Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA): 'Mijn vrouw heeft me al gevraagd hoe het mogelijk is dat ik nog gewoon kan slapen'

‘Een zacht man, maar een economische hardliner’, zo wordt hij omschreven. Dat blijkt: het artikel waarin Humo hem vorige week portretteerde als een minister die voor de rijken en de grote bedrijven fietst, werkte hem danig op de zenuwen. Maar toch wil hij met ons praten. Anderhalf uur lang zelfs. In zijn beheerste stijl, gewapend met een stapel papieren en cijfers.

'Bart De Wever heeft me aangeraden me van een agressievere kant te laten zien. Dat doe ik dan maar'


Lees ook: 'Hoe Johan Van Overtveldt de rijken rijker maakt' »

Vijf jaar geleden speelde Johan Van Overtveldt een gevaarlijke match op verplaatsing, vlak bij het Syntagmaplein in Athene, waar bijna dagelijks betogingen en rellen plaatsvonden. De Griekse crisis woedde volop en Van Overtveldt kwam zijn – in het Grieks vertaalde – boek ‘Het einde van de euro’ voorstellen. Zijn tegenstander in het debat: Yanis Varoufakis, de flamboyante professor die later kortstondig minister van Financiën zou worden.

Johan Van Overtveldt «We zaten op de zevende verdieping van een gebouw, met vijfhonderd Griekse heethoofden voor onze neus. Er ontstond een heftige discussie tussen de voor- en tegenstanders van een grexit. De massa kwam steeds dichter, tot een meter van ons. Op dat moment zag ik dat de nooduitgang aan de andere kant van de zaal was. Ik werd bang en zette mijn bril af, omdat ik er zeker van was dat er een gigantische vechtpartij zou uitbreken en ik een toek op mijn gezicht zou krijgen. Ik probeerde dat debat zo snel mogelijk af te handelen en mijn stellingen wat voorzichtiger te formuleren. Gelukkig liep het goed af. Achteraf zei Varoufakis dat hij ook niet op zijn gemak was (lacht).»

HUMO U mag rustig ademen: we hebben Peter Mertens en zijn kompanen thuis gelaten.

Van Overtveldt «Ik vond uw verhaal van vorige week schabouwelijk eenzijdig. Er is kritiek op Mathieu Isenbaert omdat hij uit de fiscale sector kwam, daarna mijn kabinetschef werd en nu opnieuw in de sector werkt. Wel, Michel Maus heeft net hetzelfde gedaan (Maus was even adviseur van John Crombez, maar stopte al na zes weken omdat hij Crombez’ strijd tegen fraude te agressief vond, red.). Dat Peter Mertens langs alle kanten op mij inhakt, vind ik dan weer geruststellend. Hij zegt dat ik met scherp op de kleine man schiet, maar in de communistische regimes die hij verdedigt, wordt dat soms létterlijk gedaan. De geschiedenislessen zijn duidelijk en ik zie geen reden waarom het met zijn PVDA anders zou zijn. De dictatuur van het proletariaat wordt de nachtmerrie van het proletariaat.»

HUMO De basiskritiek was dat u blijkbaar niet wakker ligt van eerlijke fiscaliteit. In zijn boek ‘De limieten van de markt’ schrijft professor Paul De Grauwe dat alleen een progressieve vermogensbelasting het kapitalisme nog kan redden. Vindt u hem ook een verdachte bron?

Van Overtveldt «Paul De Grauwe heeft in zijn leven al veel verkondigd. In zijn meest rechtse periode pleitte hij voor de afschaffing van de vakbonden en waren kapitaalbelastingen des duivels. Iedereen evolueert, maar Paul doet dat nogal drastisch.

»Bekijk de rankings, van OESO tot Eurostat: wij staan wat het belasten van kapitaal en van arbeid betreft aan de Europese top. Onze globale belastingvoet ligt boven de 50 procent. Dat nog verder opdrijven is moordend voor ons sociaal-economische systeem. Als je je economie voldoende lucht wilt geven, moet je vooral aan de uitgaven werken.»

HUMO Economen voorspellen dat de robotisering en de digitalisering de komende decennia massa’s jobs zullen wegvreten, waardoor er een verschuiving nodig is van de lasten op arbeid naar lasten op kapitaal. Anders komen staatskassen en socialezekerheidssystemen op droog zaad te zitten. U gelooft daar niet in?

