null Beeld Shutterstock
Beeld Shutterstock

25 jaar Canvas

‘Nazi’s, woke docu’s en deprimerende films: gek dat niemand eerder op dat succesrecept is gekomen’

Pünktlichkeit, om het in de taal van het populairste Canvas-gezicht te zeggen, muss sein: donderdag 1 december om 20 uur stipt mag ’s lands intelligentste, meest welbespraakte, geestigste, boeiendste en – vooruit dan maar – beste zender 25 kaarsjes uitblazen. Even hebben we met het idee gespeeld om de jarige op een reuzegrote taart te vergasten met een stripteaseuse erin (o, wat hadden we graag de snoet van Ivan De Vadder gezien!), maar uiteindelijk zijn we toch maar voor de goedkope oplossing gegaan: een overzicht van 25 jaar Canvas in evenzoveel markante programma’s, figuren en gebeurtenissen. Geen dank, gefeliciteerd en – ondanks die vermaledijde besparingen – nog vele jaren in goeie gezondheid!

Noud JansenMathijs Minten en Stefaan Werbrouck

1 Beste programma [1]: ‘Alles kan beter’

‘Schoon jong ventje’

Mark Uytterhoeven en Guy Mortier, Alles Kan Beter Beeld VRT
Mark Uytterhoeven en Guy Mortier, Alles Kan BeterBeeld VRT

Geen programma ademde meer Canvas uit dan ‘Alles kan beter’, het legendarische hersenspinsel van Mark Uytterhoeven waarin de taalvaardigheid van een keur aan panelleden als Guy Mortier, Rob Vanoudenhoven, Jan Hautekiet, Frieda Van Wijck en een dozijn anderen werd uitgedaagd.

HUMO Je wilde ‘Alles kan beter’ absoluut op Canvas in plaats van op TV1, waarom?

MARK UYTTERHOEVEN «Ik vond TV1 toen een imitatie van VTM, en voor zo’n type zender wilde ik niet werken. Ik heb dat trouwens ook voor ‘Onvoorziene omstandigheden’ gevraagd.»

HUMO ‘Alles kan beter’ werd laaiend enthousiast onthaald.

UYTTERHOEVEN «Canvas kreeg in het begin erg veel kritiek en wij werden beschouwd als een uitzonderlijk lichtpuntje. De meerwaardezoeker werd toen niet meteen op zijn wenken bediend, dat klopt wel: je had ons en Adolf Hitler. Ik heb de gemiddelde Canvas-kijker toen omschreven als een TV1-kijker die door vingerreumatiek ongewild op nummer twee terechtkomt en daar zijn jeugd in zwart-wit ziet passeren.»

HUMO Belandt u zo zelf vaak bij Canvas?

UYTTERHOEVEN «Ik heb nog geen enkele aflevering van ‘De ideale wereld’ gemist, maar ik kijk niet meer naar programma’s zoals ik die zelf maakte. Anders begin ik weer te noteren wat er allemaal beter kan (lacht). Na 1999 heb ik zelfs geen volledig journaal meer gezien. Voor ‘Alles kan beter’ stonden zes videorecorders te draaien en die opnames bekeek ik ’s nachts. Ik ben toen op mijn fysieke grenzen gebotst.»

HUMO Kijkt u soms nog naar afleveringen van ‘Alles kan beter’?

UYTTERHOEVEN «Alleen als ik beschonken ben. Mijn vrouw zegt dan dikwijls: ‘Wat een schoon jong ventje.’ Daarmee bedoelt ze dat ik nu een oude lelijke man ben (lachje)

HUMO Nic Balthazar wist in ‘25 jaar Canvas’ niet wie ‘de man met de sik’ was.

UYTTERHOEVEN «Maar toen Thomas Vanderveken hem vroeg wie de grootste tv-maker van de laatste veertig jaar is, wist hij het meteen (lachje). Mensen kennen me nog, alleen herkennen ze me niet meer. Dat is eigenlijk veel erger, want dat betekent dat mijn vrouw gelijk heeft.»

2 Geestigste programma: ‘Het Peulengaleis’

‘Sla-je-vrouw-show’

null Beeld VRT
Beeld VRT

Joe Roxy! Bosmans Jos en zijn Irène! Hamertjes, beiteltjes en zaagjes! Enfin, genoeg ingeleid: ieder woord van ons is er eentje minder van Hugo Matthysen.

HUGO MATTHYSEN «‘Het Peulengaleis’ was natuurlijk een afgeleide van ‘Het Leugenpaleis’, maar naarmate de seizoenen vorderden, werd de afstand tussen de twee groter. Ik vond ook dat de items die niets met ‘Het Leugenpaleis’ te maken hadden, uiteindelijk het best werkten. Ik denk dan met name aan ‘Jehaan en Petrik’ en ‘De Show van Bosmans Jos’, waarvoor we tot ons grote geluk een hele voorraad Kakkewieten in huis mochten halen.»

HUMO Van wie Tine Embrechts de meest prominente werd.

