New Order: 'Ik heb nog nooit een vinger in mijn kont gestoken'

Het verhaal van New Order valt met dat van geen enkele andere groep te vergelijken. Toen hun zanger Ian Curtis, één van de meest iconische frontmannen uit de geschiedenis van de popmuziek, zich in 1980 de dag voor hun eerste Amerikaanse tournee verhing, begroeven ze met hem ook hun groepsnaam, Joy Division.

Joy Division was zwart, donker en bezwerend, voorlopers van wat later gothic genoemd zou worden. New Order was licht, vrolijk en opzwepend, maakte met ‘Blue Monday’ de best verkopende dance-12 inch aller tijden en legde met platen als ‘Technique’ de fundamenten voor acid house. In 2001 overleefden ze het vertrek van toetseniste Gillian Gilbert, zes jaar later dat van medeoprichter Peter Hook. Gilbert is er sinds 2011 weer bij, Hook heeft eerder dit jaar een nog lopende rechtszaak tegen de groep aangespannen omdat New Order zonder hem New Order niet meer zou zijn. De nieuwe plaat, ‘Music Complete’, spreekt niet in zijn voordeel.

'Ik heb veel haatmail gekregen toen ik destijds bij New Order kwam. Fijn om nu het tegenovergestelde mee te maken' Gillian Gilbert

We ontmoeten de groep in een Londense gentlemen’s club, waar we alle overgebleven originele groepsleden apart te spreken krijgen. Op kop zanger-gitarist-bevelhebber Bernard Sumner, geflankeerd door gitarist Phil Cunningham (aan boord sinds 2001), die het woord nagenoeg volledig aan zijn baas laat.

HUMO Was het een bewuste keuze om met ‘Music Complete’ nog eens voluit voor een danceplaat te gaan?

Bernard Sumner «De mensen zijn overduidelijk dol op songs als ‘Ceremony’ en ‘Regret’, maar tijdens onze laatste tournees merkten we dat ze pas in het tweede gedeelte van de set, als we overschakelden op meer beatgerichte stuff, massaal in beweging kwamen. Voor ons als groep was dat het leukste gedeelte, en dus wilden we meer van dat. Zo is het destijds eigenlijk ook gegaan. We zijn ons met New Order op beats gaan toeleggen omdat ik in New York in een club mensen zag dansen op hiphop – Kurtis Blow en dat soort dingen – en dacht: wat zou het leuk zijn mochten wij songs hebben die ze hier zouden kunnen draaien.

»Sinds 1999 had ik alleen nog maar gitaarplaten gemaakt: de laatste van Electronic (Sumners project met Johnny Marr van The Smiths, red.), ‘Get Ready’, ‘Waiting for the Sirens’ Call’, ‘Lost Sirens’, mijn plaat met Bad Lieutenant. De tijd leek rijp om nog eens met beats en synths aan de slag te gaan.»

HUMO Waarom maakte je gitaarplaten in een tijd dat dance alomtegenwoordig was?

Sumner «Net omdat er te veel dance was, of in ieder geval: te veel genres. Als je elektronica wilde maken, leek dat in een welomlijnde mal te moeten passen. Je móést een welbepaalde sound hebben, een bepaalde beat, piano leek verboden, dit mocht niet, dat mocht wel… Te veel regeltjes, je kon niet vrij zijn. In dance moet je om de één of andere reden ook altijd weer opnieuw het wiel heruitvinden, je móét vernieuwend zijn. Bij gitaarmuziek ligt dat anders. Je gaat zitten met je gitaar en schrijft een liedje, dat in het beste geval goed is, in het slechtste geval slecht. Elektronica is moeilijker, stakes are higher.»

HUMO De technologie is er sinds 1999 danig op vooruitgegaan. Heb je een bijscholingscursus moeten volgen?

Sumner «Nee, ik hou er net van om mij ergens onbevangen en zonder voorkennis op te storten. Maar inderdaad: de technologie is enorm veranderd. Tegenwoordig kun je alles van achter je computer doen. Er zijn massa’s plug-ins die geweldig goed zijn. De computer is het instrument geworden. Geluid is als plasticine: wat je in je hoofd hoort, kun je ook maken. Vroeger had je een idee en moest je dagenlang aan de slag, knutselen tot je iets had waarvan je dacht: ‘Dit komt een beetje in de buurt.’ Je kunt nu sneller werken omdat je alles binnen handbereik hebt, en omdat je niet hoeft de wachten tot je oude synthesizer terug is uit herstelling. Ik heb nog wel wat oude synths, maar ik gebruik er nog welgeteld eentje: de Moog Source uit ‘Blue Monday’. Voor bas en pure fatness is er nog steeds niets wat eraan kan tippen.

