Beeld Damon De Backer

ReportageCoronamaatregelen

Nee, op straat in Brussel, de meest besmette hoofdstad van Europa, is het niet bepaald uitgestorven

Hoe groeide Brussel uit tot de Europese hoofdstad met het hoogste aantal besmettingen? Een zaterdagnacht in de straatjes rond de Grote Markt levert een overdaad aan verklaringen op. In deze stad is er altijd wel iemand die weet hoe wat niet mag ‘en stoemelings’ toch kan.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog bedacht een verkoper van vogeltjes op de Grote Markt in Brussel dat eens goed wrijven over het messingen reliëf van Everaard t’Serclaes je geluk zou brengen. Je moet wel over het hele reliëf wrijven, van zijn hoofd tot aan zijn voet, en dan mag je een wens doen. Het staat zo vermeld in alle toeristische gidsen. Het reliëf uit 1902 is het Brusselse equivalent van de slotjes op de Pont des Arts in Parijs of de muntjes in de Trevi-fontein in Rome. In 2011 zag het Brusselse stadsbestuur zich verplicht om het kunstwerk te vervangen door een kopie, omdat het dreigde kapot te worden gewreven.

Op de Grote Markt in Brussel, middenin de coronapiek.Beeld Damon De Backer

Het is zaterdagavond, iets voor halfelf. Over 48 uur gaat de nachtklok in. Nicolai (27) en zijn vrienden komen uit Moldavië. Ze wrijven om beurt over t’Serclaes. Na zeven maanden pandemie attendeert nog steeds niemand toeristen erop dat dit momenteel misschien niet het beste der ideeën is, en je hier wel eens iets heel anders zou kunnen oplopen dan geluk.

Nicolai en zijn vrienden zijn op de dool. Hun goedkope vliegtickets brachten hen initieel naar Parijs, net toen daar alle bars en restaurants dichtgingen. “Dus kwamen we naar Brussel en blijkt het hier ook zo te zijn”, vertelt Nicolai. “Nu weten we even niet goed wat te doen. Naar huis terugkeren is geen optie, want dan moet je in quarantaine en dat willen we niet. Misschien moeten we doorreizen naar Amsterdam.”

Toerist Nicolai uit Moldavië wrijft over het beeld van t'Serclaes.Beeld Damon De Backer

Wat te doen op een zaterdagavond om halfelf, in een stad waar over 48 uur de avondklok ingaat? Die werd eerder op de dag aangekondigd door minister-president Rudi Vervoort (PS), die zelf  al positief testte. Brussel is opgeklommen tot meest besmette hoofdstad van Europa. Die prestatie is neergezet in de weken nadat op donderdag 8 oktober alle Brusselse cafés, feestzalen en theesalons waren gesloten. Dat heetten toen strenge maatregelen te zijn. Sinds een week zijn ook alle restaurants dicht.

Het is niet zo erg druk in de straten rondom de Grote Markt, maar leeg zijn ze allerminst. Wat te doen, op een avond dat behalve maaltijdbezorgers en daklozen niemand nog een helder te motiveren bestemming kan hebben? 

Op restaurant

In het Italiaanse restaurant Bocconi in de Amigostraat, achter het stadhuis, zijn rond tienen alle tafels nog bezet. De mensen zijn aan hun digestiefje toe en nemen er hun tijd voor. “Wij horen bij hotel Amigo”, verklaart een werknemer. “Aan hotels verbonden restaurants mogen openblijven. Ook na de nieuwe maatregelen, trouwens.”

Hotel Amigo behoort tot de Britse groep Rocco Forte Hotels. Ook restaurant Chutney’s, een paar straten verder, beleeft een drukke zaterdagavond. Het grenst aan hotel Warwick, van de gelijknamige Amerikaanse multinational. Volgens Yves Fonck van Brussel Hotel Association (BHA) is het achterpoortje maar tijdelijk. “Slechts de helft van de Belgische hotels heeft een eigen restaurant. Tijdens de eerste lockdown moesten die ook sluiten en moesten de laatst overgebleven hotelgasten maaltijden laten brengen op hun kamers. Nu niet, maar lang zal dit niet duren. We hebben voor oktober een bezettingsgraad van 3 à 5 procent. November wordt net zo. De meeste hotels gaan de komende dagen vanzelf sluiten bij gebrek aan gasten. Dat geldt voor de hele wereld, dus ook voor Brussel.”

