null Beeld Photo News
Beeld Photo News

militair analist

Militair analist Mart de Kruif over het belang van Cherson: ‘Poetin kan de oorlog niet meer winnen’

Nu tijdens de winter de gevechten mogelijk even op pauze worden gezet, lijkt dit het goede moment om een balans op te maken van acht maanden oorlog in Oekraïne. Hoe staan de pionnen op het met bloed doordrenkte slagveld? Hoe is het kleine maar dappere Oekraïne erin geslaagd de Russische Goliath te bedwingen? Hoe kan er een einde komen aan het conflict? En gooit-ie nu De Bom of niet? Humo duikt in de loopgraven met ex-luitenant-generaal Mart de Kruif, voormalig commandant van de Nederlandse Landstrijdkrachten, en één van de helderst formulerende – sorry, Roger Housen – en best ingelichte militaire analisten.

Marc Van Springel

HUMO Toen de Russen op 24 februari met een grote krijgsmacht Oekraïne binnenvielen, was de verwachting dat ze binnen de kortste keren in Kiev zouden staan. Dat gebeurde verrassend genoeg niet. Waar is het misgegaan voor het Russische leger?

MART DE KRUIF «De Russen vielen aan over een heleboel verschillende assen. Dat wil zeggen dat je nergens echt een vuist kunt maken, want je kunt niet overal tegelijk luchtsteun bieden. Voor zo’n aanpak kies je alleen als je denkt dat je tegenstander zwak is. Het is duidelijk dat de Russen geen grote tegenstand hadden verwacht, en ervan uitgingen dat het Oekraïense volk zich neutraal zou opstellen. Ze hebben hun tegenstander zwaar onderschat.»

HUMO Zelfs dan blijft het merkwaardig dat de veel zwakkere Oekraïense krijgsmacht niet onmiddellijk door de Russen onder de voet werd gelopen.

DE KRUIF «In oorlog gaat het niet alleen om hoeveel tanks en kanonnen je hebt, maar ook over hoe je die middelen inzet. Daarnaast is er nog de mentale component. Dan heb ik het over leiderschap, vakmanschap en motivatie. Dat laatste is door Rusland gruwelijk onderschat. Terwijl het vaak net de bepalende factor is in een oorlog. Na vijf dagen kwamen de Russen erachter dat ze enorme verliezen leden, omdat ze langs alle kanten werden aangevallen.

»Wat de Russen enorm heeft verrast, is de kwaliteit van het leiderschap in het Oekraïense leger, zelfs op de laagste niveaus. De Oekraïense commandanten krijgen enorm veel vrijheid: ze mogen zelf bepalen wat de beste manier is om hun objectieven te behalen. Terwijl bij het Russische leger alles vanuit Moskou wordt aangestuurd, wat alles erg log maakt. Vandaar ook dat de Russen na vier weken een operationele pauze hebben ingelast. Zelfs Poetin zag dat dit voor zijn troepen op geen enkele wijze vol te houden was.»

HUMO De Oekraïense legerleiding offerde in de beginfase bewust terrein op en liet de Russen ver oprukken. Een vergiftigd geschenk: zo werd de afstand tot hun aanvoerlijnen steeds groter en konden de Oekraïners niet alleen de voorhoede van de Russen aanvallen, maar werd ook de bevoorrading in de achterhoede een makkelijk doelwit.

DE KRUIF «De Oekraïners hebben die tactische missers zeer slim uitgebuit. De Russen zijn in hun planning heel consequent van een ideaal scenario uitgegaan. Ze hadden geen alternatief plan voor het geval het fout zou lopen.

»Na vier weken konden de Russen niet meer opereren zoals ze wilden, door logistieke problemen. Ze hadden een tekort aan munitie en brandstof. Ze leden enorme verliezen omdat ze zo kwetsbaar waren. Hun aanval bloedde dood. Ze hadden de gok genomen om in zo kort mogelijke tijd zoveel mogelijk terrein te bezetten, en die is verkeerd uitgedraaid.»