Van Overtveldt «De Amazons, Facebooks en Googles dragen vandaag niet op een faire manier bij. Dat is een probleem. Maar minstens even belangrijk vind ik de monopolievorming in die sector. Gaan we tolereren dat die bedrijven zo’n enorme impact krijgen op onze maatschappelijke en economische ontwikkeling dat we daar geen greep meer op hebben?»

HUMO Is er in België ook niet een kaste van superrijken die geen faire bijdrage leveren?

Van Overtveldt «Misschien. De vraag is wat je daaraan kunt doen. Carl Devos haalde in uw stuk terecht aan dat je dat probleem alleen internationaal kunt oplossen. In Frankrijk wordt de zware vermogensbelasting afgeschaft, omdat de negatieve effecten groter zijn dan de positieve. Veel Fransen hebben hun kapitaal de voorbije jaren verplaatst om aan die rijkentaks te ontsnappen.»

HUMO De doorsnee villa stop je toch niet in een reiskoffer?

Van Overtveldt «We praten hier over mensen voor wie een villa maar een klein stuk van hun vermogen is. Je kunt die villa belasten, maar je jaagt die mensen gewoon weg. En wat ga je dan de jaren daarna nog doen? Kapitaal kan vrij bewegen. Ik weet wel dat Peter Mertens dat allemaal aan banden wil leggen, maar daar doe ik niet aan mee.»

HUMO De meerderheid van de bevolking die al jaren schreeuwt om eerlijke fiscaliteit, moet zich er dus bij neerleggen dat de rijkste één procent vrijuit gaan?

Van Overtveldt «Nogmaals: wij staan inzake het belasten van kapitaal al aan de top. Stop nu eens met te doen alsof er op dat vlak niks gebeurt. Onze roerende voorheffing en registratierechten liggen echt wel hoog. Er zijn heel veel mensen – geen honderden, maar tienduizenden – die nu al vinden dat het te veel is. Maar die kwamen in uw artikel niet aan bod.

»Wie denkt dat je zomaar kapitaal kunt belasten zonder economische en sociale gevolgen, leeft in een fantasiewereld. Kapitaal is nodig om te investeren. Investeringen zijn nodig om jobs te creëren. En jobs zijn nodig om de sociale zekerheid te spijzen en de meest behoeftigen te onderhouden. Ik kén zulke mensen. Denk maar niet dat ik in een cocon leef.»

HUMO Ah, daar is de trickledowntheorie van Milton Friedman: als de rijken het goed hebben, sijpelt de welvaart door tot in de onderste lagen. Maar voor de superrijken geldt dat niet: een groot deel van hun kapitaal rust in belastingparadijzen en op de beurs, waar de rest van de maatschappij er niet veel aan heeft. ‘Het is niet omdat iemand dertig keer rijker is, dat hij ook dertig keer meer uitgeeft,’ zegt Michel Maus.

Van Overtveldt (pakt pen en papier) «Ik leg u twee situaties voor. Stel: het mediane inkomen blijft gelijk en de lagere inkomens stijgen met twee procent. Of: het mediane inkomen stijgt met vijf procent, en de lagere inkomens met víér procent. In het eerste scenario daalt de ongelijkheid en gaan enkel de lage inkomens erop vooruit. In het tweede gaat iedereen erop vooruit, maar stijgt de ongelijkheid. Welk scenario verkiest u? Geef mij maar het tweede.

»Het ideale scenario van Mertens is dat het mediane inkomen met vijf procent daalt en de lagere inkomens daarvan profiteren. Maar op den duur is het geld op, en wat gebeurt er dan met de onderste lagen van de maatschappij? Je hebt kapitaal en economische groei nodig om voor de zwaksten te zorgen. Onze belastingdruk ligt te hoog. Wij doen enorm veel voor enorm veel mensen, maar daardoor gebruiken we onze middelen niet efficiënt genoeg om de échte armoede aan te pakken.»

HUMO Hoe bent u een adept van Friedman geworden?

