'Mijn stoma was ontploft' en andere verhalen: van Onze Man tussen de flitspalen

Onlangs nog eens met Bernard meegereden. Bernard woont in Wallonië, sympathieke gast, ecologist, elk jaar met de fiets op reis, maar zoals hij de snelheidsregels aan zijn sportschoenen lapt, dat zie je nog nauwelijks in Vlaanderen: in elke dorpskom 70, en waar je 70 mag, rijdt hij 90. Het is hem aan te zien dat er in Wallonië nog maar dertig flitspalen staan. Vorige maand is hij dan toch eens geflitst: 'In Leuven.'

(Verschenen in Humo 3422/06 op 4 april 2006)

'Ik moest wel te snel rijden: die carjacker wilde mij de pas afsnijden'

Maar verder geen gezanik over de twee snelheden in dit land, dit stuk wil vooral belichten wat zich in de marge van de flitsfoto afspeelt, en daarvoor zijn we gaan kijken in Gent en in Antwerpen. Die steden hebben acht procent van de 1.200 Vlaamse flitspalen op hun grondgebied staan, en die leverden vorig jaar meer dan honderdduizend proces-verbalen op. Bij die PV's zitten een Eerwaarde Zuster met een niet al te katholieke snelheid, een superdringende bereiding van 'SOS Piet' en een opgestoken middelvinger tegen 165 per uur. Met toestemming van de Woordspelingscommissie mogen we hier spreken over een flitsende reportage.


De film van uw leven

Met de Gentse hulpagenten Christel en Henk stappen we in de wit-blauwe dienstauto, de paal aan de Deinzesteenweg zal 'nu bijna vol zijn' en dus moet het filmpje verwisseld worden. Uit 'Alles Kan Beter' had ik onthouden dat agenten met een laddertje tegen de flitspaal opkropen om de film te verwisselen, maar dat blijkt fictie te zijn: er wordt een hangslot geopend en twee lange moeren worden losgedraaid, en vervolgens knikt de paal in tweeën en komt de bak door zijn gewicht vanzelf naar beneden. Die knik moet wel met een ambachtelijk touw afgeremd worden, zoniet crasht de dure totempaal op de plaveien.

De bak ziet eruit als een kluis met een dubbele metaalwand, en binnenin zit de robotcamera en de computer. Henk knipt de camera open en haalt het filmpje eruit, 'het is er eentje van zesendertig'. Ik associeer filmpjes van zesendertig foto's met vakanties uit de jaren tachtig en niet met het waanzinnige verkeer van de eenentwintigste eeuw, maar Henk laat op het display zien dat het hier om een kalme locatie gaat: de camera zit er vijf dagen in, het filmpje was vanmorgen pas 'vol' en van de 38.741 gepasseerde auto's zijn er slechts zéventien geflitst (met telkens twee foto's per overtreding). ' Dat zijn heel weinig overtreders op bijna 39.000 auto's, maar ja, de mensen kennen die paal heel goed, hij staat hier al drie jaar.'

Een filmpje van zesendertig (FujiColor, 400 ASA) is voor de kalme punten, op de drukke punten is er in 'grote rollen' voorzien van acht, zeventien en dertig meter: die langspeelfilms bevatten 220, 450 en 800 foto's.

In Gent staan intussen zesendertig flitspalen (aka: flitsbakken) verspreid over negen kruispunten, maar wegens budgettaire redenen zit er geen camera in elke flitspaal: voor de zesendertig palen zijn er negen camera's, wat een pakkans geeft van één op de vier. Dat je bij drie van de vier flitspalen géén risico loopt op een bekeuring is niet alleen in Gent, maar in heel Vlaanderen van toepassing: het Vlaamse Gewest heeft het zo verordend (in de praktijk blijkt de pakkans niet overal gelijk te zijn; ze schommelt naargelang de regio tussen één op vier en één op drie, red.) .

De camera van de Deinzesteenweg wordt opnieuw met pellicule geladen en blijft voorlopig flitsen op deze plek. Als ie naar een andere flitspaal verhuisd moet worden, moet het volledige en 25 kilogram wegende binnenwerk ook verkast worden.

Henk wijst de rechthoekige sleuven aan ter hoogte van de stoplijn, dat zijn de 'lussen' in het wegdek die de overtredende voertuigen verklikken en de camera activeren. De twee lussen liggen exact 2,5 meter uit elkaar en ze vertellen de camera of de bestuurder te snel rijdt, door het rood licht rijdt, 'of beide'.

Na het wisselen van de film rijden we opnieuw naar het bureau waar hoofdinspecteur Remi Bauwens ons opwacht. Hij is de chef van de Cel Onbemande Camera's, een man met een korte brosse en een lange staat van dienst! 'Ik heb het zien groeien in de voorbije acht jaar: we zijn begonnen met twee palen!'

HUMO Nu staan er zesendertig flitspalen en in negen daarvan zit een camera. Maar die zevenentwintig andere, kunnen die 'leeg' flitsen om toch een schrikeffect te sorteren?