Restaurant Bocconi kan nog gewoon openblijven, aangezien het bij hotel Amigo hoort.Beeld Damon De Backer

Dat je na de landelijke sluiting van alle restaurants nog ongegeneerd op restaurant kunt gaan, werd vorige week donderdag al gedemonstreerd door Pieter De Crem en Joachim Coens. Ze gingen lunchen in het Thon-hotel, vlak bij het partijhoofdkwartier van CD&V. Met een lekker wijntje erbij. Ze werden betrapt door twitteraar Jeroen Smets, die zich afvroeg: “Hadden ze samen een kamer?” Joachim Coens gaf achteraf ruiterlijk toe: “Het was stom.”

Het vervelende is dat elke Brusselaar slechts seconden om zich heen hoeft te kijken om vast te stellen dat iedereen wel iets stoms doet. Voor alles is er een achterpoortje. Als je, zoals uitgedrukt in het Brusselse dialect, ‘en stoemelings’ doet wat niet mag, dan kan het toch. De Brusselse zin voor improvisatie maakte van de stad tussen 1940 en 1944 de beste plek van heel bezet Europa om je als Jood of verzetsman te verstoppen. Maar in tijden van corona ben je overal beter dan hier.

Gokken of naar de hoeren?

“Om eerlijk te zijn heb ik geen flauw idee waarom wij over dat beeld wreven”, zegt Nicolai. “Het zal wel een of andere legende zijn. Het voelt zo’n beetje als de Mona Lisa en Manneken Pis daarstraks. Je hebt van die enorme verwachtingen maar een keer je daar staat, heb je zoiets van: is dit het dan? Wat zullen we nu gaan doen?”

Gokken, eventueel. Alle cafés zijn dicht, zo goed als alle restaurants zitten op afhaalmodus, maar ergens in het Brusselse besluitvormingsproces is begin oktober geoordeeld dat elektronische slots, roulette en blackjack meer dan cafés noodzakelijk zijn voor de sociale cohesie. Normaal is het casino Brussels Zenith op het De Brouckère-plein 24 uur per dag open, maar ook deze sector heeft volgens de jonge vrouw aan de balie te lijden onder de maatregelen. “We zijn verplicht om om halftwaalf te sluiten. Het loopt nu tegen elven, u kunt er nog in, maar dan moet ik even een pasje aanmaken. Kunt u lachen naar de camera? En uw mondmasker uitdoen? Sorry, dat is verplicht.”

Casino Brussels Zenith, twee dagen voor de lockdown.Beeld Damon De Backer

Binnen zitten zo’n dertig mannen en een enkele vrouw verwoed op knopjes te drukken waar even daarvoor iemand anders dat heeft zitten doen. Sommige spelers hangen letterlijk tegen elkaar aan. De geldeetmachines aanvaarden enkel cash. Aan de ingang staat een alcoholpompje, en dat gebruikt niemand. Ook de Brusselse rokers hebben het lastig, zonder nachtwinkels. Maar geen nood: in de meeste casino’s zijn sigarettenautomaten.

Dat het op deze zaterdagavond zo druk is heeft een dubbele verklaring, zegt de jonge vrouw: “Ook wij zijn getroffen door de nieuwe maatregelen. Morgenavond, zondag, gaan we voor een maand dicht. Voor de meeste mensen hier is het een van de laatste keren dat ze kunnen spelen.”

Achter enkele vitrines in de Aarschotstraat zitten op zaterdagavond rond elven nog prostituees.

De plantenmarkt

En wat te doen op zondagochtend? Naar de markt? Al vijf maanden lang organiseren ze in Anderlecht rondom de slachthuizen elke zondagochtend hun eigen Rock Werchter. Met duizenden mensen die alles doen wat geadviseerd wordt vooral níét te doen: zo dicht mogelijk tegen elkaar aanschurken, samen uit één doosje gebakken vis peuzelen aan de Foodmet en goedkope namaaksigaretten inslaan bij Oost-Europese helers aan metrostation Clémenceau.

Een verkoper van mutsen doet zijn beklag: “Je mag bijna niks meer. Niet op café, niet op restaurant. Je mag niet sporten. Ik heb het er helemaal mee gehad.”

Op zijn website meldt uitbater Abattoir: “De nieuwe maatregelen laten ons gelukkig toe om onze weekendmarkten voort te zetten. Al zullen we het tijdelijk wel zonder brocanteurs moeten stellen.” Brusselse logica, nogmaals. Geen rommelmarkten, wel voedselmarkten.

En plantenmarkten. Er staat een hele rij mensen aan te schuiven aan de indoor plantenmarkt aan het Sint-Goriksplein. Dit soort markten is de laatste tijd razend populair. Tot een maand geleden was er ook een in Au Bassin op de vismarkt. Nu niet meer. Nu is het een café.

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234