Na de noodkreet van Kolonel Q: Adjudant Jimmy Van de Putte: 'De legertop is door en door gecorrumpeerd'

Kolonel Q heeft voor honderd procent gelijk,’ mailt Jimmy Van de Putte na de noodkreet over de hopeloze toestand van het Belgische leger (Humo van 18 januari). De luchtmachtadjudant schreef in 2017 een masterthesis over het interne controlesysteem en de prestatiemeting bij Defensie. Zijn conclusie: ‘Zolang onze officieren zichzelf en anderen een rad voor ogen blijven draaien, blijft de toestand hopeloos.’

Ik ben niet bang voor problemen,’ zegt Jimmy Van de Putte, adjudant bij de Luchtcomponent van het Belgische leger. ‘Het is zelfs mijn taak als ambtenaar om wantoestanden aan te klagen.’

Jimmy Van de Putte «Ik werk sinds 1987 bij Defensie en ken het klappen van de zweep. Ook na dit interview volgt waarschijnlijk enkel oorverdovende stilte.»

In 2017 schreef adjudant Van de Putte een thesis om een master in Publiek Management aan de Antwerp Management School te behalen. Hij onderzocht hoe het gesteld is met het interne controlesysteem (ICS) en de prestatiemeting bij Defensie.

Van de Putte «Elke grote onderneming of organisatie heeft een ICS om op te volgen of ze haar doelstellingen zal halen en om fouten of bedrog op tijd te kunnen opsporen. En elk uit de kluiten gewassen bedrijf heeft een systeem om prestaties te meten. Zo ook Defensie. Voor mijn onderzoek interviewde ik urenlang officieren op sleutelposities en sprak ik met militairen op de werkvloer. Mijn conclusie was dat prestatiemeting en ICS bij Defensie een lachertje zijn. Mensen vertelden me dat er gemanipuleerd werd om toch maar betere uitkomsten te verkrijgen. Eigenbelang en carrièreplanning vormden daarbij de voornaamste drijfveren. Om de eigen job veilig te stellen, wordt bij evaluaties de boel gewoon belazerd. Het commando is door en door gecorrumpeerd.

»Nadat kolonel X in de lente van 2018 in het F16-dossier klokkenluider gespeeld had, schonk de pers even aandacht aan mijn onderzoek. De Franstalige zender RTL kwam me in april interviewen en vroeg daarna een reactie aan kolonel Luc S. ‘De conclusies van het onderzoek van die adjudant zijn totaal niet representatief voor het leger,’ zei hij voor de camera. Net wat de woordvoerster van Defensie ook zei over de getuigenis van kolonel Q. Nu moet u weten: kolonel Luc S. was één van de hoofdgetuigen in mijn thesis.»

HUMO Pardon?

Van de Putte «Jawel. Hij stond toen aan de top van ICS Defensie. Twee uur lang heb ik met hem gepraat. Dat gesprek staat integraal op band: hij was degene die me al die informatie over een vierkant draaiend intern controlesysteem bezorgde. Ik begrijp waarom hij toen voor de camera zei dat mijn onderzoek irrelevant was: de cultuur bij Defensie vereist nu eenmaal dat hij zich van mij distantieert. Ofwel heeft hij ballen en geeft hij toe: ‘Jimmy heeft gelijk: dat systeem deugt niet en we moeten er iets aan doen.’ Ofwel zegt hij: ‘Ik weet van niets.’ Hij koos voor zijn eigen hachje en carrière, zoals dat in het Belgische leger de norm is. Later noemde één van mijn bazen me een nestbevuiler.»

HUMO Volgens u heeft kolonel Q voor honderd procent gelijk?

Van de Putte «Natuurlijk. Er woedt nu een hevige discussie in het leger of kolonel Q de waarheid spreekt of niet. Ik vind dat tijdverspilling. Surf wat rond op sociale media en u zult zien: honderden militairen bevestigen wat Q zegt. Over hoe groot de schade bij Defensie is en hoe die nu moet worden aangepakt, wordt nooit écht gediscussieerd. Die hete aardappel schuiven we al decennialang door. Officieren worden meestal een jaar of drie gedetacheerd en veranderen dan van post. De strategie van de meesten is: zo weinig mogelijk deining veroorzaken op elke post die ze bezetten. Want als ze uit de pas lopen, is dat nefast voor hun carrière.

»Vóór ik aan mijn onderzoek begon, dacht ik dat de hoge officieren de militairen op de werkvloer zouden tegenspreken. Tot mijn grote verbazing was dat niet zo. Ze zeiden allemaal, zowel de bazen als het uitvoerend personeel: ‘We weten dat het hele systeem van interne controle gemanipuleerd wordt en we kennen de oorzaken: eigenbelang en de bedrijfscultuur.’ Oók kolonel S. zei dat. Maar in het officiële rapport voor het auditcomité van de federale overheid schreef hij later het tegenovergestelde: ‘De werking is goed.’ Straffer nog, hij schilderde Defensie af als een voorbeeld voor interne controles bij andere overheidsdiensten. De man die in mijn thesis had getuigd dat de interne controle van Defensie bullshit is, beschreef ze in een officieel rapport als perfect: dat is toch een ernstig probleem? Want zolang onze officieren zichzelf en anderen een rad voor ogen blijven draaien, blijft de toestand hopeloos.»

