null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Voeding

Nederland, het walhalla van de vleesvervangers: ‘Meer dan alleen maar veggieburgers’

De veggie-industrie floreert in Nederland, en dat trekt heel wat aandacht. Ook uit het buitenland strijken bedrijven neer met geld, fabrieken en hun hoofdkantoor. ‘Nu liggen we overal in de Albert Heijn. Magisch.’

In de bonusfolder: vegetarische spareribs en vegakibbeling. Midden in deze ‘week zonder vlees’ voegt Albert Heijn Nederland in negenhonderd winkels één meter toe aan het vegaschap. Dat is vanaf nu vijf meter breed, met plek genoeg voor de 160 vleesalternatieven die AH nu biedt. Ook de Amsterdamse Weedburger – van zeewier – is deze week geland bij AH. ‘We zijn ooit begonnen vanuit een zelfgetimmerde bakfiets,’ zegt oprichter Mark Kulsdom. ‘Nu liggen we overal in de Albert Heijn. Dat is gewoon magisch. Vega is echt niet meer dat natte, witte blok tofoe. Als AH gas geeft, gaat er iets gebeuren.’

Hij ziet het als een doorbraak, en niet alleen voor zijn bedrijf. ‘Toen we in 2013 begonnen, was het allemaal onwijs niche. Maar sinds 2016 gaat het hard. Ik voel me een wielrenner die de berg oprijdt terwijl net voor de top het hele peloton over hem heenraast.’

Albert Heijn is niet de enige die vegetarische producten tot speerpunt heeft gemaakt. Deze week maakte rookworstpionier Unox bekend erop in te zetten en ook vleesbedrijven als Vion (Me-at) en Van Loon (Blue Butcher) storten zich op alternatieven.

Betere producten, lagere prijzen

De verkoop van vegetarische producten in Nederland steeg volgens marktonderzoeker IRI vorig jaar 32 procent, terwijl de vleesverkopen 8 procent toenamen. Waren plantaardige vleesvervangers in 2005 nog goed voor een winkelomzet van 60 miljoen euro, in 2020 werd al 190 miljoen omgezet.

Dat trekt wereldwijd aandacht. Het Britse Meatless Farm koos vorig jaar bewust voor de Amsterdamse Prinsengracht als plek voor zijn mondiale hoofdkantoor. Bereikbaarheid, de ruime aanwezigheid van geschikt personeel en het creatieve ondernemersklimaat speelden een rol. Maar de Nederlandse positie in de vega-economie maakte een verhuizing onvermijdelijk – andere steden zijn niet eens overwogen.

‘De Nederlandse markt voor plantaardige vleesalternatieven is extreem interessant,’ zegt topman Erwin Meijer. ‘De afzet is hier al groot, er is veel kennis en er zitten veel concurrenten. Als je gezamenlijk aan het touw trekt, heb je meer kracht. Dan krijg je meer en betere producten, en lagere prijzen. Zes euro voor twee burgers is voor een deel van de doelgroep niet te betalen.’

Het bedrijf zet nu ‘in Nederland’ een fabriek op die rond de zomer gaat produceren. Dan ook liggen de eerste producten, die al verkrijgbaar zijn bij groothandels, in de supermarkt.

De Britten zijn niet de enige nieuwkomers. Ook het Amerikaanse Beyond Meat dat onder meer achter veggiefastfood van McDonald’s en Burger King zit, ziet Nederland als springplank naar de rest van de wereld. Beyond Meat zet hier een keten fabrieken op voor de productie van vleesvervangers, te beginnen met een eiwittenvestiging in Twente waar de grondstoffen worden gemaakt voor zijn Beyondburgers.

Volgens econoom Thijs Geijer van ING trekken bestaande vegabedrijven nieuwkomers aan. ‘Er komt veel technologie kijken bij het ontwikkelen en grootschalig fabriceren van vegaproducten, maar ook bij de marketing ervan. Dat werkt als een magneet. Het talent, de kennis en het netwerk zijn hier al aanwezig.’

Al jaren gesleuteld

Dat komt doordat in Nederland al jaren wordt gesleuteld aan vleesvervangers. Amsterdam is de locatie voor de kantoren, Twente is de hot­spot voor productie en Wageningen University de sleutelplek voor onderzoek. ‘Dat is een netwerk dat je elders nog niet veel ziet.’

Die pionierspositie heeft Nederland te danken aan de vegabewuste consument. ‘De consumptie van alternatieven voor dierlijke producten ligt hier relatief hoog. Dat is voor bedrijven een belangrijke voorwaarde om de markt te betreden.’ Alleen de Finnen eten per hoofd van de bevolking meer vegetarisch dan Nederlanders.

Signature dish

Consumenten profiteren daar op hun beurt weer van. ‘De afgelopen jaren is het aanbod van alternatieve vleesproducten enorm gegroeid,’ zegt Geijer. ‘Dat zal alleen maar doorzetten nu hier meer van deze bedrijven komen te zitten.’

Meer variatie is hard nodig, zegt topman Meijer van Meatless Farm, om ook de vleesetende massa ‘één, twee, hopelijk zeven keer per week’ te laten overstappen. ‘Nog altijd is de veggieburger de signature dish van deze markt. Maar hoe vaak kun je een burger eten? Het doet het goed op de foto, maar je kunt er niet zoveel mee.’

‘Innovatie is cruciaal, anders stagneert de markt. Alleen dan is ‘plantaardig’ over vijf jaar niet meer dat alternatief voor vlees, maar een eigen categorie in winkels en horeca. Zodat het doodnormaal is dat je veggiegehakt gebruikt voor lasagne, wraps of chili.’

Alternatieven voor vlees zijn ook financieel interessant. Vegacollectief Livekindly heeft inmiddels 335 miljoen euro aan investeringen opgehaald – waarvan 80 procent uit buitenlandse bron. In de toekomst wordt op nog eens zo’n bedrag gerekend. Livekindly steekt dat kapitaal in de overname van veggiebedrijven, maar breidt er ook de productiecapaciteit mee uit in een voormalige vleesfabriek Oss, waar onder meer veggiekip en veggiefrikadellen worden gemaakt.

Honderden miljoenen euro's

Dat er geld kan worden verdiend met vleesvervangers verwacht ook investeerder Gilde, de eigenaar van de grootste Nederlandse producent, Vivera. Dat staat volgens Het Financieele Dagblad voor ‘honderden miljoenen euro’s’ in de etalage. Het bedrijf, dat vorig jaar 85 miljoen euro vleesvervangers verkocht, bevestigt noch ontkent dat.

Ook het Amsterdamse Weedburger is bezig met een nieuwe geldronde. ‘Het is nu makkelijker om aan geld te komen,’ zegt Kulsdom. ‘Sinds de beursgang van Beyond Meat in 2019 blijkt dit een groeimarkt te zijn. We zien alle spelers om ons heen enorme bedragen ophalen. Veel investeerders willen aan boord stappen. Ze begrijpen deze markt nu ook beter, doordat er zoveel voorbeelden zijn.’

(Parool)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234