null Beeld

Neveneffecten

'Het leven van de kommomaan' leek voortgesproten uit die school van comedy waar ik het meest van houd, een school die het niet van een al te lieflijk mensbeeld moet hebben, kortom: niet het soort humor waar je in de nabijheid van de verwarmingsradiator om zit te monkelen in de avonduren.

'Jiskefet', een uitmiddelpuntig vennootschap van drie markante heren, staakt z'n werkzaamheden. Dat is een domper op mijn televisieamusement ter hoogte van de Lage Landen, maar evengoed kan ik me voorstellen hoe heerlijk het is om je na vijftien jaar te bevrijden van je reputatie, hoe goed die wijd en zijd ook mocht zijn. Een nieuw perspectief lijkt me voor de scheppende mens altijd wel een aangename luchtspiegeling. Op een bepaalde leeftijd is er bovendien niets mooier dan de secondelange gedachte dat je nog een nieuw leven in het vooruitzicht hebt, waar je overnight aan kunt beginnen. Desnoods een bestaan als wapensmokkelaar in een voormalige kolonie of - dichter bij huis - als beroepsdrinker. Even ernstig: 't blijft zonde dat 'Jiskefet' nu voorbij is, maar ik begrijp het wel.

Hoewel 'Jiskefet' de televisiegeschiedenis ingaat als een buitengewoon apart merkartikel - laat-twintigste-eeuwse kolder en hedendaagse kunst tegelijk, op smaak gebracht met iets intelligents waarvoor ik nog een naam moet verzinnen - was het voor mij ook een programma waarmee ik me als generatiegenoot van de drie firmanten vrijwel ogenblikkelijk kon identificeren. Wij, het onbestemde, door de Zeitgeist tot ironie veroordeelde geboorteoverschot dat in de overgangsperiode tussen de hippie- en de punktijd tot z'n stomme verbazing jong was en op snelheid kwam, konden denken dat 'Jiskefet' ons de humor verstrekte die we verdienden. Eindelijk. Voor 'Jiskefet' hadden we dat dankzij de grote Kamagurka al een keer eerder kunnen denken. Maar goed, 'Jiskefet' houdt er dus mee op, en leeft zolang als dat duurt voort op een waaier van dvd's die ik u, ondanks mijn volslagen gebrek aan handelsgeest, van harte aanbeveel. Schroom ondertussen niet zo nu en dan het glas te heffen op Kees Prins, Michiel Romeyn en Herman Koch. Of pleur anders in uw eigen tempo op naar de bestemming van uw dromen.

Toen ik de eerste aflevering van 'Neveneffecten' had gezien, kwam het me voor dat er misschien nog een andere manier is waarop 'Jiskefet' enigszins voortleeft: in het werk van televisiemakers die ook goed naar dat VPRO-programma hebben gekeken, om er vervolgens op een eigenzinnige manier hun voordeel mee te doen. Volgens mij hebben de leden van 'Neveneffecten' zich ook in 'The League of Gentlemen' verdiept, maar dat betekent nog niet dat ik gedurende 'Het leven van de kommomaan' - zo heette de eerste aflevering -hevig naar de originelen zat terug te verlangen. Integendeel: ik meende iets eigen werk te zien, voortgesproten uit díe school van comedy waar ik het meest van houd, een school die het niet van een al te lieflijk mensbeeld moet hebben, kortom: niet het soort humor waar je in de nabijheid van de verwarmingsradiator om zit te monkelen in de avonduren. Monkelen heeft overigens meer weg van een irritante zenuwtic dan van lachen.

Ik moet toegeven dat ik ook niet in een deuk lag tijdens 'Het leven van de kommomaan'. Laat ik zeggen dat het genoegen dat ik eraan beleefde welhaast een innerlijke sensatie was: genieten van andermans komisch vernuft. Ik ben altijd op mijn hoede als ik verneem dat ik iets in de absurde sfeer te zien zal krijgen, want 'absurd' is vaak een schaamlap die een gebrek aan heldere ideeen en een teveel aan willekeur moet maskeren. Daar kon ik 'Neveneffecten' tot mijn opluchting niet op betrappen: het scenario was goed doortimmerd, zodat het ongerijmde toch nog op een werkelijkheid sloeg die ik gedurende dertig minuten graag aanvaardde. En er werd ook sterk in geacteerd, wat onder andere betekent dat de vier Neveneffecten maat konden houden in de overdrijving die hun genre vereist.

Je kon in 'Het leven van de kommomaan' een parodietje op David Attenborough zien, en op alle andere vorsers die je in natuurfilms vanuit exotisch struikgewas verrukt naar een onanerende bonobo hebt zien kijken, maar 't was toch vooral een proefstuk van ontregelende humor die ontstaat als de ene mens de andere consequent voor een wild dier houdt. Hoe vang je een homo marginalis die gekenmerkt wordt door zinloos geweld, de zucht naar inferieure pils, een slordig aantal kinderen, een slonsje van een vrouw en een uitmonstering die van top tot teen uit de graaibakken van de Wibra komt? Je houdt deze natuurlijke vijand van de kommomaan (de gemiddelde Belg) simpelweg een Jenny als lokaas voor, en die Jenny kan niemand anders zijn dan het gelijknamige personage uit 'Thuis'. Het siert Janine Bisschops dat ze de aardigheid van 'Neveneffecten' inzag, en daardoor bereid was wezenloos aan een boom te bungelen, met de lege blik van een dier dat zich niet van zijn riskante plaats in de voedselketen bewust is. Alles voor de kunst, jazeker.

Kunst: 'Het leven van de kommomaan' was ook in esthetisch opzicht raak. We kregen nadrukkelijk terloops de lelijkheid van Belgie te zien: met zorg uitgekozen architectonische horreurs waar je, als je ze niet onder een bommentapijt kunt vegen, vroeg of laat de lachwekkende schoonheid van inziet.

Als ik dan toch iets over de eerste aflevering van 'Neveneffecten' moet beweren, dan is 'veelbelovend' wellicht niet te veel gezegd.

de ofisjeele Neveneffecten websijt

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234