Van Overtveldt «Als tiener dweepte ik met Che Guevara. Ik hoopte als landbouwingenieur naar Afrika te kunnen trekken. Tijdens mijn economiestudie aan de Antwerpse universiteit is de klik gekomen: ik had maar een jaar of twee nodig om te beseffen dat je de koek eerst moet bakken voor je hem kunt verdelen. De machine om dat te doen, is een goed gereguleerde vrijemarkteconomie. In mijn carrière in het bedrijfsleven heb ik dat inzicht nog aangescherpt.

»Mijn doctoraat ging over de Chicago School, waar Friedman lesgaf. Het verwonderde me dat die relatief kleine universiteit zoveel Nobelprijzen in de wacht sleepte. Maar ik ben geen slaafse volgeling. Het cowboykapitalisme gaat me te ver. De vrije markt heeft een institutioneel kader nodig en een overheid die de onzichtbare hand in de juiste richting duwt. De Chicago School leverde vooral kritiek op die ‘bemoeizieke’ overheid, zonder na te denken over de rol die ze moet spelen.

»Maar we hadden het over de taxshift. Wat me echt stoort, is dat Mertens beweert dat die gebaseerd is op de trickledowntheorie: grote bedrijven bevoordelen met de bedoeling hun welvaart te laten doorsijpelen in de rest van de maatschappij. Maar de maatregel was net gericht op de láágste inkomens.»

HUMO Ja? Uit cijfers blijkt dat de armste helft van de bevolking twintig procent van de opbrengst kreeg, of 864 miljoen euro. De rijkste helft kreeg tachtig procent: 3,5 miljard euro.

Van Overtveldt «Dat is een onzinnige stelling. In de hoogste categorieën zitten vaak tweeverdieners, in de laagste mensen die occasioneel werken, zoals studenten. Dat is appelen met peren vergelijken. Een gezin heeft veel meer uitgaven, maar ook veel meer inkomsten. Het is nogal logisch dat het meer voordelen ondervindt van de taxshift dan een student.

»De taxshift zorgt ervoor dat de lage inkomens erop vooruitgaan. Iemand met een maandinkomen van 1.500 euro krijgt nu al 83 euro méér. Vanaf 2018 is dat 115 euro en vanaf 2019 zelfs 145 euro. Per maand.»

HUMO Dat is nodig, want de taxshift heeft het leven duurder gemaakt: door de indexsprong, de verhoging van de btw en de accijnsverhogingen op diesel, alcohol, enzovoort.

Van Overtveldt «Dat is het principe van een taxshift: je schuift met belastingen. Maar het reële beschikbare inkomen van de mensen is gestegen. Na belastingen en verrekening van de inflatie houden ze dit jaar 1,3 procent meer over, in 2018 zal dat 2,2 procent zijn. En vóór u dat toeschrijft aan de stijging van de inkomsten uit vermogen: néén. De loonmassa is sterker gestegen dan het netto inkomen uit vermogen. Door de lage rente en de verhoging van de roerende voorheffing is dat laatste de voorbije jaren zelfs gedaald.»

'Als tiener dweepte ik met Che Guevara. Ik hoopte als landbouwingenieur naar Afrika te kunnen trekken'


Geen geknoei

HUMO U hebt altijd volgehouden dat de taxshift budgetneutraal zou zijn. Vorig jaar becijferde het Planbureau dat hij een gat van 1,9 miljard euro in de begroting heeft geslagen. Wie heeft gelijk?

Van Overtveldt «De Nationale Bank, toch dé autoriteit op dit vlak, zegt dat het effect van de taxshift op de begroting nagenoeg nul is. Nochtans is die taxshift een tax cut geworden. We hebben de belastingen verlaagd, maar dat heeft zulke positieve gevolgen gehad op de economie – nu al een netto aangroei van 55.000 jobs – dat er geen diepere put is veroorzaakt. In 2016 hebben we de vooropgestelde inkomsten bijna tot op de euro gehaald. En dit jaar doen we nog beter. De begroting ging uit van 5,2 procent meer inkomsten, bij een economische groei van 1,6 procent. Eind augustus bleek dat de inkomsten stijgen met 7,1 procent. Dat verschil zorgt voor 2,3 miljard euro extra voor de begroting. En dat is níét alleen te danken aan de economische conjunctuur. Als de economie met 2 procent groeit in plaats van 1,6 procent, levert ons dat 900 miljoen euro extra op. Dat is nog altijd geen 2,3 miljard, hè. Dus: de maatregelen uit de taxshift brengen geld op. Ook de kaaimantaks, we weten alleen niet hoeveel.»