Mart de Kruif Beeld Jildiz Kaptein
Mart de KruifBeeld Jildiz Kaptein

HUMO Dit soort beginnersfouten zou je van de Russen toch niet verwachten.

DE KRUIF «De vraag is: heeft iemand in het Kremlin het aangedurfd om Poetin tegen te spreken? Hoe is de verwachting ontstaan dat Oekraïne niet zou terugvechten? Die aanname is gebaseerd op de ervaringen van 2014 (toen Rusland de Krim bezette en de oorlog in Oost-Oekraïne uitbrak, red.), maar in de tussentijd zijn de Oekraïense troepen getraind door het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Terwijl hun leger een enorme sprong voorwaarts heeft gemaakt, zijn de Russen doorgegaan op de oude manier. En de geschiedenis leert: een leger dat een oorlog verliest, wint vaak de volgende, want je leert uit je fouten.»

HUMO Nog zo’n flater: in alle recente conflicten probeerde de aanvaller zo snel mogelijk overwicht in de lucht te krijgen. Zo maak je de tegenstander niet alleen vleugellam, maar kun je ook de grondtroepen luchtsteun bieden. De Russen zijn er echter nooit in geslaagd het luchtruim te veroveren.

DE KRUIF «De kwaliteit van de Russische luchtmacht is veel minder dan velen hadden gedacht. Een bron bij de NAVO vertelde me dat de vliegtuigen van de Russen zeer slecht onderhouden zijn. Minder dan 50 procent ervan is inzetbaar.

»Russische gevechtspiloten maken ook de helft minder vlieguren dan NAVO-piloten. Ze hebben dus veel minder ervaring. Ze hebben wel gevlogen boven Syrië, maar daar was geen luchtafweer en ook geen vijand. Dat was een soort speelterrein. Deze situatie was nieuw voor hen, en dat zag je: de samenwerking met de troepen op de grond verliep heel slecht.»

HUMO De voorbije weken zijn de Russen begonnen met massale bombardementen van energiecentrales, vanwaar die ommezwaai?

DE KRUIF «Dat heeft ook weer te maken met die optimistische kijk van de Russen. Als je een land wilt annexeren, heeft het geen zin om de energiecentrales in puin te leggen.

»Sergei Surovikin, de nieuwe Russische bevelhebber, doet dat sinds zijn aantreden wél. Dat is een bewuste campagne om vluchtelingenstromen naar Europa te creëren, want dat zien de Russen als onze achilleshiel.»

HUMO Surovikin is ondertussen al de derde Russische opperbevelhebber in Oekraïne. Heeft zo’n personeelswissel eigenlijk een grote invloed op het terrein?

DE KRUIF «Neen. Ik zeg vaak: je kunt een briljante generaal zijn, maar als jouw sergeant op de grond er niks van bakt, win je geen enkele oorlog. Succes op het slagveld wordt bepaald door de wil van de sergeant om het gevecht aan te gaan. Met een nieuwe opperbevelheber wordt de campagne misschien anders, maar aan de motivatie van de soldaten op het terrein verandert het weinig.»

‘De nieuwe Russische bevelhebber Sergei Surovikin probeert met bombardementen vluchtelingenstromen naar Europa op gang te brengen. Dat zien de Russen als onze achilleshiel.’ Beeld AFP
‘De nieuwe Russische bevelhebber Sergei Surovikin probeert met bombardementen vluchtelingenstromen naar Europa op gang te brengen. Dat zien de Russen als onze achilleshiel.’Beeld AFP

MASTERCLASS

HUMO Een andere belangrijke fase in de oorlog was het tegenoffensief dat Oekraïne begin september lanceerde. Daarbij werd op korte tijd verrassend veel terrein veroverd en moesten Russische troepen halsoverkop op de vlucht slaan. Was u ook zo verbaasd over de Oekraïense opmars?

