De WHO wil niet langer uitsluiten dat de coronapandemie is begonnen in het Wuhan Institute Of Virology, of één van de andere  labo's in de Chinese stad.  Beeld REUTERS
De WHO wil niet langer uitsluiten dat de coronapandemie is begonnen in het Wuhan Institute Of Virology, of één van de andere labo's in de Chinese stad.Beeld REUTERS

Coronavirus

Mogelijk tóch uit lab in China ontsnapt: waarom WHO terugkomt op beruchte coronatheorie

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) sluit niet langer uit dat het coronavirus zijn dodelijke tocht over de wereld in een lab in Wuhan is begonnen. In maart publiceerde de WHO nochtans een rapport dat die mogelijkheid ‘extreem onwaarschijnlijk’ noemde. Waarom trekt de organisatie die verklaring nu toch weer in? Welke mogelijke scenario's zien de wetenschappers? En wat vindt China van deze ommekeer?

‘We kunnen nog altijd niet uitsluiten dat de pandemie in een labo in Wuhan is gestart,’ zei de Deense wetenschapper Peter Ben Embarek donderdagavond in een documentaire op de Deense televisiezender TV2. Hij was één van de experts die door de WHO in januari en februari op onderzoek waren gestuurd naar China.

‘We hadden nooit in het rapport mogen zetten dat die piste ‘extreem onwaarschijnlijk’ was,’ gaf hij toe. Embarek schetste in het programma twee mogelijke scenario’s. Het eerste is een lek. Een virusstaal is buiten het labo terechtgekomen, of een medewerker is door zo’n staal besmet. ‘Eén van de labs in Wuhan is verhuisd op 2 december 2019, en dat is de periode waarin het allemaal begon. Zo’n verhuizing houdt altijd een risico in.’

De tweede mogelijkheid is volgens Embarek dat een medewerker van een lab tijdens veldwerk rechtstreeks is besmet door een vleermuis, en het virus naar Wuhan heeft meegebracht. De vleermuizen die verantwoordelijk zijn voor covid-19 komen in Wuhan zelf namelijk niet voor. Dat scenario – besmetting van dier op mens – wordt in het rapport trouwens het meest waarschijnlijke genoemd, maar dan wel zonder mogelijke link naar een lab.

Peter Ben Embarek, lid van het WHO-team dat in China ging op onderzoek ging:
Peter Ben Embarek, lid van het WHO-team dat in China ging op onderzoek ging: "Probeert China een menselijke fout te verbergen?"Beeld REUTERS

Bewijzen of zelfs maar aanwijzingen voor één van de twee theorieën van Embarek zijn er niet. En daarom wilden de Chinezen ook dat er ook geen letter over verscheen in het rapport dat de WHO in maart publiceerde. Uiteindelijk werd een compromis bereikt: de labhypothese zou in het verslag ‘extreem onwaarschijnlijk’ worden genoemd, en er zou geen verder onderzoek naar worden gevoerd. Maar na het verschijnen van dat rapport kwam er kritiek uit wetenschappelijke middens en druk uit andere landen, waarop WHO besloot om toch nog eens dieper te spitten.

De Chinese overheid is daar niet over te spreken. Dat was niet de afspraak, zeggen ze; de WHO zou gezwicht zijn onder politieke druk. Het enige wat WHO directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus nochtans wil is dat China nu wél alle data vrijgeeft.

Dat heeft China tot nog toe niet gedaan. Onderzoeker Peter Embarek zei in het Deense interview dat hij en zijn collega’s geen inzage hadden gekregen in oorspronkelijke documenten. De Chinese autoriteiten lieten samenvattingen zien, maar de originele ‘dagboeken’ van de labo’s bleven achter slot en grendel. ‘Wil men een menselijke fout verbergen?’ vroeg Embarek zich af. ‘We weten het niet.’

In een eerder verschenen interview had de Deen al gezegd dat het in China niet mogelijk was geweest om vrij te werken: ‘Altijd was er iemand van de autoriteiten in de kamer om ons en onze Chinese collega’s te controleren.’

Tedros Adhanom Ghebreyesus, directeur-generaal van de WHO, heeft China nu toegang gevraagd tot àlle documenten.   Beeld AP
Tedros Adhanom Ghebreyesus, directeur-generaal van de WHO, heeft China nu toegang gevraagd tot àlle documenten.Beeld AP

China mag dan kwaad zijn, het land beseft blijkbaar ook dat het zichzelf verdacht maakt wanneer het verder onderzoek onmogelijk maakt. Dus heeft de viceminister van buitenlandse zaken ondertussen laten weten dat China zal meewerken met de WHO.

Dat WHO de labtheorie verder wil onderzoeken, betekent overigens niet dat andere scenario’s definitief gesloten zijn. Eind deze maand publiceren ook de inlichtingendiensten van de Verenigde Staten normaal gezien een rapport over hun onderzoek naar de oorsprong van het virus.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234