Vertegenwoordigers nemen plaats voor de persconferentie op het kantoor van Eurojust, over de ontmanteling van een versleuteld crimineel communicatienetwerk.Beeld ANP

misdaadencrochat

Nederlandse politie en justitie kraken chatdienst gebruikt door criminelen: miljoenen berichten live meegelezen

Politie en justitie zijn er in Nederland in geslaagd de populaire versleutelde chatdienst EncroChat te kraken, waardoor rechercheurs de afgelopen maanden miljoenen chatberichten tussen criminelen live hebben mee kunnen lezen. Daardoor zijn liquidaties voorkomen, zijn meer dan honderd verdachten aangehouden, is er 8000 kilo cocaïne onderschept en is er meer dan twintig miljoen euro aan contanten aangetroffen. Ook is er zicht op corrupte ambtenaren.

De resultaten zijn gisteren gepresenteerd tijdens een persconferentie in Den Haag. De afgelopen jaren zijn versleutelde chatdiensten, waardoor criminelen zich onbespied waanden, razend populair geworden. Criminele organisaties hebben daardoor jarenlang een enorme voorsprong gehad op de opsporingsdiensten. Maar deze voorsprong is in rap tempo volledig verdampt, doordat diensten als Ennetcom, PGP Safe en IronChat door de politie werden ontmanteld. Hierdoor werden miljoenen chatberichten tussen criminelen voor de recherche leesbaar, en is een groot aantal verdachten aangehouden of al tot lange celstraffen veroordeeld. Grote strafzaken zoals die tegen de liquidatiebende van Ridouan Taghi (Nederlands topcrimineel) zijn op deze chatberichten gebouwd.

Omzeilen van encryptie

Toch bleef een aantal van deze chatdiensten in trek, waaronder dus EncroChat. In 2017 startte in Frankrijk een groot strafrechtelijk onderzoek tegen EncroChat, nadat het opviel dat de crypto-telefoons regelmatig werden gevonden in politieacties tegen georganiseerde misdaadgroepen. De Franse justitie kwam er achter dat het bedrijf werkte vanaf servers in Frankrijk. De Fransen slaagden er in om technische apparatuur in te brengen, waardoor de encryptietechniek kon worden omzeild, en de correspondentie kon worden bekeken. Omdat EncroChat internationaal wordt gebruikt besloten de Fransen in 2019 een zaak te starten bij Eurojust, een Europese samenwerking op het gebied van strafrecht. In Nederland is het onderzoek uitgevoerd onder de naam ‘Lemont’.  Uit dit onderzoek bleek dat de Nederlandse onderwereld grootgebruiker was van Encrochat.

Alleen al in 2020 waren meer dan 50.000 cryptotelefoons van EncroChat actief, waarvan meer dan 12.000 in Nederland. EncroChat verkocht voor 1500 euro per maand halfjaar abonnementen, waarmee een wereldwijde dekking werd gegarandeerd. De aankoop van een speciale EncroPhone bedroeg nog eens duizend euro. Volgens politie en justitie richtte het bedrijf zich volledig op de criminele markt. Zicht op legale gebruikers is er volgens hen niet. ‘Deze diensten worden alleen gebruikt door criminelen,’ aldus hoofdofficier John Lucas

Nederlandse en Franse autoriteiten werkten samen om het netwerk te ontmantelen.Beeld ANP

Live meelezen 

Sinds 1 april hebben honderden rechercheurs de communicatie van criminelen dag en nacht kunnen volgen. De politie noemt de operatie een ‘unieke inkijk in de internationale georganiseerde misdaad’. Dagelijks kwamen er talloze berichten voorbij over levensbedreigende situaties, waarna politie en justitie meteen hebben ingegrepen. In totaal zijn 22 gevallen van potentiële slachtoffers van crimineel geweld gewaarschuwd. Hierdoor is een aantal liquidaties voorkomen, maar zijn ook potentiële slachtoffers van gewelddadige ontvoeringen op tijd gewaarschuwd. De informatie uit het Lemont-onderzoek is aan meer dan honderd lopende strafonderzoeken beschikbaar gesteld. De afgelopen weken zijn er verschillende grote politie-invallen geweest. 

‘Gebruikers waanden zich onbespied’

De resultaten zijn indrukwekkend te noemen. Er zijn meer dan honderd verdachten aangehouden. Er werd ruim 8000 kilo cocaïne en 1200 kilo crystal meth onderschept, net als de ontmanteling van negentien synthetische drugslabs. Er zijn tientallen wapens gevonden, en veel auto’s in beslag genomen. Ook is er ruim twintig miljoen euro aan contanten in beslag genomen. Bovendien heeft de politie nu zicht op omgekochte overheidsambtenaren, die hand-en spandiensten leverden aan criminele organisaties. ‘En al die gebruikers waanden zich in de chatberichten anoniem en onbespied,’ zei Jannine van den Berg, hoofd van de Landelijke Eenheid van de politie in Nederland. 

De Britse politie heeft 746 mensen opgepakt na het kraken van de versleutelde chatapp. Verder hebben de Britse autoriteiten 54 miljoen pond (bijna 60 miljoen euro) aan contant geld, 77 vuurwapens en ruim twee ton drugs in beslag genomen, meldt de National Crime Agency. Ook zouden meerdere moorden en ontvoeringen zijn verijdeld.

De Britse politie noemt Operation Venetic het grootste ingrijpen in de Britse geschiedenis. Onder de gevonden wapens zijn een kalasjnikov en meerdere granaten. Verder ontdekten rechercheurs meer dan 28 miljoen etizolam-pillen, een krachtigere variant van valium.

Alleen al in Londen zijn 171 gebruikers van EncroChat gearresteerd voor betrokkenheid bij moordplannen, wapenbezit, witwassen en drugshandel. Tot nu toe zijn 99 Londenaren in staat van beschuldiging gesteld. De politie in de Britse hoofdstad heeft bij een actie 5 miljoen pond in beslag genomen, omgerekend zo’n 5,5 miljoen euro. Dat is de grootste inbeslagname van geld ooit in Londen.

Gamechanger

Recherchef Andy Kraag noemt het onderzoek ook ‘het grootste rechercheonderzoek dat ooit in Nederland heeft gedraaid’. ‘Dit is echt een gamechanger  voor de opsporing in Nederland. Criminelen vertrouwden blindelings op deze cryptotechniek. We keken wekenlang realtime mee over de schouders van criminelen. Normaal is het zo dat we in een zaak op zoek zijn naar bewijs. Dat hebben we nu helemaal omgedraaid. Al ons bewijs zoekt nu naar een zaak. Ik ben ervan overtuigd dat er nog vele aanhoudingen zullen volgen.’

Op 13 juni eindigde het onderscheppen van berichten, omdat het bedrijf een pushbericht stuurde aan haar gebruikers. Daarin werden zij aangespoord hun telefoons weg te gooien, omdat het bedrijf erachter was gekomen dat een overheidsdienst was binnen gedrongen.

Beeld Hollandse Hoogte / ANP XTRA

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234