HUMO Eric Van Rompuy, voorzitter van de commissie Financiën, heeft goede contacten bij uw administratie. Hij zegt dat de kaaimantaks twaalf keer minder zal opbrengen dan de 460 miljoen euro die u heeft vooropgesteld.

Van Overtveldt «Niemand kan vandaag zeggen wat de kaaimantaks opbrengt. Mijn administratie heeft een voorzichtige prognose gemaakt, op basis van gegevens van de Nationale Bank.»

HUMO Dat uw administratie u waarschuwde dat 460 miljoen euro veel te veel was, en dat u dat negeerde, is dus niet waar?

Van Overtveldt «Nee. Wat die anonieme ambtenaar in uw verhaal beweert, is absurd.»

HUMO Ontkent u ook dat uw kabinet aan de administratie vraagt om de berekeningen af te stemmen op de opbrengst die het kabinet vooropstelt?

Van Overtveldt «Dat gebeurt niet. Er wordt natuurlijk gediscussieerd over cijfers. Je moet bepaalde toekomstige gedragswijzigingen inschatten door daar percentages op te plakken. Dat is geen exacte wetenschap. Maar wij gaan geen nota’s van de administratie herschrijven of cijfers verdubbelen.»

HUMO In de vorige regering wilde SP.A de kaaimantaks koppelen aan een grote controleactie op offshoreconstructies. Die is er onder u niet gekomen.

Van Overtveldt «SP.A heeft de kaaimantaks er niet eens doorgekregen. Deze regering wel.»

Humo Maar is het niet logisch dat je ook controleert waar dat vermogen in die belastingparadijzen vandaan komt?

Van Overtveldt «De kaaimantaks is een compromis binnen de regering, over hoe we met dat soort constructies omgaan. Naar internationale normen is het al een vrij strenge maatregel. Voor SP.A zal het natuurlijk nooit genoeg zijn. Maar wat heeft hun voorstel opgebracht? Nul komma nul.»

HUMO Hebt u de BBI gevraagd om mensen die een kaaimantaks betalen verder niet te veel lastig te vallen?

Van Overtveldt «Het is niet aan mij om zulke specifieke instructies te geven. De BBI werkt autonoom. Als mensen tegen mij over de inspectie komen klagen, geef ik dat ook niet door. Maar door de internationale gegevensuitwisseling beschikt de BBI vandaag over veel meer informatie dan vroeger. Internationaal wordt het net voor de fraudeurs steeds strakker aangespannen. De verstandigste mensen zien dat ook. Ik hoor van fiscalisten dat ze anticiperen op die kaaimantaks, omdat ze weten dat we voortaan zicht hebben op die buitenlandse constructies. Die veranderen ze dus, om discussies te vermijden. En dat levert meer geld op in de vennootschapsbelasting en de roerende voorheffing. Hoeveel? Dat kun je onmogelijk meten.»

HUMO In uw eerste ontwerp van de kaaimantaks zat een bepaling die sterk leek op fiscale amnestie voor vermogenden die de kaaimantaks betaalden. Werd uw kabinetschef Mathieu Isenbaert daarom ontslagen?

Van Overtveldt «Zijn vertrek had te maken met bekommernissen van hem én van ons. Het scenario waarin hij zogezegd is geslachtofferd wegens die bepaling, is uit de lucht gegrepen.»

HUMO Kwam die bepaling van u of van hem?

Van Overtveldt «Dat ga ik u niet zeggen.»

HUMO Kunt u dan zeggen waarom ze uit de tekst is gehaald?

Van Overtveldt «Omdat de vier partijen in de regering zich erin moesten kunnen vinden.»

HUMO U loopt niet zo warm voor fraudebestrijding, hè?

Van Overtveldt «Daar zal ik u eens wat over zeggen. (Bladert door zijn papieren) In 2016 werden er 2.500 fraudedossiers behandeld en voor 1,7 miljard euro sancties opgelegd. Er is 255 miljoen euro effectief geïnd. Dat zijn drie historische records. Gerd Goyvaerts had gelijk in uw artikel: we doen beter dan John Crombez. En in 2017 verwacht ik dat die tendens zich doorzet.»