MATTHYSEN «Tine had samen met de andere Kakkewieten meegedaan aan ‘De liegende doos’, een door de grote Bart Peeters gepresenteerde bonte avond op VTM. Ze had niet meteen een vooraanstaande rol gespeeld, maar om de één of andere reden was ze me bijgebleven. Zelf zegt ze dat ik totaal vertederd was toen ze een keer in een trouwjurk moest aantreden in een rubriek die – toen kon dat nog – de ‘Sla-je-vrouw-show’ heette. Hoe het ook zij, Tine was er van het begin af bij, en aanvankelijk was dat wel even wennen, van mijn kant toch. Zij was op dat moment amper 23, terwijl ik stilaan tot het kamp der ouwe zakken mocht worden gerekend – en Bart trouwens ook.»

HUMO Hoe zag de taakverdeling tussen jou en Bart eruit?

MATTHYSEN «Die was vrij evenwaardig. We hielden geregeld ‘stichtingsvergaderingen’, waarbij we een namiddag gingen samenzitten in ’t Kasteeltje, een plaatselijke brasserie. Dan schreven we er, zoals dat heet, lustig op los. In de buurt was er een tuincentrum met een grote afdeling voor rommel binnenshuis en in de tuin. We trokken er elk jaar één keer naartoe, om ter plekke ‘Yvonne en Yvette’-sketches te verzinnen aan de hand van wat we aantroffen: een plastic eendje op een stok, een wereldbol, een knalroze boeddhabeeldje... We kochten die objecten ook altijd, zodat Yvonne of Yvette het uit hun sacoche tevoorschijn konden toveren.»

HUMO We zijn nu lang en breed zeventien jaar na de laatste aflevering. Word je nog op ‘Het Peulengaleis’ aangesproken?

MATTHYSEN «Ja. Wanneer ik bijvoorbeeld door een doe-het-zelfzaak wandel – een mens heeft al eens een tochtstrip nodig – gebeurt het dat men me half geaffecteerd aanspreekt: ‘Zoekt u misschien een hamertje?’ Ik reageer dan doorgaans ongemakkelijk maar vriendelijk.»

HUMO Zoals je nu eenmaal bent?

MATTHYSEN «Wie zal het zeggen?»

3 Beste transfer: ‘De ideale wereld’

‘Spannende weken’

‘Ik kan niet zeggen dat het een verrassing is. Ons probleem is bekend, hè: we hebben een trouwe aanhang, maar geen grote. Dan is de rekening snel gemaakt.’ Otto-Jan Ham zat in zak en as toen hij begin november 2015 Humo te woord stond. Net daarvoor had VIER besloten om ‘De ideale wereld’, een jaar eerder nog trotse ontvanger van de Ha! van Humo, stop te zetten wegens tegenvallende kijkcijfers. Maar de redding voor Otto-Jan en co. kwam snel en uit onverwachte hoek: eind november maakte Canvas bekend dat ‘De ideale wereld’ vanaf januari 2016 daar een thuis kreeg. Ruim zes jaar later timmert het programma, nu onder leiding van Ella Leyers, nog steeds dapper verder aan een ideale wereld.

null Beeld VIER
Beeld VIER

HUMO Wist je toen echt niet dat er een transfer in de lucht hing?

OTTO JAN HAM «Nee, ik denk dat ik pas een paar dagen later de vraag heb gekregen, als ik me niet vergis van Wouter Vandenhaute zelf. Dat waren een paar spannende weken, omdat alles geheim moest blijven. Op het moment van die besprekingen was de relatie tussen Woestijnvis en de VRT ook nog troebel. De deur zat niet alleen op slot, men had ze ook behangen en er voor de zekerheid een paar meubels voor gezet. Dat ‘De ideale wereld’ de sloophamer was waarmee ze weer open kon, daar ben ik nog het meest trots op.»

HUMO De teneur was toen dat ‘De ideale wereld’ terechtkwam op de plaats waar het programma eigenlijk thuishoorde. Hadden jullie ook dat gevoel?

HAM «Toch wel. We zijn goed behandeld bij VIER en ik heb niets dan liefde voor die zender, maar we leken een fremdkörper tussen ‘Komen eten’ en aanverwante programma’s. Niet dat er veel veranderde in onze manier van werken: we deden nog altijd onze zin. De kijkcijfers bleven helaas ook dezelfde. Ik weet nog dat we bij VIER vaak tegen elkaar zeiden: ‘Op Canvas, daar zouden we nogal een publiek hebben!’ Dat viel tegen (lacht)

HUMO Tot slot de vraag die ons sinds kort bezighoudt: hoe kan het dat het team van ‘De ideale wereld’ in ‘25 jaar Canvas’ drie rondes lang aan de leiding stond en uiteindelijk op plaats vier eindigde?

HAM «Dat we zo lang op één stonden, heeft in ons nadeel gespeeld, denk ik. Daardoor werden we nog fanatieker en dat heeft ons uiteindelijk genekt. Enfin, toch Ella en mij: aan Luc Haekens en Jan Jaap van der Wal heeft het zeker niet gelegen, want hun inbreng was in élke ronde te verwaarlozen (lacht). Maar ik troost me met de gedachte dat onze ondergang prachtige televisie heeft opgeleverd.»

4 Kijkcijfertopper: Rode Duivels

‘Pegel van De Bruyne’

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Canvas bracht in haar 25-jarige bestaan de ontroerendste, fascinerendste, geestigste en spraakmakendste programma’s op de buis, maar het dient gezegd: de kijkcijfertoptien wordt van voren tot achteren door voetbalpotten en één verdwaalde veldrit bezet. Helemaal bovenaan, met een kloeke 2.372.800 kijkers, prijkt de wedstrijd België – VS (2-1), de achtste finale op het WK 2014. Uw commentator, toen en nu: Filip Joos.

