dat ik er niet alleen naar verlangde om vrij te zijn, maar ook behoefte had aan een gezin, een echte thuis.’ (Foto: de gezinnen Springsteen en Obama.) Beeld Getty Images
‘In L.A. ontdekte ik dat ik er niet alleen naar verlangde om vrij te zijn, maar ook behoefte had aan een gezin, een echte thuis.’ (Foto: de gezinnen Springsteen en Obama.)Beeld Getty Images

LUIERS EN FLESJES

Ze zijn allebei vader: Obama van Malia (23) en Sasha (20), Springsteen van Evan (31), Jessica (29) en Sam (27).

OBAMA «Het heeft wel even geduurd. Michelle had een miskraam, en we moesten er wel wat voor doen. Toen Malia uiteindelijk werd geboren, waren we helemaal klaar voor het ouderschap. Op het moment dat ik dat kleine wezentje zag en zij me met haar grote ogen aankeek, zei ik: ‘Voor jou doe ik alles.’ En toen Sasha ter wereld kwam, voelde ik precies hetzelfde. Die vaderliefde was niet iets wat ik nog moest leren. Het was lichamelijk, emotioneel, spiritueel.»

SPRINGSTEEN «Wij beleefden een spannend moment toen Patti een paar maanden zwanger was. Ze bloedde een beetje en we moesten naar de dokter. Ik stond daar en ineens besefte ik: er is op dit moment niets wat ik niet zou doen om ervoor te zorgen dat het goed komt met Patti en de baby. Het was...»

OBAMA «...instinct.»

SPRINGSTEEN «Ja, en mijn eerste kennismaking met onvoorwaardelijke liefde. Voor het eerst in mijn leven voelde ik liefde zonder angst. Ik had nooit geweten dat ik dat kon voelen. Het enige wat ik wilde, was de man zijn die mijn vrouw en Evan nodig hadden.»

OBAMA «Je wilde ze niet teleurstellen. Het idee dat je je gezin teleurstelt, dat je er niet bent, dat je het verkeerd doet, dat kon je niet verdragen, net als ik.»

SPRINGSTEEN «Dat was inderdaad de vraag: ben ik in staat om hen niet teleur te stellen? Ik was er niet zeker van. Maar nadat de kinderen waren geboren, ontdekte ik bronnen in mezelf waarvan ik niet wist dat ze er waren, en besefte ik dat dat een geschenk is van je kinderen en je vrouw. Dat je jezelf opnieuw ontdekt, dat je beseft wat je mannelijkheid inhoudt, was iets groots. Ik voelde me misschien niet meteen iemand anders, maar wel iemand die veel verder was geraakt dan hij ooit had gedacht te zullen raken.»

OBAMA «Toen we Malia kregen, was ik volledig in beslag genomen door dat pakketje vreugde, en door de vrouw die zoveel had moeten doormaken om mij die vreugde te bezorgen. Ik voelde ook dat ik als vader tijd zou moeten willen besteden aan mijn kinderen, met hen willen rondlopen zodat ze een boertje doen, hun luiers verschonen...»

SPRINGSTEEN «Mmm. Ja, in het ideale geval.»

OBAMA «En ik nam de nachten op mij, want ik was een nachtuil.»

SPRINGSTEEN «Ik ook.»

OBAMA «Er lagen flesjes borstvoeding in de vriezer, en in het holst van de nacht gaf ik ze te drinken en klopte ik op hun ruggetje.»

SPRINGSTEEN «Ik vond dat heerlijk.»

OBAMA «Ik nam ze op schoot, ze keken me aan en dan las ik iets voor, ik praatte tegen hen en ik speelde muziek voor hen. Dat een man zoiets mooi vindt, was toen taboe, net zoals het lange tijd taboe is geweest dat mannen bij de bevalling aanwezig waren.»

SPRINGSTEEN «Ja, daar mocht je niet bij zijn.»

DOOD IN DE KLAS

In 2015 verraste Barack Obama de wereld door op de begrafenis van de doodgeschoten zwarte dominee Clementa Pinckney de hymne ‘Amazing Grace’ te zingen, en nog behoorlijk toonvast ook.

SPRINGSTEEN «Zing jij onder de douche?»

OBAMA «Reken maar.»

SPRINGSTEEN «Ha!»

OBAMA «Maar niet alleen daar. Ik voel nooit schaamte als ik zing. Mijn dochters en mijn vrouw rollen weleens met hun ogen, en mijn personeel heeft me eens terechtgewezen toen ik in de Air Force One luchtgitaar speelde.»

SPRINGSTEEN «Jammer dat ik daar niet bij was. Naar het schijnt heb je ooit een aardige interpretatie van ‘Let’s Stay Together’ van Al Green ten beste gegeven. Klopt dat?»