DE KRUIF «Niet helemaal. Je merkte al een tijdje dat Oekraïne het initiatief op het terrein had overgenomen. Bovendien hebben ze Rusland vooraf op meesterlijke wijze op het verkeerde been gezet. De Oekraïners hebben eerst versterkingen naar de stad Cherson gestuurd, in het zuiden. Dat dwong de Russen om te reageren en óók troepen naar Cherson te brengen. Vervolgens braken de Oekraïners door aan de andere kant van het land, bij Charkiv.

»Hoe Oekraïne dat heeft klaargespeeld? Ze hebben drie brigades ruim 200 kilometer van het front weggehouden, zodat de Russen niet konden zien waar ze precies zaten. Binnen de 48 uur hebben ze die naar de frontlijn bij Charkiv verplaatst. De Russen kwamen hopeloos te laat. De Oekraïners konden snel oprukken, omdat er weinig diepte in de Russische verdediging zat. Hun achterhoede was volledig uitgehold: die troepen waren als versterking naar Cherson gestuurd. Zodra de Oekraïners door de voorste linie waren gebroken, konden ze diep doorstoten met hun tanks.»

HUMO Het blijft toch bizar dat de Russen daar domweg ingetuind zijn. De tegenstander misleiden is zowat het oudste trucje uit het militaire handboek. De Chinese generaal Sun Tzu had het er in de vijfde eeuw voor Christus al uitgebreid over in zijn standaardwerk ‘De kunst van het oorlogvoeren’.

DE KRUIF «Het is zeker niet nieuw, maar het probleem zit ’m in hoe het Russische leger is georganiseerd. Ik kan me niet inbeelden dat niemand dit had zien aankomen, maar wie durft het te zeggen? De Russen hebben een zeer centrale manier van leidinggeven waarbij men slecht nieuws niet wil horen. Dat verlamt de troepen op de grond.»

HUMO Volgens sommige analisten is het Oekraïense tegenoffensief een keerpunt, maar niet de definitieve genadeslag. Veel belangrijker is Cherson, waar nu slag om wordt geleverd. Als de Oekraïners erin slagen de stad in te nemen, wordt het strategisch belangrijke schiereiland de Krim min of meer afgesneden. Daarom zou Poetin bevolen hebben dat zijn troepen zich niet uit de stad mogen terugtrekken.

DE KRUIF «Dat is allemaal waar, maar ik zie niet in hoe Oekraïne de Krim zou kunnen heroveren. Ik denk ook dat Washington dat niet wil: het zou een nieuwe escalatie in het conflict betekenen. Het belang van Cherson ligt meer op tactisch niveau. Als je die stad verovert, verdrijf je alle Russen ten westen van de Dnjepr. Die 1 kilometer brede rivier snijdt dan, als een verdedigingslinie, het hele land in twee. Bovendien krijg je zo ook weer de toegangsweg naar Odessa in handen. En dat is na het wegvallen van Marioepol de enige overgebleven grote haven van Oekraïne voor de export van graan. In de komende weken zal het gevecht ook daarom gaan.

»Daarna komen we echt in een andere fase van de oorlog. De winter komt eraan, er zal minder beweging zijn, en dan zullen beide landen zich gaan herbewapenen. Poetin zal zijn economie overschakelen op een oorlogsindustrie. Hij kan zich dat permitteren, want hij heeft nog steeds zijn inkomsten uit olie. Hij zal zijn leger herschikken en verplaatsen. Oekraïne daarentegen is volledig afhankelijk van de steun uit het Westen. Per maand stroomt ongeveer 10 miljard euro het land binnen om de economie overeind te houden, en daarnaast is er ook de militaire steun. Poetin weet dat die afhankelijkheid van het Westen de grootste zwakte is van Oekraïne. En hij doet er alles aan om die eensgezindheid, met name in Europa, te ondergraven. Alles wat hij heeft gedaan om de energieprijzen de hoogte in te jagen, is alleen maar bedoeld om ons uit elkaar te spelen. Met de mobilisatie, de annexatie en de omschakeling naar een oorlogseconomie is Poetin eigenlijk een totale oorlog aan het voeren. De tijd tikt daarbij in zijn voordeel. Er komt nu een winter aan, en volgend jaar weer één. Hij wil het conflict op de lange baan schuiven en kijken hoelang het Westen de steun aan Oekraïne volhoudt.»