FILIP JOOS (vanuit Qatar) «Ik steek de pluim voor dat record niet op mijn eigen hoed: we moeten de toenmalige Amerikaanse doelman Tim Howard bedanken omdat hij de spanning er 93 minuten lang in wist te houden. Howard schreef toen een recordaantal reddingen in een WK-wedstrijd op zijn naam: maar liefst zestien! In de eerste verlenging kwam dan toch de verlossing: een pegel van Kevin De Bruyne. Ik herinner me hoe ik Kleine-Brogel in mijn commentaar vernoemde: een kruisraket tegen de VS!

»Het lijkt me onwaarschijnlijk dat dat kijkcijferrecord ooit zal sneuvelen, nu de WK’s en EK’s niet meer op Canvas maar op Eén worden uitgezonden. Of iemand moet een werkelijk geniále Canvas-quiz verzinnen (lacht)

HUMO In hoeverre ben jij een supporter als je een WK-wedstrijd van de Belgen verslaat?

JOOS «Natuurlijk zie ik de Rode Duivels liever winnen dan verliezen, maar nog meer wil ik dat de beste ploeg wint. Ik ben er voor het voetbal, niet voor de Belgische ploeg. Neem nu die onverdiend met 1-2 gewonnen wedstrijd tegen Denemarken op het vorige EK: ik vond het oprecht jammer dat de Denen niet kregen waar ze recht op hadden. Goed, tegen Amerika verdienden de Rode Duivels die zege absoluut, maar in mijn hoofd was ik toch ook voor 5 procent mee met het sprookje van Howard, en hoopte ik op penalty’s waarin hij zijn heldenverhaal compleet kon maken. (Denkt na) Enfin, maak daar anders maar 4 procent van (lacht).»

5 Best bekeken programma: ‘Bevergem’

‘Goud in handen’

null Beeld VRT
Beeld VRT

Op woensdag 30 september 2015 wist het succulente ‘Bevergem’ net geen 800.000 kijklustige nurfers en ringelaars te trekken, waarmee het zich (koers en voetbal niet meegerekend) zeer terecht het best bekeken programma uit een kwarteeuw Canvas mag noemen. Kom, laten we Freddy De Vadder eens op een uitgelezen selectie tapats trakteren.

BART VANNESTE (Freddy De Vadder) «Ik herinner me nog zeer goed het moment waarop ik tijdens het schrijven van ‘Bevergem’ het gevoel kreeg: we hebben goud in handen. Wannes Cappelle, Dries Heyneman en ik zaten altijd bij mij thuis aan het scenario te sleutelen, en op een keer kwamen we op het idee om het personage van Wim Willaert de lotto te laten winnen, en op een feestje in zijn nieuwe villa te laten opbiechten dat hij, voormalig hoofd van de dienst verlichtingspalen langs de autostrades, eigenlijk liever weer zou werken – ‘Maar ik mag niet van mijn vrouw.’ In die scène voel je de essentie van ‘Bevergem’: de personages zitten constant op elkaars lip, maar eigenlijk luisteren ze nooit naar elkaar.»

HUMO Om het succes van de reeks te illustreren: nurfen was in 2015 het meest gegoogelde woord.

VANNESTE (grinnikt) «Geschift, hè? Gunter Lamoot en ik hebben dat woord ooit verzonnen op mijn kot, toen we allebei nog student waren. Alleen waren we die avond zo stoned dat we allebei vergeten zijn wat het betekende – wat ook de joke is geworden in de serie. Die even dreigende als geflipte nurf- en ringelscène met de Bende van de Roste die Kurt van de krantenwinkel bedot met allemaal regeltjes – ‘Hoe, hebde gij uw savatten niet mee?’ – is ook nog altijd mijn favoriet.»

HUMO Sinds ‘Bevergem’ is het West-Vlaams alhemeen heaccepteerd als spreektaal in Vlaamse fictie. Trots?

VANNESTE «Ja, zeker.

»Toenmalig programmadirecteur Mark Coenen wilde ‘Bevergem’ graag in gang steken, maar hij had één grote vrees: zouden de mensen die níét op de parking wonen – en daarmee bedoelde hij die van de Antwerpse metropool – er ook naar willen kijken? ‘Mark,’ antwoordde ik gespeeld op mijn tenen getrapt, ‘ik wist niet dat jij een racist was.’ Hij dacht twee seconden na en zei toen: ‘Da’s goed, Bart, nu weet ik wat ik moet zeggen tegen de rest.’»

6 Vreemdste eend: ‘Mag ik u kussen?’

‘Slappe lach op de set’

Parlementaire vragen werden er niet over gesteld, maar het bleef toch raar: vóór de comeback op Eén in 2016 liep ‘Mag ik u kussen?’, een datingshow begot, drie seizoenen op Canvas. Hoe viel dat in ’s hemelsnaam met de nimmer aflatende zoektocht naar meerwaarde te rijmen?

null Beeld VRT - Lies Willaert
Beeld VRT - Lies Willaert

BART PEETERS (presentator) «Heel simpel: in tegenstelling tot in pakweg ‘Temptation Island’ was het in ‘Mag ik u kussen?’ de bedoeling om met woorden, en met woorden alleen, je prooi te verleiden. Het programma stimuleerde aldus het betere taalgebruik, en natuurlijk ook de betere humor. Onder het bewind van Mark Coenen mocht er al eens gelachen worden op Canvas. Ik kan je verzekeren: ik heb héél vaak de slappe lach gehad tijdens de opnames.»