HUMO De chef van Defensie, generaal Marc Compernol, zei in zijn nieuwjaarsspeech dat hij geen kolonel Q nodig had om de toestand in het leger te kennen.

Van de Putte «Toch lijken veel andere hoge officieren niet door te hebben hoe groot de schade is. Of ze steken hun kop in het zand. Gelukkig zijn er nog een paar die wél erkennen dat er dringend actie moet ondernomen worden, zoals generaal Marc Thys, de chef van de Landcomponent. Ik heb veel respect voor die man.

»Steeds meer militairen nemen gedesillusioneerd afscheid van het leger. Jonge mensen worden gelokt met beloftes die achteraf niet nagekomen worden. Vol energie en goede moed nemen ze dienst, ze willen iets betekenen voor hun land. Voor sommigen lukt dat, maar velen worden van het kastje naar de muur gestuurd. Soms ligt hun basis honderd kilometer van huis, of moeten ze in Brussel patrouille lopen en slapen ze met dertig man in één zaal. Ze zien hun familie nog amper en worden minder betaald dan hun collega’s van de politie.

»Die gasten praten met elkaar en zijn niet vergeten wat hun oorspronkelijk beloofd was: ‘Kom naar het leger! We hebben gloednieuw materieel! Je mag opleidingen volgen en naar het buitenland vertrekken! Hier heerst een broederlijke sfeer!’ Tot ze met beide voeten in de rauwe werkelijkheid staan. In een verloederde infrastructuur, met verouderd materieel, omringd door collega’s die onder invloed van de negatieve bedrijfscultuur totaal gedemotiveerd zijn. Opleidingen mogen ze amper volgen, want die zijn te duur, en naar het buitenland kunnen ze enkel als dat toevallig zo uitkomt.

»De top weet waarom al die rekruten weglopen, de redenen staan zwart op wit, alleen worden die genegeerd. Dat is ook de kern van het probleem: het management wil de realiteit niet erkennen. Ik weet dat er interne studies bestaan over de werking van het leger, die niet vrijgegeven worden omdat de conclusies te gevoelig zijn.»

HUMO Onderzoeken besteld door de top van Defensie?

Van de Putte «Studies die ze zelf hebben laten uitvoeren, ja, onder andere door de Koninklijke Militaire School.»


Business as usual

HUMO Volgens kolonel Q worden benoemingen van hoge officieren gemanipuleerd.

Van de Putte «Dat zou me echt niet verwonderen. Er wordt gefluisterd dat ook de benoemingscomités voor onderofficieren gecorrumpeerd zijn. Ik ben al een tijd kandidaat om adjudant-chef te worden, dit jaar is mijn laatste kans. Vorig jaar werden alle kandidaten voor adjudant-chef van mijn eenheid gevraagd om zich voor te stellen aan de kolonels van ons commando. We waren met een tiental en op basis van die interviews werd op papier een rangschikking opgemaakt. Die lijst werd vervolgens doorgestuurd naar de staf in Evere. Via via kende ik mijn plaats op de lijst: ik stond hoog, bijna bovenaan. Maar ik greep ernaast, terwijl iemand die lager gerangschikt stond dan ik, wél adjudant-chef werd. In het kader van de openbaarheid van bestuur vroeg ik mijn documenten op bij het benoemingscomité. Ik vroeg ook heel specifiek naar een kopie van die lijst. De hr-dienst liet me weten dat er zo geen lijst bestaat. Terwijl iedereen uit mijn eenheid gewoon wéét dat die rangschikking elk jaar bij de benoemingsronde wordt meegestuurd. Rebellen die niet in de pas lopen, worden niet snel gepromoveerd.»

HUMO Generaal Compernol riep in zijn nieuwjaarsspeech de militairen op om vertrouwen te hebben. Hebt u dat ook?

Van de Putte «Ons leger munt in een paar zaken echt wel uit. We zijn goed in luchttransport, mijnenvegen, mensen opleiden. Dat mag gezegd worden. Maar we moeten ook durven zeggen waar het fout loopt. En dat is binnen Defensie jammer genoeg níét bespreekbaar. Sinds dat interview met kolonel Q is er nu even aandacht voor, maar binnenkort wordt alles terug in de doos gestopt, gaat het deksel erop en hult de top zich weer in stilzwijgen. Zodra deze storm gaan liggen is, wordt het weer business as usual, met slecht materieel, een belabberde organisatie en een gedeeltelijk onbekwaam management. No one seems to care.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234