null Beeld Guardian / eyevine
Beeld Guardian / eyevine

BOEK★★★★☆

Na het lezen van ‘Piranesi’ voelden we heimwee naar de wereld die erin beschreven wordt

Soms gebeurt het dat je, wanneer je een roman na de laatste bladzijde dichtslaat, overvallen wordt door heimwee naar de wereld die erin beschreven staat. ‘Piranesi’ is zo’n roman. Zestien jaar na haar succesvolle debuut laat de Britse fantasyschrijfster Susanna Clarke weer van zich horen met dit verhaal over een eenzame man in een griezelige wereld. Haar indrukwekkende debuut ‘Jonathan Strange & Mr. Norrell’, over twee magiërs in 19de-eeuws Engeland, stond destijds elf weken lang op de New York Times-bestsellerlijst. Er zijn vier miljoen exemplaren van verkocht en er is zelfs een BBC-serie van gemaakt. Daarna bleef het lange tijd stil, tot ‘Piranesi’.

In deze roman beschrijft Clarke het leven van de 35-jarige Piranesi, die zichzelf wetenschapper noemt. Verder weet hij niets over zichzelf, behalve dat hij in een zich oneindig in alle richtingen uitstrekkend labyrint van grote, hoge, witte zalen woont. Marmeren standbeelden vormen zijn dagelijkse gezelschap. Zijn belangrijkste bezigheid is het labyrint in kaart brengen, dat hij als een vriendelijke, gulle entiteit beschouwt, en de beelden catalogiseren. Twee keer per week spreekt hij kort af met de Ander, de enige andere mens die in het labyrint schijnt te vertoeven, en ook een wetenschapper: hij is op zoek naar wijsheden en kennis uit het verleden. Op de verdieping boven die van Piranesi zijn plafonds ingestort en hebben zon, mist en regen vrij spel. Op de verdieping eronder stromen zeeën uit de vier windrichtingen. Bij eb valt het droog en soms, als de vier getijden samenkomen, is er een angstaanjagende, kolkende vloedgolf.

null Beeld

Er gebeuren steeds meer dingen die Piranesi niet begrijpt. Hij ontmoet, ver weg van zijn eigen zalen, een derde persoon, die hem vertelt dat de zoektocht van de Ander naar oude kennis tevergeefs is: ‘Stel je voor dat het water ondergronds stroomt. Het stroomt jaar na jaar door dezelfde scheuren en het slijt steen weg. Millennia later heb je een grottenstelsel. Maar wat je niet hebt, is het water dat het stelsel oorspronkelijk creëerde. Dat is al lang weg.’ De man heeft het ook over een andere wereld. En hij zegt dat wie lang in het labyrint blijft hangen, aan geheugenverlies gaat lijden en mentaal instort. Vanaf dat moment is Piranesi verontrust. Is dat wat hem is overkomen? Aan de hand van oude dagboeken probeert hij zijn eigen geschiedenis en die van de Ander te reconstrueren, wat een spannende, intelligente speurtocht oplevert.

Clarke wekt Piranesi’s wereld tot leven met tot de verbeelding sprekende details: het standbeeld van een faun, een meer dan levensgrote beeldengroep van mannen die met hun romp uit de muren komen en zich met hun armen naar achteren afzetten, alsof ze worstelen om geboren te worden. En dan is er nog de vrouw met een bijenkorf, met marmeren bijen zo groot als Piranesi’s duim, waarvan er eentje verontrustend over het linkeroog van de vrouw kruipt.

Clarke toont Piranesi’s liefde voor de ruimtes, die hem in leven houden doordat hij regenwater opvangt en vissen en zeewier uit de poelen beneden ophaalt. Het leven in het labyrint is eenvoudig, vredig en rustgevend, en natuurlijk verwijst dat naar het leven dat we anno 2020 zijn kwijtgeraakt, nu alles druk en complex lijkt te zijn. En uiteraard verwijst de naam Piranesi naar de 18de-eeuwse kunstenaar die bekend werd met zijn architectonische fantasieën. Als lezer wil je voortdurend terug naar de door Clarke beschreven zalen, naar de mogelijkheden die de ruimtes in je hoofd scheppen. Maar de grootste kracht van de roman is dat je na afloop blijft hopen op wetenschappelijke wonderen, en blijft geloven in creativiteit als leidraad voor het leven.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234