HUMO Er heeft ook een Franstalige versie van ‘Mag ik u kussen?’ gelopen. Ooit gezien?

PEETERS «‘Puis-je vous embrasser?’, jaja. ’t Viel me op hoe ongelofelijk veel er werd gepraat, en hoelang alles bijgevolg duurde.

»À propos: indertijd hebben ze me gevraagd om ook de Nederlandse versie te presenteren, maar daar heb ik voor gepast. Wegens de files, maar toch vooral omdat Nederlandse komieken de neiging hebben om hun huiswerk niet te maken. Dat hoeft volgens hen niet, want: ‘Jullie hebben mensen die grappig doen, wij hebben mensen die grappig zijn.’ Boer, let op je ganzen als ze dat roepen! Geen wonder dat vrijwel alle Vlamingen die ooit aan de Nederlandse versie hebben meegedaan, hun twee Nederlandse liefdesrivalen los naar huis speelden.»

HUMO Zou een programma als ‘Mag ik u kussen?’ nog kunnen in deze langetenentijd, denk je?

PEETERS «Sommige onderdelen wel, andere minder. Ik herinner me dat Vincent Valckx ooit Danira Boukhriss moest proberen te versieren, en daartoe een vergelijking met de edele voetbalsport op gang trok. Noem het voortschrijdend inzicht, of voor mijn part de slingerbeweging van de tijd, maar opmerkingen als ‘Ik leg mijn bal op uw middenstip’ zouden nu niet meer aanvaard worden.»

HUMO Om over ‘Ik ruk op langs uw flanken’ nog te zwijgen.

PEETERS (lacht) «Ik weet niet of het in je voordeel spreekt dat je die passage uit het hoofd kunt opzeggen. Of misschien ben je gewoon iemand die goed onthoudt?»

7 Vaste waarde: Adolf Hitler

‘Dr. Strangelove’

Canvas en de Tweede Wereldoorlog: ze horen bij elkaar zoals frieten bij stoofvlees, Procter bij Gamble en Simon bij Garfunkel. Speurwerk leert dat het de Fransen Lefever en Huybrechts waren die jarenlang hebben ingestaan voor de aankoop van WO II-documentaires, en dat de niet minder doortastende Tom Bleyaert en Bart De Poot die nobele taak al een halve eeuwigheid geleden van hen hebben overgenomen.

null Beeld Bettmann Archive
Beeld Bettmann Archive

HUMO Uit de ‘25 jaar Canvas’-quiz heb ik geleerd dat het op de kop af één dag, 32 minuten en 42 seconden heeft geduurd vóór Adolf Hitler voor het eerst zijn opwachting maakte op Canvas.

BART DE POOT «Ja, maar ik wil toch even benadrukken dat je de Tweede Wereldoorlog niet mag verengen tot de figuur van Hitler. Pas op, ik moest ook lachen toen ik vorige week in Het Gat van de Wereld zag hoe Hitler in ’97 een exclusiviteitscontract bij Canvas tekende: dat was goed gevonden. Maar de waarheid is natuurlijk dat WO II van zéér veel kanten belicht wordt in de documentaires die wij altijd gebracht hebben.»

TOM BLEYAERT «Het is ook een verkeerde perceptie dat wie naar Canvas kijkt, naar WO II-docu’s kijkt. Van het totale geschiedenisaanbod dat we nu brengen, gaat hooguit 10 procent over de Tweede Wereldoorlog.

»Toegegeven, in de beginjaren van Canvas was dat meer, omdat er toen door vrijgekomen archieven uitzonderlijk veel documentaires beschikbaar waren op de Duitse markt. Met name van de hand van professor Guido Knopp, oneerbiedig weleens de geschiedenispornograaf of de vader van het histotainment genoemd, omdat hij, door archiefbeelden met emotionele getuigenissen af te wisselen, geschiedenis aantrekkelijk maakte voor een miljoenenpubliek. Canvas heeft toen met veel plezier reeksen als ‘Hitlers helpers’, ‘Hitlers beulen’ en ‘Hitlers vrouwen’ uitgezonden, telkens met de stem van Peter Cremers erbij.»

DE POOT «Sindsdien zijn we WO II-docu’s blijven aankopen. Ik ben namelijk altijd van mening geweest, ook in mijn tijd als netmanager, dat wij de plicht hebben om te tonen waartoe een politiek systeem kan leiden. De waardering is trouwens nog altijd zeer hoog. Ik denk niet, Tom, dat jij ooit onder de 8,5 hebt gezeten qua waarderingscijfer.»

BLEYAERT «Klopt.»

DE POOT «Vergeet ook niet dat veel van de conflicten die we vandaag meemaken, uit die periode stammen. Onlangs hebben we ‘The Last Days of Mariupol’ uitgezonden: recente geschiedenis, maar er zijn talloze vergelijkingspunten met WO II.»

HUMO Hamvraag: brengen jullie in een onbewaakt moment weleens spontaan de Hitlergroet?