HUMO Ex-CIA-directeur en voormalig viersterrengeneraal David Petraeus was in een recent interview zeer duidelijk: volgens hem is de huidige situatie onomkeerbaar voor de Russen.

DE KRUIF «Klopt. Vooral omdat de motivatie van de Russische soldaat in deze oorlog niet meer te redden valt. Dan kun je nog militair materiaal aanvoeren zoveel je wilt.»

HUMO Dat wil dus zeggen dat Poetin de oorlog niet meer kan winnen?

DE KRUIF «Dat denk ik ook. Plaatselijk zullen de Russen misschien nog een succesje boeken. Maar wat wilde Poetin in het begin? Volgens mij: Kiev innemen, het hele oosten bezetten én de kuststrook tot en met Odessa. Dat is niet gelukt, en dat zal ook niet meer lukken.»

HUMO De Russen hebben sinds het begin van de oorlog op zware artillerie met zogenaamde domme bommen ingezet. Wat is het militaire nut daarvan?

DE KRUIF «Volgens de Russische militaire doctrine moet je een verdediging niet omzeilen, maar met brute kracht doorbreken. Die gedachte stamt nog uit de Tweede Wereldoorlog. In het begin van dit conflict werkte die aanpak: de Russen haalden de bovenhand omdat het bereik van hun artillerie groter was dan de Oekraïense. Dat is veranderd met de komst van de Amerikaanse HIMARS (High Mobility Artillery Rocket System, red.) en andere westerse wapens. Toen is de strijd in het voordeel van de Oekraïners gaan kantelen.»

HUMO Waarom is de HIMARS zo’n efficiënt wapen?

DE KRUIF «De HIMARS is eigenlijk niets meer dan een mobiele raketlanceerinstallatie, die vanop 80 kilometer afstand doelen uitschakelt, met minder dan 1 meter afwijking. Dat is een ongekende precisie. Als je goede inlichtingen hebt – wat in de kaart van Oekraïne speelt, want ze vechten op eigen terrein en hebben overal ogen – kun je heel snel gericht vuren. Dat hebben de Oekraïners zeer consequent en consistent gedaan: ze hebben talloze logistieke lijnen en commandoposten platgelegd. Zo hebben ze de Russen van hun toevoer afgesloten. De HIMARS is ook een heel mobiel systeem. Het is shoot-and-scoot: je vuurt af, en je rijdt snel weer weg. Zo geef je de tegenstand niet eens de kans om terug te vuren.»

HUMO Hoelang kunnen de Russen hun massale raketaanvallen nog volhouden? Volgens de baas van de Britse inlichtingendiensten Jeremy Fleming zitten de Russen bijna door hun voorraad precisieraketten heen. Door de westerse boycot zal het ook niet simpel zijn om die raketten nog te produceren.

DE KRUIF «Voor een kruisraket heb je microchips nodig, en daar raken de Russen nog maar moeilijk aan. Die precisieraketten zullen ze dus nog zelden inzetten. Je kunt zeggen: hoe dommer de bom, hoe meer de Russen ervan hebben. Die kunnen ze namelijk in eigen huis produceren.»

HUMO Hoe zit het met de voorraden van de Amerikanen? Die zijn wellicht ook niet onuitputtelijk.

DE KRUIF «Absoluut niet. Europa is alvast leeg. Wij in Nederland kunnen nog ongeveer 24 uur vechten (lacht). Alles wat we hebben, ligt in Oekraïne. Maar ook Amerika heeft geen bodemloze reserve. Wat er nu wordt geproduceerd, gaat naar Oekraïne of dient om de eigen voorraden weer aan te vullen, en dus niet naar de NAVO-bondgenoten. Europa zal heel lang moeten wachten op aanvullingen.»

HUMO Wat is nu de rol van de Amerikanen? In het begin waren ze wat terughoudend, nu lijken ze zich steeds meer in het conflict te mengen. Is hun steun beperkt tot wapenleveringen en training van troepen, of zetten ze ook strategisch mee de lijnen uit?