HUMO Een andere kritiek luidt dat u de diamantsector een fiscale oase aan de Schelde heeft geboden. De karaattaks werd door de sector zelf op haar maat uitgewerkt, becijferd en gelobbyd op uw kabinet.

Van Overtveldt «Ik ken weinig mensen die van een cadeau spreken als ze 50 miljoen euro méér moeten betalen. Jarenlang heeft men gediscussieerd en geprocedeerd over de belastbare winst in de diamantsector, omdat die zo moeilijk te bepalen is. Daarom hebben we een andere maatstaf genomen: we belasten hen op hun omzet.»

HUMO Maar waarom doet u dat aan het homeopathische tarief van 0,55 procent?

Van Overtveldt «Ach, sommigen vinden dat te laag, anderen te hoog. Vergeet niet dat de diamant een belangrijke bijdrage levert aan onze economie. Is het oneerbaar om die sector hier te willen houden? Voor die bedrijven is er eindelijk duidelijkheid en rechtszekerheid. In ruil betalen ze geen 20 miljoen euro per jaar meer, maar 70 miljoen. En de kans op fraude is veel kleiner geworden.»

'Ik dacht echt dat ik een toek op mijn gezicht zou krijgen. Ik had mijn bril al afgezet'

HUMO Uw grootste prioriteit in deze regering was de verlaging van de vennootschapsbelasting, die u in het zomerakkoord realiseerde. In ruil kreeg CD&V ook een trofee: een taks op effectenrekeningen waarop meer dan 500.000 euro staat. Maar die effectentaks werd door de Raad van State afgekraakt. Gelooft u er nog in?

Van Overtveldt «Euh, ja. We zijn de opmerkingen van de Raad van State nog volop aan het verwerken. Maar ik zal dat onderdeel van het zomerakkoord loyaal uitvoeren.»

HUMO De vrees bestaat dat het, net zoals de reeds afgevoerde speculatietaks, een slag in het water wordt.

Van Overtveldt «Van de speculatietaks was ik een koele minnaar. Ik had de negatieve effecten voorspeld en heb gelijk gekregen. Maar wie zegt dat ik de speculatietaks heb gesaboteerd, die liegt. Hij heeft 34 miljoen opgeleverd, zoals begroot. Maar door die taks waren er minder beurstransacties, waardoor hij veel minder opbracht.»

HUMO De Raad van State zegt dat de effectentaks de echte rijken spaart.

Van Overtveldt «Wie 100 miljoen euro op een effectenrekening heeft staan, zal die taks toch betalen.»

HUMO Helaas zijn de superrijken niet zo dom. Hun aandelen en obligaties zitten veilig in vennootschappen en holdings. Waarom pakt u die ook niet aan?

Van Overtveldt «Dat was een keuze van de regering, waarin vier partijen tot een consensus moeten komen.»

HUMO En wat was uw mening?

Van Overtveldt «Dat we al hoge kapitaalbelastingen hebben en dat dit een eerbaar compromis was. We doen iets om de vermogens een beetje extra te laten bijdragen, zonder de economie te zwaar te verstoren.»

HUMO Hoe gaat u controleren dat iemand met 1 miljoen euro aan effecten die niet gewoon spreidt over drie verschillende rekeningen, zodat hij aan de taks ontsnapt?

Van Overtveldt «De banken zullen aan een centraal controleorgaan doorgeven wie een effectenrekening heeft. Zo kun je zien over hoeveel rekeningen iemand beschikt.»

HUMO Maar niet hoeveel erop staat?

Van Overtveldt «Nee, want dat zou een vermogenskadaster zijn en dat was onbespreekbaar. Maar als een belastingcontroleur ziet dat iemand verschillende effectenrekeningen heeft, kan hij vragen beginnen te stellen.»

HUMO Links vreest dat de verlaging van de vennootschapsbelasting zal leiden tot een nieuw gat in de begroting en extra besparingen in de sociale zekerheid. Zelfs Paul De Grauwe had het over een transfer van de belastingbetaler naar de aandeelhouders van de grote bedrijven.

Van Overtveldt «Waar haalt hij dat? We doen een aantal verschuivingen bínnen de vennootschapsbelasting. We verlagen het tarief en beperken een aantal aftrekposten. Daardoor zullen kmo’s wellicht wat minder belastingen betalen, en grote bedrijven wat meer. Die operatie, waar tal van experts keihard aan hebben gewerkt, gaat de belastingbetaler geen euro extra kosten.»