BAUWENS « Nee, maar voor de 'ontrading' flitsen we soms zonder film; er zit dan enkel een dummy-aanloopstrookje in de camera. De overtreders krijgen dus wel een flits te zien, maar ze komen er met de schrik vanaf.»

HUMO Die flitsen draaien dus overuren.

BAUWENS « Geen probleem, die apparaten zijn niet kapot te krijgen: in die acht jaar heb ik er nog niet één stuk weten gaan. Ze werken niet op batterijen, ze zijn aangesloten op het gewone stroomnet. Je kan ze ook harder of zachter instellen naargelang dat kruispunt 's nachts goed of slecht verlicht is.»

HUMO Jullie stellen nog wat anders in: een snelheidsbord van 50 wil niet zeggen dat er bij 51 per uur geflitst wordt.

BAUWENS « Het parket-generaal heeft als regel: beneden de 100 km rekenen we een foutmarge van 6 kilometer, en boven de 100 km wordt die marge 6%. Dus als het om snelheidsbeperkingen van 50, 70 en 90 gaat, dan functioneert de flits vanaf 57, 77 en 97.'»


Wolkenfoto

Er kaatsen flitsen door het kantoor, het blijken 'de mannen van de bemande camera's' te zijn, die hun apparaat uitproberen tussen de rondwandelende collega's, test, test, test! Hulpagente Cindy is intussen bezig met de verwerking van een filmrol. De negatieffilm wordt onder een lens gelegd en de foto's van de overtredingen verschijnen op een monitor. Ik dacht dat zo'n camera alleen de auto en de nummerplaat registreerde, maar door de groothoeklens blijkt het hele kruispunt met grasbermen, vangrails en zebrastrepen duidelijk te zien; het zouden zelfs weerfoto's voor Frank en Sabine kunnen zijn, want ook aan lucht en wolken is geen gebrek.

In de onderhoek van de opname is onomstootbaar te zien of het licht op rood, groen of oranje staat, en bovenaan lees je alle gegevens: datum en tijdstip van de overtreding, locatie van de flitspaal, snelheid van het voertuig, (en bij rood licht) hoelang het rode licht al brandde wanneer de overtreder voorbij vlamde. Van elke overtreding bestaan ook twee opnamen (met een tussentijd van een halve seconde) 'om met nog meer zekerheid de overtreding te kunnen vaststellen'.

Het geheugenkaartje dat bij de filmrol hoort, geeft precies aan op welk rijvak de overtreding gebeurd is. Het is dus niet mogelijk dat een correct rijdende Humolezer ten onrechte geverbaliseerd wordt omdat hij vooraan 'in beeld' zit als Phaedra Hoste hem op een ander rijvak voorbij sjeest.

Ter illustratie laat Bauwens een foto zien: op rijvak drie bonjourt een Renault Clio 14 km te snel door het groene licht, en op rijvak één (vlakbij de camera dus) blijft een Peugeot binnen de snelheidsregels en dus buiten schot voor de camera. De brave Peugeot-bestuurder heeft de flits opgemerkt en om de 'schade' alsnog te beperken is hij vol in de remmen gegaan: neus naar beneden, gat in de lucht en de remlichtjes flink in brand natuurlijk ('die brave mens is misschien wel een weekje ongerust geweest'). Christel laat ook nog nachtopnames zien, fel uitgelichte kruispunten waar haastige wagens gevat zijn als konijnen in een lichtbak.

Om naam en adres van de overtreder te achterhalen, wordt er ingezoomd op de nummerplaat, en via de computer laat de DIV (Dienst voor Inschrijving van Voertuigen) dan weten wie de eigenaar is. Met die gegevens kan het PV opgemaakt worden en kan de onheilsbrief in vliegende vaart vertrekken. Voor de Gentse flitspalen zijn dat er zo'n vijftienduizend per jaar, een quotum dat is afgesproken in overleg met burgemeester, politie, procureur en schepen van mobiliteit. (Als de flitspalen boven hun quotum zitten, komt er een nieuw overleg om het quotum eventueel te verhogen, red.)

HUMO Ik kijk nu al enkele ochtenden met een scheef oog naar de brievenbus. Op de A12 sprong het licht op oranje, het was nat op de weg, ik wilde doorrijden, maar op het laatste moment heb ik toch op de rem getrapt, waardoor ik drie meter voorbij het licht tot stilstand kwam, dat intussen natuurlijk op rood was gesprongen.

BAUWENS « Tja, ik kan van hieruit niet zeggen wat u in de brievenbus gaat krijgen, maar normaal is er pas sprake van een geldige registratie als de snelheid constant blijft. En in uw situatie is het best mogelijk dat er een 'foutmelding' komt in plaats van de registratie van een overtreding. A propos, de camera flitst niet meteen nadat het licht op rood is gesprongen, er is altijd één seconde wachttijd.»

HUMO Kan het glaasje voor de cameralens niet flou worden door rijm of andere natuurelementen?

