Neil Young: 'Vroeger klonken platen goddelijk, Maar vandaag laat men ons luisteren naar speelgoedkwaliteit'

Neil Young blijft ook op zijn 73ste een bezig baasje: zijn solotournee langs kleine Amerikaanse theaterzalen zit er nog niet op of hij kan alweer het vliegtuig op richting Europa voor zijn tournee met Promise of the Real, die op 9 juli ook langs het Antwerpse Sportpaleis passeert.


Neilyoungarchives.com »

'Ik hou nog steeds van wat ik doe, en ik wil het nog steeds beter doen. Ik kan het ook niet helpen dat ik al 73 ben'

In november 1991 al vertelde Neil Young ons over zijn ambitieuze plan om in zijn oeuvre te gaan grasduinen. Het doel? ‘Achttien tot twintig platen aan onuitgebracht materiaal in één of andere vorm releasen. ‘Het moet een soort archief worden, dat met veel oog voor detail is samengesteld. Veel meer dan mensen gewend zijn van een cd-box of iets dergelijks. Wanneer maakt me niet zoveel uit, maar ik wil er wel zelf mijn tijd in steken.’

Uiteindelijk kostte het Neil bijna dertig jaar, maar vandaag is zijn droom werkelijkheid geworden dankzij de website en app Neil Young Archives. Daarmee kunnen fans al zijn nummers in hogere geluidskwaliteit beluisteren dan op Spotify of Apple Music, en ze kunnen snuisteren in een interactieve tijdlijn die bulkt van videomateriaal, foto’s en manuscripten van songteksten uit zijn hele carrière. En er is The Times-Contrarian, een digitale krant waarin Young en zijn entourage geregeld nieuws delen en fanmail beantwoorden.

Aanvankelijk waren de Neil Young Archives gratis, en ook nu kan iedereen er nog steeds in grasduinen. Maar wie volledige toegang tot de website wil, betaalt daar sinds eind vorig jaar 1,99 dollar per maand of 19,99 dollar per jaar voor. Leden krijgen ook vroeger toegang tot de voorverkoop van concerttickets en kunnen livestreams, concerten en films van en over hun favoriete Canadees bekijken. Daaronder ook ‘Muddy Track’ en ‘Solo Trans’, films die elders amper te vinden zijn.

– Hoe kwam je op het idee om een website van je archieven te maken?

Neil Young «Ik probeerde die jaren geleden (in 2007, red.) op blu-ray uit te brengen. Dat was de enige drager die zowel de juiste geluidskwaliteit bood als de mogelijkheid om extra’s toe te voegen. Destijds was een website geen optie, omdat de geluidskwaliteit nog zo pover was. Ik wilde niet dat mijn muziek op die manier bewaard zou worden. Daarom besloten we een muziekdienst op te richten, die uiteindelijk de eerste streamingdienst in hoge resolutie werd. Best cool, toch? Het kan de concurrentie aan met Spotify en Apple en co., en je kunt ook gewoon via je smartphone luisteren. En toch zeggen mensen: ‘Wauw, dit klinkt zoveel beter!’»

– Wat was de grootste uitdaging bij de ontwikkeling van de website?

YOUNG «Ik heb de Archives opgestart tijdens de opnames van de plaat ‘Ragged Glory’ (in 1990, red.). Het duurde niet lang om alles te ordenen omdat we alles zo goed hebben bijgehouden door de jaren heen. Een nerdy trekje van mij.

»Maar de technologie staat niet stil. Het is ongelooflijk wat de toekomst nog brengt. 5G is op komst, maar zelfs zonder 5G is het gelukt: ook nu al vind je hoogwaardige audio op het internet. Mensen zeggen me: ‘Dit klinkt echt anders, dit klinkt góéd!’ Dat doet deugd na de sisser waarop Pono (de draagbare mediaspeler voor audio in hoge resolutie, die Young mee heeft ontwikkeld, red.) is uitgedraaid. Ik wíst dat het beter kon, maar iedereen viel me aan omdat ik muziek beter wilde doen klinken.

»Het voelde fantastisch om een eigen technologie te ontwikkelen waarvoor je niets speciaals nodig hebt. Een blu-rayspeler is overbodig, je luistert gewoon via je smartphone.»

– Overweeg je om je muziek van Spotify en Apple te laten verwijderen zodat we wel in hogere kwaliteit via The Archives móéten luisteren?