'Peter Mertens zegt dat ik met scherp op de kleine man schiet. In de communistische regimes die hij verdedigt, wordt dat soms létterlijk gedaan'

HUMO Waarom bent u afgestapt van het idee om de notionele intrestaftrek, waar vooral multinationals van profiteren, af te schaffen in ruil voor de lagere vennootschapsbelasting?

Van Overtveldt «Ik heb nooit gezegd dat de notionele intrestaftrek weg moest, wél dat hij aangepast moest worden. Vandaag mag een bedrijf op het volledige eigen vermogen een notionele intrestaftrek doen. Daardoor betalen sommige grote bedrijven een erg lage vennootschapsbelasting. Na onze aanpassing zal de notionele intrestaftrek alleen nog van toepassing zijn op de áángroei van dat eigen vermogen. Als dat stijgt van 100 miljoen naar 110, gaat het dus om die 10 miljoen extra. Dat gaat ons veel minder geld kosten en is economisch veel efficiënter, omdat je bedrijven stimuleert om hun vermogen te vergroten. Dat maakt hen stabieler bij economische schokken.»

HUMO Toch wekt uw stemgedrag in Europa de indruk dat u het best oké vindt dat multinationals weinig belastingen betalen. Als er fiscale achterpoortjes gesloten moeten worden, staat u systematisch op de rem.

Van Overtveldt «Ik voer loyaal uit wat de regering mij opdraagt. De dag vóór de Ecofin (de Europese raad voor ministers van Financiën, red.) over de antiontwijkingsrichtlijn (die de intrestaftrek voor ondernemingen beperkt, red.) hebben we in de regering afgesproken hoever ik mocht gaan. Tijdens die vergadering was ik inderdaad de enige van de 28 ministers die zich nog verzette, maar ik kan daartegen. Ik ben een grote jongen. Tijdens het weekend hebben we dat dossier in de regering opnieuw bestudeerd en ’s maandags zijn we akkoord gegaan.»

HUMO U verkreeg wel uitstel tot 2024, waardoor 123 financiële holdings in ons land samen 1 miljard euro per jaar te weinig zullen betalen.

Van Overtveldt «Ik heb u net gezegd dat de hervorming van de vennootschapsbelasting ervoor zorgt dat grote ondernemingen in België méér zullen betalen.»

HUMO U hebt ook de financiële transactietaks (FTT) gekelderd, terwijl België altijd één van de voortrekkers was.

Van Overtveldt «In het regeerakkoord staat dat de FTT alleen kan op voorwaarde dat er geen impact is op de overheidsschuld, en dat pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen gevrijwaard worden.

»Als we morgen met 28 lidstaten een FTT kunnen invoeren, ben ik de grootste voorstander. Maar nu zijn we amper met tien. En Nederland en Luxemburg doen niet mee. Daardoor zou een aanzienlijk deel van de financiële transacties in België zich verplaatsen naar onze buurlanden. Dat is schadelijk voor onze banken en de tewerkstelling. Is het niet legitiem om daar rekening mee te houden? Zweden heeft die les al in de jaren 90 geleerd. Zij voerden de FTT op eigen houtje in, maar moesten er na een paar jaar mee stoppen: de neveneffecten waren te groot. Het is geen toeval dat zij er niks meer van willen weten.»

HUMO België heeft nog een slordige 700 miljoen euro tegoed van multinationals die volgens de Europese Commissie te weinig belastingen hebben betaald in ons land. Waarom vecht u dat juridisch aan?

Van Overtveldt «Ik begrijp Europees commissaris Margrethe Vestager als ze die excess profit rulings een vorm van ongeoorloofde staatssteun vindt. Maar ik vind niet dat je die belastingen zomaar kunt recupereren. België heeft destijds akkoorden gesloten met die bedrijven. En nu gaan we zeggen: ‘Sorry, jongens, het was maar om te lachen’? Welke indruk maak je daarmee op ernstige bedrijfsleiders? Dat is niet correct.»

HUMO Ook niet als het om schandalige deals ging?

Van Overtveldt «Nee. Het druist in tegen elk principe van de rechtsstaat.»

HUMO Voor onze staatskas zou die 700 miljoen euro toch welkom zijn?