DE POOT (even van zijn à propos) «Euh, neen.»

BLEYAERT «Ik ook niet.»

DE POOT «En petit comité heb ik wel al eens een imitatie van Dr. Strangelove ten beste gegeven, uit de gelijknamige film van Stanley Kubrick: net wanneer die de Hitlergroet wil brengen, duwt hij, in zijn rolstoel gezeten, zijn arm met de vlakke hand naar beneden. Telt dat ook?»

8 Strafste debuut: Philippe Geubels

‘Half zat publiek’

In 2007 verloor de tot dan toe volslagen onbekende supermarktbediende Philippe Geubels de finale van ‘Comedy Casino Cup’ ten faveure van Xander De Rycke: het zoveelste bewijs dat een mens – uiteraard met niets dan achting voor de wervelende comedycarrière van XDR – in een talentenjacht maar beter tweede wordt dan eerste. Wat jij, Geub?

null Beeld VRT
Beeld VRT

PHILIPPE GEUBELS «In 2007 werkte ik nog in de Colruyt, en ik deed voor de leut eens mee aan een workshop met Nigel Williams voor 123 Comedy Club, een theaterbureau dat zich in comedy specialiseerde. Dat is zo goed meegevallen dat ik die mensen ben beginnen te stalken: ‘Mag ik daar en daar niet eens vijf minuten optreden? Je hoeft me niet te betalen.’ Zo heb ik zeker een half jaar in heel Vlaanderen korte stand-ups gedaan op van die avonden met verschillende komieken, tot de vraag kwam of ik aan ‘Comedy Casino Cup’ wilde meedoen. Ik zag dat eerst niet zitten – nog te vroeg, vond ik – maar Nigel Williams zei me: ‘Stoemerik! Je hebt toch niks te verliezen als je nog niemand bent?’ Dat klonk logisch, dus ik heb me toch maar ingeschreven.»

HUMO Was je zenuwachtig toen je voor die vierkoppige jury auditie moest doen?

GEUBELS «Doodzenuwachtig. Ik was het gewend om in cafés op te treden voor een half zat publiek, en daar stond ik opeens voor een broodnuchtere jury in een lege zaal. Ik weet nog wat mijn eerste woorden waren: ‘Goeiendag, ik ben Philippe Geubels, ik ben 24 jaar, ik ben al getrouwd en ik werk in de Colruyt.’ Daar moesten ze al goed mee lachen, wellicht door de manier waarop ik het zei. En toen kwam mijn eerste mop: ‘Je kent de Colruyt wel, hè? Die supermarkt met de laagste prijzen. Da’s dus echt waar: je zou mijn pree eens moeten zien.’»

HUMO De rest is geschiedenis.

GEUBELS (grinnikt) «Echt, hè?»

9 Trouwste ‘Winteruur’-gast: Pedro Elias

‘Ik wil Wim zijn’

Presentator van ‘Control Pedro’ en ‘De Container Cup’, jurylid bij ‘De slimste mens ter wereld’, idioot in ‘Geubels en de idioten’: Pedro Elias lijkt een vreemde eend in het overzicht van 25 jaar Canvas. Maar de aimabele halve Spanjaard is een graag geziene gast in het onvolprezen ‘Winteruur’: op 7 december mag hij al voor de vierde keer plaatsnemen naast Wim Helsen – een record.

Winteruur - Special n.a.v. 500ste aflevering Beeld Panenka
Winteruur - Special n.a.v. 500ste afleveringBeeld Panenka

PEDRO ELIAS «Ik moet je meteen corrigeren, want eigenlijk is het al de vijfde keer: ik zat ook in ‘Winteruur 500’, de speciale feestaflevering. Literatuur is natuurlijk geen competitie, maar ik heb het voor de zekerheid nagevraagd bij de redactie en blijkbaar is er nog nooit iemand vaker dan twee keer te gast geweest. De enige die samen met mij in het pantheon zit, is Hugo Matthysen, die er één keer als zichzelf, twee keer als Clement Peerens en twee keer als hulpje van de Sint zat. Nogmaals: literatuur is geen competitie, maar ik ben erg blij dat ik win.»

HUMO Word je telkens gevraagd of nodig je jezelf al dan niet subtiel uit?

ELIAS «Ik heb mezelf nog nooit ergens voor uitgenodigd, ook niet voor ‘Winteruur’. Ik heb ook geen idee waarom ze me telkens vragen, maar ik zit wel vaak met het programma in mijn hoofd. Onlangs heb ik, terwijl ik ziek te bed lag, een boek van Luigi Pirandello gelezen en toen het uit was, heb ik er een kaartje in gestoken: ‘Ideaal voor ‘Winteruur’’. Toen de vraag voor dit seizoen kwam, moest ik gewoon kijken waar dat kaartje zat. ‘Winteruur’ is de belangrijkste bijzaak in mijn leven geworden.»

HUMO Het is geen kijkcijferkanon: ben je er ooit op aangesproken?

ELIAS «Niet in dezelfde mate als voor mijn optredens als jurylid in ‘De slimste mens ter wereld’. Maar nadat ik had voorgelezen uit ‘Laughter in the Dark’ van Vladimir Nabokov, hebben toch twee mensen me gezegd dat ze het boek gekocht hebben.»

HUMO Ben je ook een trouwe kijker?

