null Beeld

Naema Tahir: 'Een blinde vlek van de westerling'

Tot voor kort – 9 november om precies te zijn – was democratie in het Westen een icoon, of zo men wil, een heilig huisje.

Wie het waagde vraagtekens te stellen bij de democratie werd scheef aangekeken en liep een gerede kans voor iets vreselijks uitgemaakt te worden. Iedereen was het erover eens: het huidige westerse bestel is het beste dat ooit heeft bestaan. Het kon misschien nog een beetje verbeterd worden, maar een fundamentele verandering zou er niet meer komen. Behalve dan dat de rest van de wereld ons nog achterna moest komen. Maar daar – zo was de vigerende gedachte –helpen we die rest graag bij. Democracy is here to stay, dat was het algemeen gedeelde geloof.

Na 9 november is de stemming radicaal omgeslagen. De meeste van mijn vrienden en kennissen waren verbijsterd over de verkiezingsoverwinning van Trump. Hier was iets gebeurd dat ze tot de dag ervoor als onmogelijk hadden beschouwd. Het paste gewoon niet in hun wereldbeeld. Het kon niet. En toch was het gebeurd. Het kan verkeren. En opeens is daar dan ook een debat over de merites van de democratie. Men vraagt zich opeens openlijk af of democratie wel zo’n goed idee is. Moeten we niet een ander type staatsbestel hebben? Een bestel waarin de stem van het plebs wat minder luid doorklinkt?

Ikzelf heb altijd mijn hart vastgehouden als het om democratie ging. En dat komt omdat ik uit Pakistan kom. Daar heb ik aan den lijve ervaren dat democratie zomaar kan ophouden te bestaan. In 1979 werd de voormalige premier van Pakistan, Zulfikar Ali Bhutto, ter dood gebracht. Tot eind jaren 80 had Pakistan een militair bewind onder generaal Zia Ul Haq. Toen keerde de democratie weer even terug, in 1989, belichaamd door Benazir Bhutto. Maar ze duurde slechts kort, was wankel en kenmerkte zich vooral door polarisatie, corruptie en wanbeleid. In de decennia daarna volgde een stoelendans van democratisch gekozen leiders en militairen, allen trouwens even machtsbelust, die nog steeds doorgaat. Ik ben dus opgegroeid met het idee dat democratie níét iets is wat blijft en stabiel is, maar juist vluchtig en instabiel. Dat gevoel zit in mijn botten. En dus is de verkiezing van Trump voor mij helemaal geen existentiële verrassing. Ik weet dat democratie een heel kwetsbaar systeem is. ’t Is het beste systeem dat we kennen, maar wil het naar behoren en blijvend functioneren, dan moet aan veel voorwaarden worden voldaan.

De bevolking moet weten wat democratie is en haar ook willen. Geen van beide is vanzelfsprekend. Op veel plaatsen in de wereld wil men geen democratie. Men heeft veel meer vertrouwen in een sterke leider. En een democratie willen betekent nog niet dat ze ook mogelijk is. Dat kan alleen als de bevolking democratie ook begrijpt, en begrijpt wat er van het volk zélf verwacht wordt: enige kennis van zaken, politieke belangstelling, compromisbereidheid, oriëntatie op het algemeen belang, et cetera.

Allemaal voorwaarden waaraan in het Westen steeds minder wordt voldaan… ‘Dit is een tijd van grote vragen die we eerder niet hoefden aan te snijden’, schreef Tom-Jan Meeus in het NRC, naar aanleiding van Trumps overwinning. Hoezo hoefden we die niet eerder aan te snijden? Daar zit een grote blinde vlek van de westerling.

undefined

Naema Tahir is een Nederlandse schrijfster van Pakistaanse afkomst.

Volgende week: Heleen Debruyne, schrijfster en chef vrouwenzaken.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234