null Beeld

Moe van #MeToo: Chimamanda Ngozi Adichie zet de puntjes op de i

Is de #MeToo-beweging, die ontstaan is uit de affaire-Weinstein, té radicaal? Helemaal niet, zegt de succesvolle Nigeriaans-Amerikaanse schrijfster en feministe Chimamanda Ngozi Adichie. En dat feministen met hun protest seks onmogelijk dreigen te maken, is al helemaal onzin: ‘Als een feministe ongewenste intimiteiten aanklaagt, zegt ze niet dat seks slecht is. Alleen dat het van twee kanten moet komen.’

'Mijn vrienden weten wat racisme is, maar ik moet ze nog steeds overtuigen dat seksisme bestáát'

- Nadat een vriendin u om raad had gevraagd omdat ze haar dochtertje feministisch wilde opvoeden, schreef u het boek ‘Lieve Ijeawele, of een feministisch manifest in vijftien voorstellen’. Daarin staat: ‘In mijn boosheid over seksisme voel ik me vaak eenzaam.’ Is dat nog steeds zo?

Chimamanda Ngozi Adichie «Iedereen in mijn familie- en vriendenkring weet wat racisme is, maar het seksisme moet ik hun nog altijd uitleggen, en hen ervan overtuigen dat het bestáát. Als het over vrouwenzaken gaat, vinden mijn vrienden soms dat ik overdrijf. Maar ik overdrijf niet, ik wil alleen duidelijk maken dat het een belangrijk probleem is. Helaas worden je argumenten dan al snel als ongeldig afgedaan, waardoor het moeilijk wordt om nog een gesprek te voeren. En dat brengt een vorm van eenzaamheid met zich mee, ja.»

- Denkt u dat de affaire-Weinstein en de #MeToo-beweging een kentering in gang hebben gezet?

Adichie «Absoluut. Héél veel vrouwen hebben slechte ervaringen op dat vlak, en ze hebben lang gezwegen omdat ze wisten dat niemand hen zou geloven. Of omdat ze bang waren voor de gevolgen. Maar nu hebben ze het gevoel dat ze kunnen praten over wat ze hebben meegemaakt, én dat hun verhaal ernstig zal worden genomen. Laten we hopen dat dit nog maar het begin is, en geen hype waarover een tijdje gedebatteerd wordt om dan terug te keren naar de status quo – daar vrees ik nu wel een beetje voor.»

- In januari publiceerde de Franse krant Le Monde een open brief waarin honderd vooraanstaande vrouwen, Catherine Deneuve op kop, zich afzetten tegen een vorm van feminisme die ze als ‘mannenhaat’ bestempelden. Ze verdedigden ‘de vrijheid om lastiggevallen te worden’. Wat vindt u daarvan?

Adichie «Ik vind het idioot: alsof de gelijkheid tussen man en vrouw automatisch minder seksualiteit of minder seks zou betekenen. Dat komt voort uit de gevaarlijke idee dat een man zich dominant moet opstellen voor seks, dat seks iets is wat de vrouw aan de man geeft. Totale onzin. Volgens mij gaat de #MeToo-beweging helemaal niet over seks. Als je het kantoor van een man binnenkomt en hij haalt zijn penis boven, dan heeft dat toch niets met seks te maken? Je hebt hem niks gevraagd, je wílt zijn stomme piemel helemaal niet zien! Dat onderscheid is belangrijk, want vrouwen willen wel degelijk seks, hoor. Als een feministe ongewenste intimiteiten aanklaagt, zegt ze niet dat seks slecht is. Ze zegt alleen dat het van beide kanten moet komen, met wederzijdse instemming. Seks draait niet enkel om het genot van de man, maar ook om dat van de vrouw. Kunnen we het er eindelijk over eens zijn dat vrouwen evenveel meetellen als mannen?»

- Maar waarom herkennen sommige vrouwen zich dan niet in het woord ‘feminisme’?

Adichie «Tja, er kleven veel negatieve stereotypes aan: feministen zijn boos, lelijk en gefrustreerd. Sommige van die clichés komen voort uit vrouwenhaat. Blijkbaar hebben sommige mannen het er zo moeilijk mee dat vrouwen gelijk behandeld willen worden, dat ze hen zo extreem mogelijk afschilderen. Als kind las ik over feministen die hun beha’s verbrandden. Pas jaren later ontdekte ik dat zo goed als niemand dat ooit écht heeft gedaan. Maar dat verhaal ging wel rond, en de conclusie was dat die feministen wel gek moesten zijn. En dus willen veel vrouwen, zelfs vrouwen die eigenlijk feministen zijn, daar niet mee geassocieerd worden.

»Iedereen feminist: het zou mooi zijn. Maar wat ik het liefst van al zou willen, is een wereld waarin het feminisme niet meer nodig is, waarin mannen en vrouwen op gelijke voet staan. Ik denk dat we in die richting aan het evolueren zijn, en ik wil graag helpen om van het woord ‘feminisme’ iets te maken waar vrouwen én mannen zich achter kunnen scharen.»

- Denkt u dat de popcultuur een rol heeft gespeeld bij de opkomst van een nieuw feminisme?