ELIAS «Absoluut, ik weet alles over ‘Winteruur’. In mijn jeugd liep ‘Wedden dat?’ met Jos Brink op tv, en in één van de afleveringen zat een jongen die alle automerken kon herkennen aan het geluid van het portier dat dichtsloeg. Wel, ik maak me sterk dat ik op basis van een paar willekeurige seconden ‘Winteruur’ kan zeggen wie er te gast was en welke tekst die had meegebracht.»

HUMO Wat is het geheim van Wim Helsen?

ELIAS «Hij combineert een enorme menselijkheid met een even grote luisterbereidheid, en tegelijk slaagt hij erin om de gasten en de kijkers mee te trekken in zijn rare universum. Eigenlijk is Wim een genie, ook al vind ik dat dat woord in principe voorbehouden moet zijn voor pakweg mensen die een medicijn tegen kanker ontdekken. Wim Helsen is de man die ik altijd wilde zijn. Op voorwaarde dat hij ook een zwarte band karate zou hebben, want we moeten daar eerlijk in zijn: Wim kan niet vechten.»

HUMO En als hij, zoals Erik Van Looy vorig jaar in ‘De slimste mens’, ziek zou vallen, kun jij dan de Bart Cannaerts van dienst zijn?

ELIAS «Ik zou het niet kunnen, maar ik zou het wel willen. Ik heb zelfs al spontaan mijn diensten aangeboden bij Panenka: ‘Stel dat Wim zou komen te gaan, dan zou ik ‘Winteruur’ heel graag overnemen.’ Misschien kan ik langs deze weg zijn zegen vragen, nu hij nog leeft?»

10 Lastigste interviewee: Lou Reed

‘Geen massage’

Je hebt moeilijke interviewees, en dan heb je wijlen Lou Reed. Vraag maar aan Joël De Ceulaer, die in 2004 in ‘Spraakmakers’ 45 pijnlijke minuten lang als deurmat werd gebruikt door grumpy Lou, maar – het moet gezegd – op zijn beurt hoofs en uitvoerig antwoordt op onze vraag om die oude koe nog eens uit de gracht te takelen.

null Beeld VRT
Beeld VRT

JOËL DE CEULAER «Ik was tot de tanden gewapend, zoals altijd: drie weken lang had ik vrijwel uitsluitend naar de muziek van Lou Reed en The Velvet Underground geluisterd, ik had alles over de man gelezen wat los en vast hing, en ik was zelfs online op zoek gegaan naar een kortverhaal van Delmore Schwartz waarvan ik wist dat het een belangrijke rol in zijn leven had gespeeld. Maar al meteen toen hij die dag binnenkwam, in een suite in het Brusselse Conrad Hotel, voelde ik: dit wordt niks. En het ís ook niks geworden.»

HUMO Hoe kwam dat, denk je?

DE CEULAER «Er was een misverstand geweest in de communicatie tussen Canvas en de entourage van de heer Reed: hij ging ervan uit dat hij een statement van een minuutje of drie moest leveren. Je kunt je voorstellen hoe slechtgezind hij was toen hij vernam dat het drie kwartíér zou duren. Achteraf heb ik me ook laten vertellen dat hij het hotel vlak vóór het interview om een massage had verzocht, maar dat men dat niet meer op tijd had kunnen regelen.

»Hoe het ook zij: hij had eenvoudigweg geen zin in een interview en liet dat op alle mogelijke manieren blijken. Hij was aanhoudend ongeïnteresseerd en arrogant, en – totaal ontregelend voor een interviewer – vanaf mijn derde of vierde vraag liet hij voortdurend lange stiltes vallen. Oké, dacht ik, dan stel ik wel mijn volgende vraag. Maar net toen ik daaraan begon, ging hij verder met zijn antwoord op de vorige vraag. Het hele interview lang! Een geluk dat de montage dat achteraf heeft opgelost.»

HUMO Ook lekker: hij had zijn zonnebril op.

DE CEULAER «Zéér storend, want je hebt geen oogcontact. En het straffe was: toen het interview erop zat, zette hij die zonnebril af en kwam hij semigezellig een praatje met me maken. Al die tijd had hij dus gewoon de eikel gespééld!»

HUMO Heb je tijdens het interview overwogen om op te stappen?

DE CEULAER «Ja, want ik zat bij momenten te koken. Maar het was een tv-interview met een hele Canvas-crew, dus ik dacht: weet je wat? Ik blijf zitten en we maken er een interview van waar ze over twintig jaar nog over praten. En kijk eens aan.»

11 Langstlopende programma: ‘Belpop’

‘Je reinste kamikaze’

Vergeet de MIA’s, en vergeet meteen ook de adellijke titels waar een mens at the end of the day toch geen korting mee krijgt bij Meubelen Heylen: de hoogste eer die voor een Belgische band of zanger is weggelegd, véruit, is een eigen aflevering in ‘Belpop’, dat aan seizoen elf toe is en zo het langstlopende Canvas-programma is (actuaprogramma’s niet meegerekend). Allemaal (of toch bijna allemaal) de schuld van Griet Boulat.

null Beeld VRT
Beeld VRT

GRIET BOULAT (producer & eindredactrice) «In 2008 kreeg ik de vraag van Canvas om een kort muziekprogramma te producen waarin, naar analogie met ‘Belga sport’, telkens een sleutelmoment in de carrière van een Belgische artiest of band zou worden belicht. Op zich een leuk idee, alleen ondervond ik tijdens de research al snel dat het stukken interessanter zou zijn om de hele carrière van een muzikant of groep uit de doeken te doen.