Van Overtveldt «Dat is kortetermijndenken. Je kunt dat één keer pakken en dan is het weg, samen met het vertrouwen van die bedrijven. Meer dan een eenmalige schuldverlichting is het niet.»

HUMO De staatsschuld bedraagt 435 miljard euro, wat neerkomt op 106 procent van ons bruto nationaal product. Toen de kaap van 100 procent werd gerond, schreeuwde iedereen moord en brand. U niet het minst, als hoofdredacteur van Trends.

Van Overtveldt «Ik vind dat nog altijd veel te hoog. We moeten zo snel mogelijk naar een begrotingsevenwicht, los van de economische conjunctuur. Dan zorgt de economische groei ervoor dat onze schuld eindelijk weer daalt.»

HUMO Waarom kan dat niet sneller dan in 2019? Tv-maker Eric Goens zei het onlangs nog in ‘De afspraak’: ‘Is het nu zó moeilijk om te zorgen dat de rekening klopt?’

Van Overtveldt «Als we de belastingen hadden verhoogd, zou het sneller gekund hebben. Tenminste, op korte termijn. In Frankrijk heeft men het budget met allerlei belastingverhogingen min of meer binnen de perken gehouden, maar dat land heeft nu een belastingdruk van bijna 60 procent. Gelukkig beseft president Macron dat zoiets onhoudbaar en contraproductief is. Het is één van de redenen waarom hij de verkiezingen heeft gewonnen.»

HUMO Als de rente de komende jaren stijgt, dreigt onze staatschuld ondraaglijk te worden. Tel daar nog de stijgende vergrijzingskosten bij, die tegen 2040 al 12 miljard euro per jaar zullen bedragen. Maakt u zich daar zorgen over?

Van Overtveldt «Natuurlijk. Daarom vinden wij de pensioenhervorming zo belangrijk. We hebben stevig ingegrepen om de vergrijzingskosten te temperen, maar we zullen nog meer moeten doen.»

HUMO U bent nu ruim drie jaar minister. Hebt u al zaken geleerd die u als journalist anders inschatte?

Van Overtveldt «Ik ben geschrokken van hoe persoonlijk het soms wordt gespeeld. Ik had meer nuance en objectiviteit verwacht. Men heeft mij een paar keer persoonlijk geviseerd voor dingen waar ik niet verantwoordelijk voor was. Ik werd afgeschilderd als een knoeier die systematisch zijn inkomsten overschatte. Nu blijkt dat de rekening klopte, hoor ik die mensen niet meer. Iedereen die zegt dat ik niet kan tellen, daag ik uit voor een rondje hoofdrekenen. Mijn zonen zijn alle drie hoogopgeleid, maar op dat vlak klop ik hen nog altijd met straten voorsprong.»

HUMO Een jaar geleden deed u een bijna emotionele oproep om die aanvallen te stoppen. Zat het zo hoog?

Van Overtveldt «Ik had er echt genoeg van. Er werden te veel losse flodders afgeschoten, zonder argumenten of bewijzen. Gelukkig kon ik dat in mijn privésituatie makkelijk van me afzetten. Op een bepaald moment vroeg mijn vrouw hoe het mogelijk was dat ik nog gewoon kon slapen (haalt de schouders op).»

HUMO Klopt het dat Bart De Wever u heeft gestimuleerd om forser te reageren?

Van Overtveldt «Toen we hier op het kabinet vonden dat het genoeg was geweest, hebben we overlegd met de partijtop. De Wever apprecieerde het dat ik altijd kalm en beredeneerd bleef, maar raadde me aan om me toch eens van een agressievere kant te laten zien: ‘Vlieg er maar eens goed in.’ Dat heb ik dan maar gedaan.»

HUMO Belt hij u vaak met marsorders?

Van Overtveldt «Ik bel hem vaker dan andersom. Als je wilt weten wat de politieke context is van een dossier, moet je bij hem zijn. Niemand is daar zo geniaal in als hij. Het zou dom zijn als ik, met mijn beperkte politieke ervaring, dat niet zou gebruiken. Maar hij zegt niet hoe ik de vennootschapsbelasting precies moet hervormen. Zijn impact op de regering wordt overschat. Hij is echt geen schoonmoeder of schaduwpremier die voortdurend aan de lijn hangt.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234