DE KRUIF «Dat is moeilijk in te schatten. Ik zie zeer sterk de hand van de VS en het VK in de operaties die Oekraïne uitvoert, maar dat komt omdat hun soldaten daar zijn opgeleid. Ik ben er ook gerust op dat de Oekraïners niet verrast zullen worden door grote troepenconcentraties van de Russen: de inlichtingen daarover krijgen ze van tevoren doorgespeeld.»

HUMO Hoe belangrijk zijn die inlichtingen?

DE KRUIF «Aan het begin van de oorlog zei Amerikaans president Joe Biden al: ‘De vraag is niet of de Russen gaan aanvallen, maar wanneer.’ Terwijl wij in Europa tot de laatste dag bleven geloven dat het niet zou gebeuren. Dat toont hoe solide de Amerikaanse inlichtingen zijn. Toch denk ik niet dat ze mee de tactiek bepalen. Dat kan eigenlijk niet zonder dat je Amerikanen op de grond hebt. Dat zullen ze niet doen, omdat het te gevaarlijk is. Het is ook niet nodig, want Oekraïne kan het eigenlijk zelf. Die hebben ook een zeer capabel inlichtingenapparaat. De Amerikanen zullen dus vooral strategische inlichtingen geven: wat gaan de Russen de komende weken doen? Wat gebeurt er op het veld, en hoe kan Oekraïne daar tijdig op reageren?»

‘De tijd tikt in het voordeel van Poetin. Hij wil het conflict op de lange baan schuiven en kijken hoelang wij onze steun aan Oekraïne volhouden.’ Beeld JILDIZ KAPTEIN
‘De tijd tikt in het voordeel van Poetin. Hij wil het conflict op de lange baan schuiven en kijken hoelang wij onze steun aan Oekraïne volhouden.’Beeld JILDIZ KAPTEIN

OORLOG IN DE RUIMTE

HUMO De kans dat Poetin naar kernwapens grijpt, ook naar een kleinere tactische kernbom, wordt door de meeste experts momenteel klein geacht. De impact op het slagveld zou namelijk zeer beperkt zijn, en vooral: Rusland zou de steun van hele dan wel halve bondgenoten als China en India verliezen.

DE KRUIF «Ik ben niet zo voor een opdeling tussen tactische en strategische kernwapens. Het is als zwanger zijn: je bent zwanger of niet. Je zet een kernwapen in of niet. Dat is ook duidelijk de lijn die de Amerikanen hanteren: elk gebruik van een kernwapen, ook van een tactische kernbom, leidt tot een armageddon. Te veel praten over zo’n tactisch kernwapen werkt drempelverlagend. Dat moeten we dus niet doen.

»Het effect op het slagveld is beperkt, dat klopt. Zo’n tactisch kernwapen aan de frontlijn gebruiken, is zeer moeilijk, want de eigen troepen zitten daar ook.

»Ik heb ook al mensen horen zeggen dat Poetin mogelijk indruk wil maken met een kleine kernexplosie boven de Zwarte Zee, als afschrikking. Maar dan creëer je, nog los van de straling, een elektromagnetische puls die alle computers in Turkije doet uitvallen. Daar zal Erdogan dan weer niet blij mee zijn.

»De bottomline is: elke inzet van een kernwapen heeft enorme consequenties. Ik heb er geen bewijs voor, maar het lijkt me volkomen logisch dat China een telefoontje heeft gepleegd met het Kremlin, om een rode lijn te trekken. De inzet van een kernwapen zou de wereldhandel doen instorten en leiden tot een enorme recessie, en daar zou China het grootste slachtoffer van zijn.»

HUMO Problematisch volgens sommige waarnemers is dat Poetins conventionele macht er niks van bakt. Daardoor moet hij meer terugvallen op niet-conventionele wapens. En stijgt, hoe klein ook, toch weer de kans dat hij naar een kernwapen grijpt.

