Beeld Web Summit via Getty Images

Belastingontwijking

Na de onverwachte vrijspraak voor Apple: wat kan Europa nog doen tegen belastingontduiking?

De Europese Commissie heeft een gevoelige nederlaag geleden in haar gevecht tegen belastingontduiking. Maar de oorlog van Margrethe Vestager gaat onverdroten verder.

Al sinds 2014 strijdt Eurocommissaris Margrethe Vestager tegen belastingontwijking en -ontduiking van multinationals. Een lastige strijd. Want als het om fiscale zaken gaat, heeft elk EU-land vetorecht. Nieuwe wetgeving om belastingontwijking aan te pakken is daarom erg lastig voor elkaar te krijgen.

Vestager vond echter een manier om dat moeizame wetgevingstraject te omzeilen. Ze pakte bedrijven aan vanwege ongeoorloofde staatssteun. Landen als Nederland en Ierland lokken multinationals met allerlei belastingvoordelen. Die voordelen gelden alleen voor die bedrijven en niet voor alle bedrijven die zich in die landen vestigen, is het argument. Dat is selectief voordeel geven en dat is eigenlijk ongeoorloofde staatssteun. En daar kan de Europese Commissie (EC) wél tegen optreden.

Tegenvaller

Die werkwijze paste Vestager eerder toe bij Fiat Chrysler, een zaak die ze won. Maar die tegen Starbucks ging verloren. Apple was het kroonjuweel, omdat het hier om 13 miljard euro aan te weinig betaalde belasting gaat. Maar helaas voor de 'tax lady', zoals de Amerikaanse president Trump de Eurocommissaris noemt, ging ze recent keihard onderuit bij de Europese rechters. Dat roept de vraag op hoe het de lopende zaken tegen Nike en Ikea zal vergaan.

,,Dit is een behoorlijke tegenvaller voor Vestager'', reageert Maikel Evers, belastingexpert bij accountants- en adviesorganisatie EY. ,,Het Hof zegt dat de Europese Commissie haar bewering dat er sprake is van ongeoorloofde staatssteun, niet voldoende onderbouwt.'' Vestager dacht met Apple juist een ijzersterke zaak te hebben. Dat roept de vraag op hoe succesvol deze aanpak zal zijn bij de nog lopende procedures.

Domper

Johan Langerock, belastingdeskundige bij ontwikkelingsorganisatie Oxfam Novib, spreekt van een domper voor Vestager. ,,Dit tast haar imago aan. De route om belastingontduiking en -ontwijking aan te pakken via staatssteun, wordt nu wel beperkt. De bewijslast is veel te zwaar voor de EC.''

Desondanks ziet Langerock ook positieve kanten aan het vonnis. ,,Belastingontwijking komt nu weer hoog op de politieke agenda. De EC heeft op dezelfde dag van de uitspraak in de Apple-zaak nieuwe plannen aangekondigd om belastingontwijking aan te pakken. De Apple-zaak kan een trampoline zijn om de politieke agenda vooruit te helpen.''

De plannen van de EC gaan onder meer over een verplichting van platforms om gegevens te delen met de belastingdiensten van landen. Dat kan gaan om een taxiritje met Uber, of de verkoop van artikelen. Belastingdiensten kunnen die gegevens bijvoorbeeld gebruiken om belastingaangiftes te controleren. Ook wil de EC kritisch kijken naar fiscale regimes in landen buiten de EU en zo de bestaande zwarte lijst van belastingparadijzen versterken.

Belastingdiscussie

De Commissie wil tevens het belastingregime van de EU-landen onder de loep nemen. Evers vraagt zich af of dat succesvol is. ,,Om fiscale wetten te veranderen moeten alle lidstaten voor stemmen.''

Maar de EC heeft nog een andere route gevonden. ,,De Commissie wil gaan bekijken of fiscale wetten van een land de interne markt verstoren. De EC wil daar landen op aanspreken met een nog nooit gebruikt artikel uit het EU-verdrag. Als het land aanpassing weigert, kunnen de lidstaten de aanpassing afdwingen met een gekwalificeerde meerderheid. Dan is er geen unanimiteit meer nodig.''

Of dat een begaanbare weg is, moet nog blijken. Een voordeel voor de EC is in elk geval dat landen geen veto meer kunnen uitspreken over maatregelen.

De belastingdiscussie woedt niet alleen in de EU. Ook in de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de club die ook over internationale belastingwetgeving gaat, wordt door 137 landen overlegd over aanpassingen van de belastingwetten. Een van de hete hangijzers is de invoeren van een belasting op techbedrijven. Tot frustratie van veel Europese landen betalen die firma's alleen belasting in hun thuisland, de VS of in Europese belastingparadijzen als Ierland en Nederland. En dat terwijl ze wel geld verdienen met hun activiteiten in andere landen.

Techbelasting

Verschillende Europese landen hebben al aangekondigd de techbedrijven te gaan belasten voor de activiteiten binnen hun grenzen. Trump dreigde al met handelssancties tegen landen die zo'n techbelasting willen invoeren.

,,Er wordt binnen de OESO gesproken over een wereldwijde techbelasting'', zegt Langerock. ,,Als Apple had verloren, waren de spanningen tussen Europa en de VS verder opgelopen.'' Nu kunnen die onderhandelingen op een rustigere toon worden gevoerd.

Daarnaast denkt de OESO aan een minimumbelastingtarief voor multinationals. Dat zou de doodsteek voor belastingparadijzen zijn, omdat ze geen voordeel meer hebben door een laag tarief van de winstbelasting. Als daar een akkoord over komt, heeft ook Eurocommissaris Vestager het een stuk rustiger in haar strijd tegen belastingontwijkende multinationals.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234