YOUNG «Dat heb ik al eens gedaan, maar ik heb het er weer op laten zetten. Mensen luisteren nu eenmaal naar muziek via die kanalen. Ik bied de mogelijkheid om méér te horen en er meer van te genieten. Maar ik verkoop het tegen dezelfde prijs, want muziek is muziek. Hoge kwaliteit zou niet twee keer zoveel mogen kosten als de rommel waar we nu naar luisteren. Laat mensen gewoon kiezen. Blijf je graag naar mp3’tjes luisteren? Prima.»

– Frustreert het je dat het de meeste mensen zo weinig kan schelen of hun muziek van hoge resolutie is? De meesten zijn tevreden over Spotify en YouTube.

YOUNG «Die mensen frustreren me zeker niet, maar het feit dat muziek wordt gedeclasseerd wel. Eerst door de cd, later door het mp3-formaat en door streaming. Het wordt zo gedegradeerd dat we luisteren naar Fisher-Pricekwaliteit, naar speelgoed. Zo was het vroeger niet. Toen ik muziek begon te maken, klonken platen goddelijk. Ik vond het geweldig om iemand een plaat cadeau te doen. De klanken gingen recht je ziel in. Opnames in hoge resolutie zijn de digitale versie van een goede vinylplaat. Het doet de kunst eer aan.

»Mensen die dat niet lijkt te interesseren maken me niet van streek, want waarom zou het hen interesseren? Waarmee zouden ze het kunnen vergelijken? Ze weten niet wat ze missen. Streamingdiensten hebben een verantwoordelijkheid tegenover de kunst. Apple is het aan de wereld verplicht om de kwaliteit te blijven nastreven die het bedrijf ooit zo groot heeft gemaakt, ook als het op geluidskwaliteit aankomt. Dat is belangrijk voor de kunstbeleving. Hoe zou je reageren als je naar een tentoonstelling van Picasso gaat en er blijken allemaal kopieën te hangen? Nochtans is dat precies wat Spotify doet.

»Muziek vóélen, daar draait het allemaal om. Het kan toch niet dat je vandaag slechtere kwaliteit aanbiedt dan in de 20ste eeuw? Onze technologie komt daarin tegemoet en dat hoor je.»

'Ik schrijf wel nieuwe nummers en sommige daarvan vind ik echt interessant. Maar ik weet nog niet waar het heen gaat'

– Hoe zullen de Archives de komende maanden en jaren uitbreiden?

YOUNG «We doen alles wat we kunnen om luisteraars kwaliteit te geven. We bieden echt veel. Probeer het maar eens uit, het is alsof je in een museum rondwandelt. Veel van dat onuitgegeven materiaal was ook goed genoeg om uitgebracht te worden. Ik wilde echt graag dat mensen dit kunnen horen.

»Dat is de reden waarom ik er nog ben. Ik heb muziek gemaakt die mensen graag hoorden, en The Archives moesten er komen omdat ik wil dat de artiesten van vandaag op dezelfde manier beluisterd kunnen worden als waarop ik beluisterd werd. Als een hippie uit de sixties als ik iets kan uitvinden dat in hoge resolutie streamt, waarom zou dat dan niet de norm kunnen worden? Het is de 21ste eeuw, kijk wat we allemaal kunnen. De hele wereld zou naar beter klinkende muziek kunnen luisteren.»


Relikwieën

– Op de Archives-tijdlijn zie ik dat ‘Chrome Dreams’, ‘Homegrown’, ‘Boarding House’, ‘Toast’ en een reeks andere onuitgebrachte platen in aantocht zijn. Wanneer komen die uit?

YOUNG «Een aantal van die platen zijn we aan het masteren. Dat duurt wel even, want het gebeurt met de grootste zorg. We hebben al het artwork ook verzameld. Ons doel is om elk jaar drie of vier platen online te zetten, want we hebben er veel van. Stuk voor stuk moeten ze de eer krijgen die ze toekomt.»

– Je bracht in 2009 de box ‘Archives vol. I 1963-1972’ uit. Zal ‘Archives vol. II’ nog als een fysieke set uitkomen of blijft alles digitaal?

YOUNG «‘Archives II’ wordt een cd-set met een mooi boek met prachtige foto’s. Het is perfect geschikt voor mensen die hun muziek graag fysiek op cd hebben. Ikzelf hou meer van digitale bestanden. Dan kun je echt horen wat wij in de studio hoorden, dat is wat ik wil.

»Zulke verzamelboxen zijn fantastisch, hoor, maar eigenlijk zijn het relikwieën uit een ander tijdperk. Op onze tijdlijn staat vijftig jaar aan materiaal. Bij de blu-rayversie moet je elke tien jaar stoppen om een nieuw schijfje in te steken. Dan is het nu veel beter. Als je bestanden van The Archives streamt, klinkt het zonder twijfel veel beter dan wat je gewend bent. Dat komt omdat we mensen een origineel bestand aanbieden, geen gecomprimeerde versie die nog 5 of 10 procent van de originele bestandgrootte is.»