Adichie «Popcultuur voedt het debat. Zo is er een stukje uit mijn TEDx-lezing (die later werd uitgegeven onder de titel ‘We moeten allemaal feminist zijn’, red.) als sample terechtgekomen in het nummer ‘***Flawless’ van Beyoncé. Dat ging als volgt: We leren meisjes zichzelf weg te cijferen, zich klein te maken. We zeggen tegen meisjes: ‘Je mag ambitieus zijn, maar niet te ambitieus. Je moet succesvol zijn, maar niet te succesvol, anders ben je een bedreiging voor de man.’’

»Misschien zijn er wel jonge mensen die naar dat nummer luisteren en denken: ‘Dat ben ik.’ Het geeft ze de woorden om over hun eigen ervaringen te praten. Dat maakt het makkelijker om die ervaring te doorstaan, om terug te vechten en om nee te zeggen.»

- Sinds u ‘Lieve Ijeawele’ schreef, bent u zelf moeder geworden. Zou u vandaag nog hetzelfde boek schrijven?

Adichie «In wezen wel, want ik leef nog steeds volgens de principes die ik toen heb opgesteld. Alleen zou ik nu misschien wat meer voorbeelden geven, én wat meer rekening houden met de moeilijkheden die je als ouder ondervindt. Bij het opvoeden van mijn dochter merk ik hoe lastig het kan zijn om tegen de stroom in te gaan. De wereld verwacht zó hard dat ze van roze houdt. In de speelgoedwinkel zitten de rekken voor meisjes vol met poppen. Ik heb niets tegen poppen, maar ik wil wel dat ze meer leert dan haar pop kleertjes aantrekken. Ik wil dat ze dingen leert máken.»

- U kreeg voor het eerst te maken met racisme toen u op 19-jarige leeftijd ging studeren in Philadelphia.

Adichie «Toen pas ontdekte ik dat ik zwart ben. Toen ik nog in Nigeria woonde, beschouwde ik mezelf niet als zwart. Ik zag mijn identiteit in andere termen: ik was christen en Igbo (etnische groep waartoe ongeveer 13 procent van de Nigeriaanse bevolking behoort, red.). In Nigeria zijn de meeste mensen zwart; het is er niets bijzonders om als zwarte succesvol te zijn. In de Verenigde Staten is het heel anders: zwart zijn betekent daar dat je in een winkel waarschijnlijk van plan bent om te stelen, of dat je zonder positieve discriminatie geen kans maakt om te slagen voor het toelatingsexamen van een prestigieuze school. Al die negatieve dingen die de mensen over me veronderstelden, gewoon omdat ik een donkere huid heb: dat was heel moeilijk om mee om te gaan.»

- Is de situatie veranderd door de verkiezing van Donald Trump?

Adichie «Racisme is altijd een deel geweest van Amerika, maar ik denk wel dat het erger is geworden. De huidige regering geeft mensen het gevoel dat ze hun racisme de vrije loop mogen laten. Het is niet meer iets waarvoor je je moet schamen, aangezien de leider van het land zelf een schaamteloze racist is.»

- Is het verlies van Hillary Clinton volgens u aan seksisme te wijten?

Adichie «Ja. De media en de man in de straat stonden buitengewoon vijandig tegenover haar. Als Hillary Clinton een man was geweest, dan had ze gewonnen. Ik beweer niet dat ze de perfecte kandidate was, maar de verslaggeving over haar campagne was anders. Onbenulligheden werden opgeblazen en tot een probleem gemaakt. Een man zou nooit op die manier zijn behandeld.»

- Kort na de overwinning van Trump schreef u in The New Yorker: het is tijd om rake vragen te stellen. Er zat heel wat woede in uw tekst. Bent u boos?

Adichie «Ik was boos toen ik die tekst schreef en ik ben het nog steeds. Het machtigste land ter wereld wordt geleid door iemand die door en door instabiel is: dat zou ons allemaal zorgen moeten baren. Ik ben ook boos omdat het debat zo grof en vulgair is geworden. We hebben een president van Amerika die ronduit racistische uitlatingen doet, en dan lees ik artikels waarin wordt gebakkeleid over de vraag of het wel écht racisme is.»

- Op Instagram zien we u steevast in outfits van Nigeriaanse ontwerpers. Een bewuste keuze?

Adichie «Ik vind Instagram heel leuk, al steek ik te veel tijd in die foto’s (lacht). Ik zoek een geschikte plek om te poseren, het juiste licht, dingen waar ik me vroeger niets van aantrok. Maar mijn kledingstijl heeft een bedoeling: ik noem het ‘mode-nationalisme’. Het is een poging om een lans te breken voor een land met massa’s talent maar veel te weinig kansen.»

- Aan het begin van uw carrière zei u: ik probeer me niet te vrouwelijk te kleden uit angst om niet geloofwaardig over te komen. Hoe bent u over die angst heen gestapt?

Adichie «Vreselijk, toch? Maar ik ben ouder en wijzer geworden, en om eerlijk te zijn: dat ik als schrijfster intussen wat succes heb, helpt ook. Ik sta vandaag sterk genoeg om mezelf te durven zijn. Op een dag werd ik wakker en zei ik: ‘Weet je wat? Ik trek gewoon die verdomde hoge hakken aan.’»

© L’Obs

Chimamanda Ngozi Adichie , ‘Lieve Ijeawele, of: een feministisch manifest in vijftien voorstellen’, De Bezige Bij

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234