DE KRUIF«Kijk, Poetin is verslaafd aan macht. Hij weet: als ik een kernwapen inzet, kan het een dag, een week of een jaar duren, maar dan is het afgelopen voor mij. Alhoewel Poetin niet altijd rationeel handelt, in onze ogen dan, denk ik nog steeds dat het inzetten van een kernwapen voor hem geen optie is. Het enige dat al tachtig jaar werkt, is zeggen: als jij er eentje gebruikt, krijg je er tien terug. Dat is het morbide van de wereld waarin wij leven.»

HUMO De Amerikanen laten weinig los over hun mogelijke reactie op de inzet van een kernwapen. Een tipje van de sluier werd, opnieuw, opgelicht door David Petraeus: als reactie op een kernwapen zouden de VS volgens hem alle Russische troepen in Oekraïne vernietigen, en de vloot in de Zwarte Zee integraal tot zinken brengen.

DE KRUIF«David Petraeus was mijn oude baas in Afghanistan, ik ken hem goed. Hij zegt zoiets niet zomaar. Het zou mij niet verbazen als hij door Biden of het Pentagon is ingefluisterd om even duidelijk te maken hoe zwaar de gevolgen voor Rusland zouden zijn. In dat kader kun je ook het bezoek van Nancy Pelosi aan Taiwan zien. Dat is ook geen toeval. De VS speelt de laatste tijd weer heel duidelijk de kaart van de afschrikking. En dat lijkt me een verstandige optie.»

HUMO De VS en de Europese bondgenoten stellen zich zeer terughoudend op, maar dat geldt – ondanks al hun stoere taal – in zekere zin ook voor de Russen: ze hebben nog geen aanvoerlijnen in Polen bestookt om de logistieke steun van het Westen te verstoren.

DE KRUIF «Als ze nog maar één doelwit in Polen aanvallen, krijgen ze de NAVO over zich heen. En met wat ze al hebben laten zien, is het Russische leger niet in staat om de VS partij te bieden. Ik heb het bewust niet over het Europese deel van de NAVO, want dat is tien jaar lang verwaarloosd. Ze hebben bovendien zowat alles wat ze hebben al naar Oekraïne gestuurd.»

HUMO Zegt zo’n groot conflict ook iets over hoe oorlogen in de toekomst zullen worden uitgevochten? Zo riepen sommige analisten na het vastlopen van het Russische offensief dat de tank helemaal heeft afgedaan.

DE KRUIF «Ik moet altijd een beetje lachen om zulke discussies. Het interessante is: de basisprincipes van het oorlogvoeren veranderen eigenlijk niet zo hard. De principes die Carl von Clausewitz in de 19de eeuw in zijn boek ‘Over de oorlog’ beschreef, gelden nog steeds. Terrein vasthouden, de tegenstander verneuken, een goed plan hebben en volhouden: dan kom je heel ver.»

HUMO De Russische doctrine zet in op zogenaamde hybride oorlogsvoering. Maar over cyberaanvallen hebben we nog niet veel vernomen. Zijn er geen pogingen geweest? Of heeft men ze allemaal vakkundig afgeslagen?

DE KRUIF «We weten dat die cyberoorlog bezig is en dat beide landen heel veel capaciteiten hebben op dat vlak. We zien alleen niet hoe dat tot nu toe leidt tot resultaten op het veld. Wat we wel weten, is dat de Russen geprobeerd hebben het Starlink-satellietsysteem van Elon Musk te hacken, zonder resultaat. Het Oekraïense leger gebruikt dat om te communiceren.»

HUMO Admiraal Tony Radakin, het hoofd van de Britse strijdmachten, waarschuwde onlangs nog dat Rusland Oekraïne en Europa zou kunnen aanvallen door met raketten satellieten uit te schakelen. In november vorig jaar deed het Russische ministerie van Defensie nog een test door een oude satelliet met een raket in de ruimte op te blazen. Het gevaar van een ruimteoorlog is dus reëel.