»In eerste instantie was er geen interesse voor mijn idee, omdat het zendschema geen langer programma toeliet, maar in juni 2008 kreeg ik toch een go. Eén probleem: de reeks moest klaar zijn in oktober. Zes keer vijftig minuten in elkaar boksen in amper vier maanden: het was je reinste kamikaze, wat je er helaas ook wel aan ziet. Maar tot onze verrassing kregen we toch groen licht om een tweede reeks te maken – niets liet op dat moment vermoeden dat we zoveel jaar later aan reeks elf zouden beginnen, die in het najaar van 2023 wordt uitgezonden.»

HUMO Wat is je persoonlijke favoriet uit alle 56 afleveringen?

BOULAT «Da’s als kiezen tussen je kinderen. De Novastar-aflevering vond ik anders wel een heel goeie: Joost Zweegers bleek een uitstekende verteller, die bovendien niet te beroerd was om zijn minder fraaie kantjes te laten zien. En ik ben nog altijd erg tevreden over de dubbelaflevering die we in 2020 over Belgische wereldhits hebben gemaakt. Er zijn daar enkele geweldige verhalen de revue gepasseerd, zoals bijvoorbeeld over de Rus Dimitri Dourakine, die in 1968 een internationale hit had met het vrolijke dansnummertje ‘Casatschok’. Die Dourakine bleek in werkelijkheid Leo Caerts te zijn, de Leuvense orkestleider en arrangeur die later een nog veel grotere hit zou scoren met ‘Eviva España’, en die zowaar ook de eerste twee platen van The Kids heeft geproducet. Het idee kwam van producer Jean Kluger, die ‘Casatschok’ in Frankrijk wilde lanceren: ‘Je ziet er een beetje Russisch uit, en de Fransen verstaan toch geen Nederlands.’

»Een Russische en een Spaanse wereldhit, én de eerste Belgische punkplaat: zalig toch?»

12 Vreemdste verdwijning: Luc Janssen in ‘25 jaar Canvas’

‘Andere broek?’

Opmerkelijk moment in de overigens zeer vermakelijke ‘25 jaar Canvas’-quiz: aan het begin van ronde drie bleek man in black Luc Janssen, gewaardeerd lid van het Team Radio, plots foetsie. De bloemetjes buiten gaan zetten? Slechte verliezer? Nog snel voor sluitingstijd een nieuwe Raf Simons-broek gaan kopen? Slechts één mens die het zeker weet.

null Beeld VRT
Beeld VRT

LUC JANSSEN «Over mijn verdwijning doen meerdere verhalen de ronde, die stuk voor stuk boeiender zijn dan de waarheid. Laten we het daar dus maar bij houden, als je het niet erg vindt. In ieder geval zijn we vóór de jongens van Sporza geëindigd, wat ons enige doel was. Overigens dacht ik aanvankelijk dat het tegen hen was dat mijn ploeggenoot Stijn Van de Voorde de hele tijd ‘Loempia’s!’ zat te roepen, maar ik had het mis. Stijn had honger, en als vegetariër had hij natuurlijk niks aan die bitterballen.»

HUMO Nu je toch aan de lijn hangt: heb jij met ‘LUX XL’ niet ooit het langstlopende cultuurprogramma op Canvas gepresenteerd?

JANSSEN «Jazeker, meneer. En het zou nog langer hebben gelopen als ik er niet zelf de stekker uit had getrokken.»

HUMO Waarom heb je dat gedaan?

JANSSEN «Vooral omdat ik te weinig zeggenschap had over de gasten. Zo moest en zou er in ieder seizoen minstens één politicus langskomen, wat ik eigenlijk niet wilde. En voor wat het vijfde seizoen had moeten worden, had ik grote maar vooral uiterst boeiende internationale namen als de Franse acteur Michel Piccoli en Radiohead-zanger Thom Yorke bereid gevonden, maar de toenmalige Canvas-verantwoordelijken waren van mening dat we Vlaamse cultuur moesten promoten en zeiden neen. Waarna ik de handdoek in de ring heb gegooid, zeer tegen de zin van diezelfde verantwoordelijken overigens: ‘Maar Luc, we hebben pas een nieuwe reeks van veertien afleveringen besteld!’ – ‘Ja, maar niet bij mij.’

»Enfin, ondanks alles kijk ik met veel voldoening terug op het feit dat we een aantal van mijn helden hebben kunnen overtuigen om in het programma te zitten, zoals Anton Corbijn en Luc Tuymans. Maar hét hoogtepunt was voor mij toch mijn all female redactie. Nooit was ik met zoveel vakkennis en zin in cultuur omringd als toen.»

HUMO Tot aan ‘LUX XL’ had jij, een radioman pur sang, nog nooit voor tv gewerkt.

JANSSEN «Nee, en die ambitie had ik ook niet. Maar Jos van den Berg, een uitstekende eindredacteur die ik kende van bij de VPRO, zei me: ‘Hey, Luc, ik ga voor Canvas een cultuurprogramma maken en ik zou graag hebben dat jij het presenteert.’ Ik heb ja gezegd omdat ik Jos vertrouwde.