OBAMA «Ik zal je vertellen hoe dat is gegaan. We waren in het legendarische Apollo Theater in Harlem om fondsen te werven en Al Green kwam optreden. Maar zoals wel vaker kon ik dat niet zien, omdat ik iets anders moest doen. Ik stond achter het podium met Valerie Jarrett (Obama’s adviseur, red.) te mopperen dat ik hem had gemist, en toen begon ik te zingen: ‘I’m still in love with you...’ De geluidsjongens zeiden: ‘President, waarom zingt u dat niet op het podium?’ Waarop ik: ‘Denk je dat ik niet durf?’ En Valerie zei: ‘Euh, doe dat maar niet.’ Zij speelde altijd Michelle in dat soort omstandigheden. Normaal gesproken had ik het waarschijnlijk niet gedaan, maar het was al mijn vijfde bijeenkomst die dag en ik was een beetje moe. En Al Green was er nog. Hij zat in de zaal. Ik liep het podium op en zei: ‘Al was hier. Jammer dat ik hem niet heb zien optreden.’ En daarna zong ik uit volle borst.»

SPRINGSTEEN «Met ‘Amazing Grace’ heb je indruk gemaakt op het hele land. Hoe kwam je die dag op het idee om dat nummer te zingen?»

OBAMA «Wij reisden naar Charleston omdat een jonge witte man die vervuld was van haat, dominee Pinckley en acht deelnemers aan een Bijbelklas had doodgeschoten. Ik had de dominee al eerder ontmoet, hij had twee dochters die iets jonger zijn dan Malia en Sasha.

»In die periode leek het wel alsof er elke drie maanden een massaslachting plaatsvond. Dan zat ik een paar uur bij een gezin dat net een kind, een vader, een broer of een zoon had verloren bij een zinloze moordpartij. Na het incident in Newtown in 2012, waarbij twintig kinderen van 6 en 7 jaar waren doodgeschoten door een verwarde jongeman die een compleet wapenarsenaal in huis had, dacht ik: nu moet het Congres er iets aan doen. Maar de voorstellen voor strengere wapenwetten werden niet eens behandeld in de Senaat – toen verloor ik bijna de hoop dat het ooit nog goed komt met de VS. De enige keer dat ik iemand van de veiligheidsdienst heb zien huilen, was toen ik een toespraak hield in Newtown.

»Na de schietpartij in Charleston zei ik: ‘Ik wil wel naar de begrafenis gaan, maar ik wil niet meer spreken. Ik heb niets meer te zeggen. Ik heb het gevoel alsof mijn woorden op zijn. Ik ben boos geworden, ik ben verdrietig geweest, en niets lijkt nog enige indruk te maken.’

»Toevallig was ik in die tijd aan het corresponderen met een vriendin van me, Marilynne Robinson, een geweldige auteur. We hadden het over het begrip genade als erkenning dat we fundamenteel onvolmaakt, zwak en in verwarring zijn. We verdienen geen genade, maar we krijgen die soms wel. En op dat moment zeiden de nabestaanden in Charleston tegen de schutter: ‘We vergeven je.’

»Ik zat achter mijn bureau, het was tien uur ’s avonds. Ik zat vast, ik wist niet wat ik de volgende dag moest zeggen. De brief van Marilynne lag op mijn bureau, ik zag het woord grace staan, genade, en ik begon ‘Amazing Grace’ te zingen. En ineens schreef ik die toespraak, in tien minuten, misschien twintig, het vloeide zo uit mijn pen op het papier.

»We stapten de volgende dag in de Air Force One en ik zei tegen Valerie en Michelle: ‘Het zou kunnen dat ik ga zingen.’ Ze zeiden: ‘Wacht even, wat bedoel je?’ ‘Ik weet het nog niet,’ zei ik. ‘We zullen zien hoe het loopt.’

»In de aula zaten er allemaal geestelijken achter me, ik begon aan mijn toespraak en kwam bij het punt waarop ik over die genade spreek, en ik voelde dat het belangrijk was om het te doen. Ik moest laten zien wat ik voelde. Ik raapte al mijn moed bijeen en zei: ‘Ik weet niet hoe dit gaat klinken.’ Op dat moment was ik al behoorlijk emotioneel en ik was bang dat ik zou gaan huilen. Maar ik kon mezelf geruststellen: we waren in een kerk, een zwarte kerk, en dat is onze thuis. Het enige wat ik hoefde te doen, was de eerste noot zingen. Het orgel begon te spelen, en ik hoorde dat al de geestelijken achter me opstonden. En hoe slecht het ook klonk wat ik zong, ik wist dat zij zouden invallen.»

SPRINGSTEEN «Het was een indrukwekkend moment in je presidentschap.»

OBAMA «Nu, het is een goed voorbeeld dat je op je best bent als je begrijpt dat je een instrument bent van de mensen die op je rekenen, en dat het niet om jouw ego, jouw ambitie, jouw talent of jouw vaardigheden gaat.»

‘Renegades: Born in the USA’ van Barack Obama en Bruce Springsteen verschijnt begin november bij Hollands Diep.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234