DE KRUIF «Zeker. Als de Russen Europese of Oekraïense satellieten zouden vernietigen, heeft dat militair geen effect, want de Amerikaanse satellieten vliegen er dan nog steeds. En daar zullen de Russen niet aan durven raken. Maar dat de ruimte in de toekomst net als cyber een factor wordt, is evident. Binnen de NAVO moeten we die verdediging vooral niet nationaal gaan organiseren. Dat is volgens mij één van de eerste lessen die we uit deze oorlog moeten trekken.»

‘Alles wat we in Europa hebben van wapens, ligt in Oekraïne. In eigen land zijn de voorraden leeg. We kunnen nog ongeveer 24 uur vechten met wat overblijft.’ Beeld JILDIZ KAPTEIN
‘Alles wat we in Europa hebben van wapens, ligt in Oekraïne. In eigen land zijn de voorraden leeg. We kunnen nog ongeveer 24 uur vechten met wat overblijft.’Beeld JILDIZ KAPTEIN

ONDER DE MAT

HUMO Poetin ging recent over tot een gedeeltelijke mobilisatie. De invasiemacht van 170.000 soldaten zou met 300.000 manschappen versterkt worden. Velen betwijfelen of dat een verschil zal maken. Eén analist suggereerde zelfs dat de combinatie van gefrustreerde soldaten die tegen hun zin aan het front moeten blijven en een hoop bange, nauwelijks opgeleide burgers kan leiden tot desertie of zelfs muiterij.

DE KRUIF «Ik heb daar niks aan toe te voegen (lacht). Die gemobiliseerde mannen vormen geen meerwaarde. De eerste nieuwe troepen zijn trouwens al ingezet in de Donbas: zoals verwacht bleek dat weinig succesvol.»

‘'e VS zeggen dat ze zullen terugslaan als Poetin een kernbom inzet. Ze spelen de kaart van de afschrikking. In dat kader moet je ook het bezoek van Nancy Pelosi aan Taiwan zien.' Beeld Graeme Sloan/Sipa USA
‘'e VS zeggen dat ze zullen terugslaan als Poetin een kernbom inzet. Ze spelen de kaart van de afschrikking. In dat kader moet je ook het bezoek van Nancy Pelosi aan Taiwan zien.'Beeld Graeme Sloan/Sipa USA

HUMO Wesley Clark, een ex-generaal en ooit opperbevelhebber van de NAVO, zei dat goed getrainde soldaten die elkaar perfect aanvoelen zelfs in deze hightechtijden nog altijd de ruggengraat van een leger vormen. Het smeden van zulke eenheden kost maanden of zelfs jaren. Alleen al daarom zijn de haastig gemobiliseerde nieuwe Russische troepen volgens hem volstrekt waardeloos.

DE KRUIF «Clark heeft 100 procent gelijk. Je kunt geen land bezetten door middel van een cyberaanval. Je zult altijd boots on the ground nodig hebben. Mannen die bereid zijn om in loopgraven te vechten voor elke morzel grond.»

HUMO Volgens sommigen zal de oorlog letterlijk en figuurlijk bevriezen in de winter, maar anderen verwachten geen pauze. In Oost-Oekraïne is de oorlog al sinds 2014 aan de gang, en al die jaren werd daar ook doorgevochten. Hoe schat u die kans in?

DE KRUIF «Grote operaties zullen niet meer plaatsvinden. Vooral met je logistiek kun je in de winter niet van de grote wegen af. Maar dat wil niet zeggen dat er plaatselijk niet meer gevochten zal worden.»

HUMO Is er een conflict uit het verleden waarmee deze oorlog te vergelijken valt? Sommige militaire experts zien parallellen met de Vietnamoorlog, waar de Amerikanen de bevolking voor het communisme gingen behoeden, het verzet fel hadden onderschat en ondanks de grote militaire overmacht smadelijk moesten afdruipen.

DE KRUIF «Zoals ik al zei: een leger dat een oorlog verliest, wint vaak de volgende oorlog. Dat is ook wel een punt van bezorgdheid. Het Russische leger zal hier heel veel lessen uit trekken. Over vijf of tien jaar zal er een ander en beter Russisch leger staan.»

