Beeld Nanne Meulendijks

Kindvrij leven

‘Nee lieve omgeving, in deze wereld willen wij geen kind’

Eind jaren zeventig was het de neutronenbom, nu is het de vrees voor klimaatverandering: jonge stellen kiezen ervoor om, zoals ze dat noemen, kindvrij te zijn. ‘Ik vertel lang niet altijd waarom we geen gezin willen, want ik krijg het gevoel dat ik iets doe wat niet hoort.’

‘Heb je een kinderwens? Gelieve de andere kant op te swipen’, vermeldde het Tinderprofiel van de Vlaamse Sigourney De Bruyn (28). ‘Dat was makkelijk: was dat vooraf meteen helder’, zegt Nederlander Robin Lemstra (34), sinds ruim een jaar Sigourneys partner. ‘Eerdere relaties van mij zijn daar wel op stukgelopen. Fijn dat het nu geen issue meer hoefde te zijn.’

De Bruyn, die werkt in de evenementenbranche en als grafisch ontwerper, is er inderdaad duidelijk over: ‘De maatschappij is niet oké om kinderen in te zetten. We zijn al met veel te veel; moeder aarde gaat eraan kapot. Als je dan toch een kinderwens hebt: ga voor adoptie. Er zijn genoeg kinderen die het zonder liefde moeten doen.’ Zelf piekert ze daar niet over: ‘Ik heb nul komma nul moedergevoel’.

Ook Sanne (31) en Dominique (33) kunnen zich niet voorstellen dat ze ooit zouden overwegen om een kind te nemen. ‘Hoewel je dat zo ­niet moet zeggen; sommige mensen willen heel graag kinderen en die krijgen ze niet’, nuanceert Sanne meteen. Ze is milieu­wetenschapper en werkt als adviseur duurzaamheid bij een advies- en ­ingenieursbureau. ‘Je studie vormt de manier waarop je naar de wereld kijkt. Als je leert over met hoeveel mensen we zijn en welke schade we veroorzaken, dan zijn er gaandeweg steeds meer momenten dat je denkt: moeten we dat wel willen? Gelukkig heb ik nooit een heel sterk moedergevoel gehad, dus het voelt voor mij niet als een hard afscheid van een diepgevoelde wens.’

We nemen een kind en twee spaarlampen

Dominique, marketeer, herkent zich in Sanne’s ontwikkeling. Hoewel hij aanvankelijk in milieudiscussies ‘aan de andere kant stond’, zoals hij het uitdrukt. ‘Op de middelbare school had ik een aardrijkskundedocent die heel erg in de hoek zat van ‘klimaatverandering is flauwekul’. Langzaam maar zeker heeft Sanne mij overtuigd dat het toch anders zit. Ik ben zelfs redelijk fel geworden, al kan ik niet zeggen dat het milieu voor mij de ­belangrijkste reden is om geen kind te willen. Als ik kinderen zou willen, dan zou ik al mijn milieubezwaren weer rechtpraten. Dan bedenk je wel iets van: we nemen er niet meer dan twee, om onszelf te vervangen. Of: we nemen een kind en twee spaarlampen.’

Hoe reageert hun omgeving op de beslissing om af te wijken van het gebaande pad van huisje, boompje, kindje? De Bruyn rolt met haar ogen. ‘Dat is vrijwel altijd hetzelfde: ‘Je zult je nog wel bedenken’. Terwijl: nee! Dat zal ik zeer ­zeker niet! Mensen vinden het egoïstisch als je geen kinderen wilt: alsof je poppetjes moet leveren om het maatschappelijk systeem draaiende te houden. Maar ik denk: wel een kind nemen, dat is pas egoïstisch.’ 

Lemstra: ‘Onze gedachtegang is anders. Ik voel dat wat minder sterk, maar ik snap het wel. Er staat meer druk op vrouwen, zeker op ­deze leeftijd. Ik hoef nooit uit te leggen waarom ik geen kinderen wil.’

Je zal net die Einstein op aarde zetten

Sanne en Dominique ondervinden iets vergelijkbaars. ‘De afgelopen drie jaar neemt de druk uit de omgeving echt toe’, zegt Sanne. ‘Mensen vragen: ‘En, wanneer gaan jullie aan kinderen beginnen?’ Als ik dan zeg dat ik ze niet wil, krijg ik vaak het gevoel dat ik iets doe wat niet hoort. Ik vertel er ook lang niet altijd bij waarom we geen gezin willen.’