BAUWENS « Rijm of koude heeft er geen vat op, want als de temperatuur zakt, warmt dat apparaat zichzelf op. Ook grote hitte kan de apparatuur niet ontregelen: het binnenwerk en de camera zijn bestand tegen tropische temperaturen. En mist of sneeuw? Het moet al serieuze smog of een sneeuwstorm zijn, voor ons zicht belemmerd wordt. Het enige wat hinder kan opleveren, is een nieuw wit verkeersbord. Dat kan soms zo fel reflecteren dat onze foto's overbelicht worden en de nummerplaten onleesbaar zijn. Dan is het kwestie om dat ding wat uit de weg te zetten.»

CHRISTEL « Als het sneeuwt, zijn de foto's zelfs mooi. Met al die vlokken die glinsteren en daartussen de rooie achterlichten van de auto's: precies kerstkaarten.»

HUMO Als er een echt mooie foto van mijn overtreding gemaakt is, kan ik die dan bestellen voor het familiealbum?

BAUWENS (droog) « Dat gaat niet. Wij bezorgen onze foto's uitsluitend aan het parket.»


Fuck you!

HUMO Heb je al piraten gehad die bewust te snel rijden, die wéten dat ze geflitst worden, en die dan heel provocerend hun middelvinger opsteken, bijvoorbeeld omdat ze eerst hun nummerplaat eraf hebben gehaald?

BAUWENS « Straffer. We hebben al zo'n middelvinger gekregen mét de nummerplaat erbij. (Na wat zoeken wordt de foto ook teruggevonden; de 'fuck you' komt niet van de bestuurder maar van de passagier.) Dat zijn ze, in hun VW Phaeton! De duurste VW die er is, daar moet je algauw drie miljoen frank voor op tafel leggen. En hij is niet één keer door de flits gereden, maar twee keer. De eerste keer reed hij 165 waar je 70 mag, de tweede keer was het 136 per uur!

Die VW had een Slowaakse nummerplaat, die gasten hebben gedacht: ons pakken ze nooit. Maar als wij een vermoeden hebben dat de eigenaar in België verblijft, komt zo'n auto op een lijstje van onze motards te staan. En zij hebben hem een paar maanden later opgemerkt: het bleek om een Belg te gaan, een jonge gast die met de auto van zijn vader reed. Die vader had een bedrijf in Slowakije, die auto stond daar ook ingeschreven, maar zijn zoon woonde in België.

De vader is hier naar de foto's komen kijken, twee superovertredingen in een paar minuten tijd, dat wilde hij wel eens bewezen zien. Hij was rázend op zijn zoon. Die had dan nog het lef om in zijn verklaring te zeggen dat hij niet wist wie die passagier was die zijn middelvinger had opgestoken.»

HENK We hebben ook een motorrijder gehad die te snel reed en zijn vinger opstak. Die gokte allicht dat er geen filmpje in zat, maar hij had prijs. Net zoals die motard die op één achterwiel voorbij vloog, die dacht allicht: als ik zo rij, met mijn voorwiel in de lucht, dan kunnen ze mijn plaat niet zien. Maar pech, we hébben ze gezien.»

HENK « Van sommige chauffeurs begrijp je het echt niet. Ze worden geflitst, en een minuut later zijn ze daar weer op dat kruispunt, en ze rijden weer te snel, en ze hebben wéér prijs. (droog) Die tweede keer, dat is om zeker te zijn.»

CINDY « We hebben eens iemand gehad die vier keer in één week te snel reed. Altijd op hetzelfde uur, dus die reed naar zijn werk, en elke keer te snel.»

BAUWENS « En dan die chauffeur die door het rood reed uit interesse voor de flitspaal. Je ziet dat op de foto, aan de overkant zijn de collega's een flitsbak open aan het maken, die chauffeur was zo geinteresseerd in dat spel dat hij niet zàg dat hij zélf door het rood reed en geflitst werd.»

HUMO Krijgen buitenlanders hun boete thuisgestuurd of ontsnappen die?

BAUWENS « Wij geven alle buitenlandse nummerplaten door aan het parket, en zeker de Nederlandse overtredingen worden effectief doorgestuurd naar Nederland. Zij moeten dus betalen, maar van de anderen vermoed ik niet dat ze moeten betalen.»

HUMO Hebben jullie al ongevallen zien gebeuren op de flitsfoto omdat iemand te hard of door het rood reed?

CHRISTEL « Nee, maar wel bijna-ongevallen. Dat iemand door het rood vlamt, en dat je tien meter verder een fietser of voetganger ziet die aan het oversteken is.»

HENK « Wat we zeker ook zien: auto's die te snel door het groen rijden, en vlak achter hun gat zien we voetgangers de weg oversteken terwijl het voor hen nog rood is. Die auto's hebben dan een boete, maar die voetganger gaat vrijuit.»

BAUWENS « Soms is er wel gevraagd naar een foto van één dag en één bepaald tijdstip. Er is dan op die plek of kortbij een ongeluk gebeurd, en men wil zien of de dader toevallig geflitst is. Vandaar ook dat we alle negatieven moeten bewaren, tot vijf jaar na de feiten.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234