HUMO Hebt u ook weleens aan een scenario gedacht waarbij Poetin dit anderhalf jaar eerder had gedaan, toen Trump nog president van de VS was? Hoe zou hij gereageerd hebben?

DE KRUIF «Trump had op veel vlakken ongelijk, maar op twee punten niet: hij vond dat wij in Europa veel te afhankelijk waren van Rusland voor onze energie, en dat we dringend 2 procent van het bnp moesten gaan besteden aan militaire middelen.

»Wat er gebeurd zou zijn, weet ik niet. Ik denk dat de trigger voor Poetin voor deze inval de terugtrekking van de VS en Europa uit Afghanistan was. Volgens mij dacht hij na die chaotische exit: wacht even, ze geven Afghanistan zomaar op. Als ik een window heb om Oekraïne binnen te gaan is het nu, want ik heb een tegenstander die tekenen van zwakte vertoont.»

HUMO Iedereen vraagt zich af hoelang dit nog kan duren. Maar uit onderzoek blijkt dat oorlogen zelden een duidelijke winnaar hebben, en vaak veranderen in een frozen conflict dat nog jarenlang blijft etteren. Hoe groot is de kans dat we in Oekraïne ook op zo’n scenario afstevenen?

DE KRUIF «Je kunt je inderdaad afvragen wie de winnaar is in zo’n oorlog. De prijs die je ervoor betaalt, is enorm. Rusland heeft in amper zeven maanden evenveel mensen verloren als de VS in twintig jaar in Vietnam. Wat is het dan waard?

»Het is wel in het belang van ons allen om dit niet te laten verzanden in een frozen conflict. Ik hoop echt, als militair en als mens, dat China en de VS hun verantwoordelijkheid opnemen en zorgen dat beide partijen aan tafel gaan zitten. Want op het slagveld zal deze oorlog niet worden beslist. Er zal dus een diplomatieke oplossing moeten worden gezocht. Misschien biedt de winter en de beperkte operationele activiteit daarvoor een kans. Beide partijen zullen iets moeten inleveren en iets meenemen naar huis, en dat zal veel creativiteit vergen. Maar het is nodig. Want een frozen conflict waarbij de NAVO tegen Rusland aanschuurt, is niet iets wat je lang wilt volhouden.»

HUMO Volgens sommige analisten is de wereld door dit conflict veel onveiliger geworden, en zal dat nog zeer lang zo blijven.

DE KRUIF «Deze oorlog schokt ons allen door de intensiteit en de omvang. Niemand had dit verwacht.

»Wat wel opvalt, is dat de consequenties niet beperkt blijven tot één land: de hele wereld wordt door deze oorlog getroffen. Het goeie nieuws is dat we zo afhankelijk aan het worden zijn van elkaar – China heeft wereldwijd een afzetmarkt nodig – dat de kans op oorlogen steeds kleiner wordt. Het is me een beetje te kort door de bocht om te beweren dat door deze oorlog ons hele wereldbeeld is veranderd. De wereld is nooit veilig geweest, en zal het ook niet worden, maar de situatie is toch wel anders dan in pakweg de Koude Oorlog. Toen hing de nucleaire dreiging bij wijze van spreken de hele tijd als een zwaard van Damocles boven ons hoofd. Zover zijn we gelukkig niet.

»Het laat wel zien dat we in Europa heel naïef zijn geweest. Wat Poetin nu doet, is voorspeld in tal van rapporten, maar we hebben ze gewoon onder de mat geveegd. Vijf jaar geleden hadden we Poetin kunnen zeggen: ‘We weten wat je van plan bent en geven je twee opties. Ofwel vernietigen we je als je aanvalt. Ofwel gaan we een band met elkaar aan, waarbij jij Oekraïne met rust laat en wij het geen NAVO-lid maken, maar wel veiligheidsgaranties bieden. In ruil mag jij handel drijven met ons.’ Dat hebben we nagelaten. De wrede ironie is dat het Oekraïense volk daar nu de prijs voor betaalt. Dat is de harde waarheid van deze oorlog.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234