»Bij Canvas dachten ze, niet ten onrechte trouwens: wat moet die rare vogel van de radio bij ons? Dus hebben ze me eerst een proefuitzending laten maken waarvan ik niet wist wie de gast zou zijn. Dat bleek gelukkig de innemende Maaike Cafmeyer te zijn, met wie het goed klikte. Achteraf moest ik bij de toenmalige Canvas-baas komen, Bart De Poot, en het enige wat hij qua inhoudelijke evaluatie te bieden had, was: ‘Luc, dat was niet slecht. Maar heb je ook een andere broek?’»

13 Langst zittende Canvas-gezicht: Phara de Aguirre

‘Decor in mijn tuin’

‘Zij is natuurlijk Mevrouw Canvas. Een klassevrouw. De reportages, de interviews en haar presenteerstijl: allemaal heel mooi om naar te kijken.’ Het zijn niet onze woorden maar die van Luc Janssen, die in 2007 ter gelegenheid van de tiende verjaardag van Canvas een talkshow maakte waarin Phara de Aguirre zijn eerste gast was. Vijftien jaar later geldt zijn lofzang nog altijd, dus kom er maar in, Phara!

null Beeld VRT
Beeld VRT

HUMO Je was voor het eerst op Canvas te zien in 1999 als anker van ‘Terzake’, en nu heb je net ‘25 jaar Canvas’ gepresenteerd. Voel je jezelf een Canvas-mens?

PHARA DE AGUIRRE «Ik ben begonnen bij de nieuwsdienst en daar behoor je niet tot een zender: je bent ‘iemand van de nieuwsdienst’. Indertijd was ‘Terzake’ voor mij een programma dat toevallig op Canvas zat.

»Ik ben eigenlijk pas ‘iemand van Canvas’ sinds ik er mijn eerste reeks voor heb gemaakt. Ik ben in 2006 ziek geworden en ik heb een jaar thuisgezeten. In die periode heb ik héél veel televisie gekeken en één van de programma’s die mij opvielen, was ‘Mijn moeder’ op Canvas, over de moeders van bekende Vlamingen. Toen ik dat zag, bekroop me de zin om ook iets te maken dat verder gaat dan de actualiteit. Iets wat herhaald kan worden, bij wijze van spreken. Bij mijn terugkeer heb ik een mailtje naar het productiehuis gestuurd om te vragen of ik kon meewerken aan een tweede seizoen. Daarna kwam ‘Mijn vader’ en zo is het verder gegaan.»

HUMO Bij welke reeks voel je de meeste trots?

DE AGUIRRE «Bij ‘Vijf jaar hier’ (uit 2020, over vluchtelingen die in 2015 in België waren beland, red.). Daar heb ik ook het meest aan gehad. Op menselijk vlak, want ik heb nog altijd contact met getuigen die toen aan bod zijn gekomen. En op professioneel vlak: de kennis rond asiel en migratie die ik heb opgedaan, komt op de nieuwsdienst bijna dagelijks van pas. Die mix ligt me ook het best: een praatprogramma als ‘De afspraak’ maken, dat dicht bij de actualiteit blijft, afgewisseld met dingen die langer meegaan.»

HUMO Je bent, voor zover ik weet, het enige Canvas-gezicht dat een programma had met haar eigen naam: ‘Phara’, de talkshow uit 2008. Was die titel jouw idee?

DE AGUIRRE «Nee, toch niet (lacht). Dat was de opvolger van ‘Morgen beter’ en werd gemaakt in de periode dat ‘Pauw & Witteman’ zoveel succes had op de Nederlandse televisie. Het idee voor die naam kwam van de redactie. Ik zou het nu niet meer doen, maar ik ben wel nog altijd heel trots op ‘Phara’. Ik vond het ook een erg mooi decor, met die letters van mijn naam. Die hebben lang in de gang met decorstukken gestaan. Ik zou eens moeten gaan kijken of ze er nog staan. Dan kan ik ze in mijn tuin zetten (lacht)

HUMO Is er een programma uit de Canvas-catalogus dat je had willen maken?

DE AGUIRRE «Er is er één dat ik had willen kunnen maken: ‘Alles kan beter’. Dat gevoel voor humor, die spitsvondigheid, daar ben ik jaloers op. Maar voor de rest? (denkt na) Mijn carrière is nog niet voorbij, hè? Ik heb nog vijf jaar voor ik met pensioen moet en er is nog meer dan genoeg dat ik wil doen.»

HUMO Dan laten we je voortwerken! Wat wens je Canvas toe voor de volgende 25 jaar?

DE AGUIRRE «Opnieuw een eigen netmanager. Sinds Olivier Goris in 2018 baas van Eén én Canvas is geworden, heeft de zender geen eigen aanspreekpunt meer en dat is een gemis. Lotte (Vermeir, de huidige netmanager van Eén en Canvas) en Lin (Delcour, adjunct-manager) doen het zeker niet slecht, maar twee zenders leiden is heel veel werk. En in deze tijden van besparingen en nakende ontslagen wens ik Canvas natuurlijk ook voldoende budget om er nog eens 25 jaar bij te doen.»

Volgende week:

Martine Tanghe! Sien Eggers! Guido Van Meir!

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234