‘Ik wel’, reageert Dominique. ‘Als het ter sprake komt, zeg ik wel gewoon dat het milieu daarin een belangrijke rol speelt. Nou, dat snappen mensen écht niet. ‘Ja, maar er zijn al zoveel mensen op de wereld, dan maakt die ene toch geen verschil?’, zeggen ze dan. Of, ook een goeie: ‘Misschien zetten jullie net die Einstein op aarde die het hele probleem oplost’. Nou, de kans dat dat gebeurt, lijkt me niet zo groot.’

Door dit soort discussies willen zij alleen met onder hun voornaam in de krant: hun besluit is nog voor te veel mensen onbespreekbaar, hebben ze het gevoel.

Jou wacht een eenzame oude dag

Ook de suggestie dat mensen zonder kinderen een eenzame oude dag tegemoet gaan, komt regelmatig voorbij. ‘Dat vind ik inderdaad een enge gedachte, moet ik toegeven’, zegt Dominique. ‘Maar ik weet niet hoe oud ik word en hoe mijn leven er dan uitziet. Om dan nu een keuze te maken waar ik niet achter sta...’ Sanne valt hem bij: ‘Ik vind het ook een rare verwachting naar je kinderen toe: jij bent er om te zorgen dat ik me niet alleen voel.’

De sociale druk die beide stellen ­beschrijven, was voor Emma Knoops (26) reden om haar opleiding grafisch en ruimtelijk ontwerp af te sluiten met een afstudeerproject over het thema ‘Geen kind, prima toch?’. Ze zette onder meer een protestcampagne op (online, wegens corona) en lanceerde een Facebookgroep. ‘Ik wil het taboe doorbreken waar vooral vrouwen mee te maken krijgen als ze kindvrij willen blijven’, legt ze uit.

De term ‘kindvrij’ is een veelgebruikt alternatief voor ‘kinderloos’. Dat laatste woord draagt de gevoelswaarde met zich mee van verlies, van onvrijwilligheid, terwijl daar in de ogen van kindvrije vrouwen en mannen geen sprake van is.

Knoops schat dat de toestand in de wereld en het milieu in het bijzonder, voor zeker de helft van de leden van haar gestaag groeiende ­Facebookgroep een belangrijke rol speelt in hun keuze. ‘Meestal is het een opeenstapeling van ­redenen. Mensen willen hun ambities niet ondergeschikt maken, over hun eigen tijd beschikken, hebben gewoon geen kinderwens en ja, ze maken zich zorgen over de gevolgen van klimaatverandering.

‘Mijn eigen motivatie is wat dat betreft aan het verschuiven. Als je al die schokkende berichten leest over de invloed van de mens en over Earth Overshoot Day, denk ik: waar zijn we mee bezig? Dan wil ik wel een bijdrage leveren door geen extra mensen op de wereld te zetten.’

Een kind is goed biologisch afbreekbaar

Ook voor Sanne en Dominique voelt hun keuze als een bijdrage. ‘Een kind nemen is het slechtste wat je kunt doen voor het milieu’, zegt Dominique. ‘Dat is een lastige boodschap. Dat doet pijn; dat geldt voor alles wat je beter minder of ­anders zou kunnen doen. Ik snap het verzet daartegen ook wel. Maar als je het objectief bekijkt, kunnen we de gevolgen van klimaatverandering ­alleen maar afremmen door onze ­invloed terug te dringen. En iedereen doet dat op zijn eigen manier.’

Knoops voorspelt dat de norm zal verschuiven. ‘Steeds meer mensen houden zich bezig met minimalistisch, duurzaam leven. Daarbij komt de vraag over wel of geen kinderen ook aan de orde. Ik zie het in mijn omgeving: mijn zus wil geen kinderen, mijn vriendinnen niet, van mijn ­afstudeergroep ook een groot deel niet. Mijn generatie zal minder snel kiezen voor een kind.’

‘Het zou wel fijn zijn als het ­onderwerp bespreekbaarder wordt’, verzucht Sanne. ‘De ene keuze is toch niet beter dan de andere?’ ­‘Precies’, zegt Dominique droogjes. ‘Kinderen zijn tenslotte goed biologisch afbreekbaar.’

De achternamen van Sanne en ­Dominique zijn bij de redactie bekend.

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234