– Je speelt de laatste tijd veel concerten voor je Archives-abonnees. Hoe heb je die ervaren?

YOUNG «Die concerten zijn fantastisch. Ik ben nu onderweg voor een theatershow. Die shows zijn een kleine variant op wat ik normaal doe. Ik ga gewoon van het ene theater naar het volgende. Die zalen zijn prachtig, ze zijn de echte star of the show.

»Ik ben blij dat ik die ervaringen nu ook kan delen via The Archives. Het is een geste voor de fans die me al zo lang steunen, sommigen al vijftig jaar. Ik kan het ook niet helpen dat ik al 73 ben, zo gaat dat nu eenmaal. Ik hou nog steeds van wat ik doe en ik wil het nog steeds beter doen. Onze kunstvorm wordt tegengehouden door de technologie. Het is een aanfluiting dat een gigant als Apple zijn publiek wil laten luisteren naar muziek in minderwaardige kwaliteit, en doet alsof het goed is.»

– Denk je dat de tijd van grootschalige tournees langs grote arena’s stilaan voorbij is? Wil je gewoon deze kleine theaters aandoen en hier en daar een festival?

YOUNG «Ik weet het niet. Deze tournee doet me goed. Ik wil gewoon doen waar ik op dat moment zin in heb. Daar heb ik de nummers voor. Ik hou van een grote show zo nu en dan, maar eerst spelen we er vijf of zes kleinere, zodat we goed op dreef zijn. We wandelen het podium op en gaan loos. Dat is wat iedereen verdient.»

– Werk je aan een nieuwe plaat?

YOUNG «Nee. Ik schrijf wel nummers en sommige daarvan vind ik echt interessant. Ik weet nog niet waar het heen gaat, maar het gaat wel érgens heen, en als we daar zijn, zal ik weten waar dat is. Maar nu dus nog niet.»

– Wat wordt de volgende uitgave op The Archives? Het concert ‘Odeon/Budokan’ van je tournee met Crazy Horse in 1976?

YOUNG «Die is inderdaad klaar en ready to go. Maar ik heb nog iets gevonden dat ik er eerst op wil plaatsen. ‘Odeon/Budokan’ is klaar, maar ‘Tuscaloosa’ is de volgende.»

– ‘Tuscaloosa?’

YOUNG «Een concert uit de periode van ‘Harvest’ en ‘Tonight’s the Night’ (op 5 februari 1973, red.). Het was echt maf in Tuscaloosa, Alabama. We zongen er de nummers die op ‘Harvest’ staan, en op ‘Time Fades Away’, dat toen nog moest uitkomen. Ik vond het terug en vond het echt iets hebben. Het was een fantastische avond, maar er bestaan geen bootlegs van. Geen enkele fan weet ook nog wat we die avond hebben gespeeld.

»We hebben zoveel opties dat ik voortdurend van mening verander. Maar eigenlijk is dat een luxe.»

– Hoe is het voor jou om voor The Times-Contrarian te schrijven? Ik wed dat je terugvalt op de lessen die je van je vader hebt geleerd.

YOUNG «Ik hou er inderdaad van om voor de krant te schrijven omdat mijn vader een krantenman was. We genieten veel vrijheid, we hebben geen deadlines en een sensationele kop is geen must. We doen het op ónze manier, en ik beleef er veel plezier aan.»

– Het staat je ook toe om ongefilterd met je fans te communiceren. Jij spreekt hen rechtstreeks aan en zij kunnen reageren.

YOUNG «Helemaal juist. Je schrijft een brief, en als die me aanspreekt, beantwoord ik hem. Soms kan iemand mij van streek maken of raken met een bericht, en dan is het goed dat we erover kunnen communiceren. Ik leg hun uit waarom ik denk dat ze het fout hebben of waarom we van mening verschillen. Het is fantastisch om op die manier in direct contact te staan met andere muziekfanaten.»

– Slotvraag: er komt in augustus een ‘Woodstock 50 Concert’ aan, met op de affiche onder meer Jay Z, The Killers, Santana, The Raconteurs, Miley Cyrus, Chance The Rapper en Imagine Dragons. Had je daar ook niet graag willen staan?

YOUNG «Dat wist ik zelfs niet. Andy, je staat scherp!»

© Rolling Stone

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234