Naomi Alderman - De macht

Sciencefiction is vaak meer een barometer van het heden dan een zinnige voorspelling van de toekomst. Sinds de rapporten van de Club van Rome stromen de schappen van de boekhandelaars over van de boeken over een verzopen of verbrande aarde, zeker in het laatste decennium – denk bijvoorbeeld aan de MaddAddam-trilogie van Margaret Atwood.

In deze tijden van Trump en #MeToo durven bezorgde mannen en vrouwen al eens te vrezen voor een nakende oorlog tussen de seksen. ‘De macht’ lijkt dan ook precies op het goede moment uitgekomen. Nochtans begon Naomi Alderman, die haar geld verdient met het ontwerpen van games, er al in 2013 aan te schrijven. Ze moet scherp afgestelde voelsprieten voor de tijdgeest hebben. Nu het feminisme weer hoog op de agenda staat, wordt haar boek in Engeland en de VS eindeloos bewierookt als pijnlijk relevant. Ook door Atwood, de hogepriesteres van de dystopische sciencefiction. De tv-rechten waren meteen verkocht.

Het verhaal begint in een wereld die verdacht veel op de onze lijkt. Alleen is er iets eigenaardigs aan de hand met een paar tienermeisjes. Ze hebben een wrong ontwikkeld, een orgaan dat elektrische kracht kan spuiten, waarmee ze mensen kunnen elektrocuteren, verbranden en zelfs doden. Vrouwen als sidderalen: evolutionair zie ik het nog niet meteen gebeuren. Alderman vergt dan ook veel van de lezer: je moet meestappen in een premisse die evengoed aan de basis van een bloederige B-film zou kunnen liggen.

Maar wie bereid is te geloven in de mogelijkheid van zo’n orgaan, wordt getrakteerd op een meeslepend, ontwrichtend verhaal. De eerste paar hoofdstukken zit ik me te verkneukelen. Eindelijk hebben vrouwen het enige wat de biologie ons tot nu altijd heeft ontzegd: de fysieke kracht om mannen te overmeesteren. Dat zet allerlei stereotypen op zijn kop. Een spontaan protest van boze, jarenlang onderdrukte vrouwen maakt eindelijk komaf met de oerpatriarchale en vrouwonvriendelijke Saudische regering. Een Amerikaanse vrouwelijke burgemeester zet het dictatoriale zwijn van een gouverneur die haar al jaren stokken in de wielen steekt, glorieus te kakken. Mannen gedragen zich tijdens het vrijen steeds onderdaniger, smekend om kleine stroomstootjes die erg prikkelend zijn, tegelijk als de dood om te veel stroom te vangen. Verwarde nonnen besluiten dat God wel een vrouw moet zijn. ‘Lekker, nu is het eindelijk aan ons,’ denk ik de hele tijd.

Alderman volgt vier personages. Eva is een getroebleerde tiener die wordt geleid door een stem in haar hoofd: waanzin, of een soort God? Hoe het ook zij, haar boodschap over vrouwelijke kracht resoneert zo breed, dat ze de leidster van een grote religieuze beweging wordt. Roxy, de dochter van een maffiabaas uit Londen, ontdekt dat haar kracht haar in het criminele milieu wel erg goed van pas komt. Politica Margot wordt verkozen tot senator en richt militaire trainingskampen voor jonge meisjes op. En Tunde is de excuusman van dienst: een jonge, briljante Nigeriaanse reporter die de wereld rondreist, hongerig naar nieuws over de vrouwenrevoluties die overal losbarsten.

Naarmate het verhaal vordert, begin ik me steeds ongemakkelijker te voelen over mijn eerdere leesplezier. Het boek verandert van een gratuite maar vermakelijke feministische wraakfantasie in een confronterende denkoefening over macht. Terwijl vrouwen de macht langzaam overnemen, op democratische en minder democratische wijze, groeit het verzet van mannenrechtenactivisten. Alderman schetst een wereld vol oorlogen en aanslagen, machtsmisbruik en criminaliteit, verplichte mannenbesnijdenis, gratuit seksueel geweld en vrouwen die het krediet voor de intellectuele arbeid van mannen stelen.

Als vrouwen de touwtjes in handen zouden hebben, zou de wereld een veel vrediger plek zijn, wordt er al eens verzucht, zowel door mannen die een stereotiep beeld hebben van vrouwen als tere, zachte wezens, als door een enkele al te naïeve feminist. ‘De macht’ laat geen spaander heel van die idyllische fantasie over de vrouwelijke aard. Als vrouwen een machtsmonopolie krijgen, wordt de wereld geen spat beter, vermoedt Alderman. Want een machtsonevenwicht corrumpeert en vrouwen zijn ook maar mensen. Dat is wat ‘De macht’ een boek voor deze tijd maakt: het is een beklijvend argument om te blijven ijveren voor een gelijke vertegenwoordiging.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234