Naema Tahir: 'Blind getrouwd'

Westerlingen trouwen uit liefde. Dat zeggen oosterlingen over westerlingen. Oosterlingen zelf trouwen om een andere reden. Liefde - een subjectief gevoel - speelt geen, of althans geen noodzakelijke rol.

Het gaat volgens oosterlingen in het huwelijk om objectieve compatibiliteiten, zoals opleiding, karakter en achtergrond. Juist omdat dergelijke objectieve compatibiliteiten centraal staan, is het gewenst dat de partnerkeuze niet aan het individu zelf wordt overgelaten maar dat de hele familie zich ermee bemoeit. Zo wordt het makkelijker om ‘de juiste’ te vinden. Velen weten en zien meer dan één. Zo wordt er een rationele, verstandige keuze gemaakt. Liefde en lust – die beide verblinden – spelen geen rol. Zoiets heet een gearrangeerd huwelijk.

Wat in dergelijke huwelijken ook meespeelt, is dat het bondgenootschappen zijn tussen families. Het huwelijk is de belangrijkste manier om het netwerk, waarop een individu voor altijd kan terugvallen, te vergroten en te verstevigen. Iedereen die door het huwelijk van familieleden is verbonden, is moreel verplicht elkaar te helpen. En dat gebeurt doorgaans ook.

Westerlingen vinden een gearrangeerd huwelijk raar. Maar het gearrangeerde huwelijk komt voor van Japan tot Turkije, van de Arabische wereld tot het Indiase subcontinent. In een groot deel van de wereld is het de norm, al met al voor misschien wel twee miljard mensen of meer. En ook bij migranten-families in het Westen, en dus ook in ons eigen kikkerland, worden huwelijken gearrangeerd.

Wat nu als je oosterling bent qua geboorte en achtergrond, maar tegelijk ook westerling geworden bent? Zo iemand is Zahira, het hoofdpersonage in het Frans-Belgisch-Luxemburgs-Pakistaanse familiedrama ‘Noces’ – ‘Het huwelijk’ – uit 2016. Zahira, een Belgische van Pakistaanse origine – ze is ‘tweede generatie’ – krijgt op een dag van haar ouders drie foto’s te zien van jongemannen die door hen zijn voorgeselecteerd als geschikte huwelijkskandidaten. Zahira mag er één uitkiezen. Die keuze hadden haar ouders niet. Zahira mag, voordat ze kiest, ook via Skype met elk van hen spreken, om te kijken met wie ze de grootste klik heeft. Ook die vrijheid hebben haar ouders niet gehad. Maar Zahira moet wel één van die mannen kiezen. Meer keuze is er niet.

Dit is het interessante en realistische uitgangspunt van de film. Helaas getuigt de uitwerking ervan dat de makers zich niet hebben kunnen onttrekken aan allerlei westerse clichés over het Oosten. Het gearrangeerd huwelijk muteert dus al snel in een gedwongen huwelijk. En alles draait weer uit op die verduivelde oosterse manneneer die ten koste gaat van de vrouw. Het Westen, met zijn gelukkige vrouwen die echte liefde en vrijheid kennen, is veel beter, laat de film weten.

Dat is jammer. Het gedwongen huwelijk – vaak genoeg verfilmd – is terecht gecriminaliseerd in vele westerse landen, en is in werkelijkheid iets heel anders dan een gearrangeerd huwelijk. Dat laatste is dikwijls met instemming van de betrokken jonge mensen. En als ze eigenlijk niet willen, maar toch toegeven, is dat niet omdat ze gedwongen worden door hun ouders, maar omdat ze van hen houden. En belangrijk: omdat ze bij hun groep willen blijven. Dat dilemma van veel jongeren zou verfilmd moeten worden, zonder clichés.

Nog iets over ‘Noces’. De hoofdrol van Zahira werd gespeeld door Lina El Arabi. Ze speelt schitterend. Maar ze is geen Pakistaanse. Haar Arabische look is te westers om voor Pakistaans te kunnen doorgaan. Het is alsof de filmmakers de oosterling voor de westerling behapbaar hebben willen maken.

Naema Tahir is een Nederlandse schrijfster van Pakistaanse afkomst.

Volgende week: Heleen Debruyne, schrijfster en chef vrouwenzaken.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234