»Wat ik heb gedaan voor ik aan de plaat ben begonnen, is het volgende: twee weken lang heb ik niets anders gedaan dan luisteren naar alle synthplug-ins die in mijn computer zaten, daaruit heb ik er vier gekozen die ik echt goed vond, en daarmee ben ik aan de slag gegaan. Ik werk graag snel. Als ik een hele dag heb om aan een song te werken, dan wil ik hooguit twintig minuten bezig zijn met de sound, zodat ik de rest van de dag kan spenderen aan schrijven en componeren.»

HUMO Is teksten schrijven voor elektronische muziek anders dan teksten schrijven voor gitaarmuziek?

Sumner «Nee, exact hetzelfde. Ik ga er pas voor zitten als de muziek klaar is, en goed is. Dan neem ik de tracks mee naar huis, en rond vijf, zes uur ’s avonds begin ik eraan, tot één, twee uur ’s nachts. Ik luister naar de muziek en naar wat de muziek tegen mij zegt. Ik probeer de sfeer in woorden te vatten. That’s it. Een heel eenvoudig proces. Het moeilijke is om het gedeelte van mijn hersenen dat teksten schrijft te activeren. Ik schrijf heel erg vanuit mijn onderbewuste. Muziek ook, maar muziek is anders. Muziek is abstract, woorden betekenen meteen iets.»

'Jezelf vergeten, daar gaat het om bij het schrijven. Bij concerten is het net zo, al moet ik toegeven dat ik mezelf daar in het verleden een paar keer te hard ben vergeten (lacht) ' Bernard Sumner

HUMO Voor Iggy Pop heb je ‘Stray Dog’ geschreven, nog maar eens een song over een hond voor hem.

Sumner «Heeft hij er dan nog naast ‘I Wanna Be Your Dog’?»

HUMO Een plaat die ‘Naughty Little Doggie’ heet.

Sumner «Wel, dan heeft hij van mij eindelijk eens een ander soort hond gekregen (lacht). Een tekst die ik heb geschreven terwijl ik tv aan het kijken was, glas wijn erbij, laptop op de schoot. Geen idee meer waar ik naar keek, maar telkens wanneer het programma inzakte en saai werd, schreef ik een regel. Keek weer wat verder, schreef weer een regel. En tegen het einde van de uitzending had ik ‘Stray Dog’. Een voor mij erg ongebruikelijke manier van werken, maar op een bepaalde manier ook weer niet: ik gebruikte de televisie als afleiding, om niet te bewust met die tekst bezig te zijn. Jezelf vergeten, daar gaat het om. Bij concerten is het net zo, al moet ik toegeven dat ik mezelf daar in het verleden een paar keer te hard ben vergeten (lacht). Maar ik ben niet de enige. (Kijkt naar Phil) Mag ik het vertellen? (Zonder het antwoord af te wachten) We spelen een groot concert in Parijs – een festival, zestig-, zeventigduizend mensen. Alles gaat goed, prima concert, maar ik had al gemerkt dat Phil iets geanimeerder en levendiger uit de hoek kwam dan gewoonlijk. Halverwege ‘Love Will Tear Us Apart’ – de climax van de set – merk ik ineens dat de tweede gitaar is weggevallen. Ik draai me naar Phil en daar staat hij: de gitaar werkloos om zijn nek, en met een brede grijns op zijn gezicht met zijn iPhone foto’s aan het nemen van de groep. Ik probeer zijn aandacht te trekken, teken te doen – ‘What the fuck are you doing?’next thing I know: staat-ie boven op zijn versterker. Bij de outro van ‘Love Will Tear Us Apart’ springt hij eraf, recht voorover, smak op zijn gezicht (lacht).»

HUMO Kon je er op het moment zelf ook al om lachen?

Sumner «We were fuckin’ pissin’ ourselves, mate.»

Phil Cunningham «Ik kan het helaas niet ontkennen. Iemand heeft er een filmpje van op YouTube gezet. Je komt tegenwoordig nergens meer mee weg.»

Sumner «‘New Order, Paris’ intikken: doen!»

HUMO Ik wil om af te ronden een nog hilarischer anekdote checken. Ik geef alleen de sleutelwoorden mee. Als ze geen belletje doen rinkelen, zal het wel niet echt gebeurd zijn: vinger, kont, bier.

Sumner (lacht hard) «Echt gebeurd.»

Cunningham (fronst de wenkbrauwen)

Sumner «Echt gebeurd, al hebben wij er volstrekt niks mee te maken. Het was Keith Allen, de komiek, en de vader van Lily Allen. Hij gaat elk jaar naar Glastonbury, en één keer, toen hij zich backstage aan het vervelen was, heeft hij zijn wijsvinger in zijn kont gestoken, een glas bier genomen en is hij dat vervolgens onder mensen hun neus gaan houden, zijn vinger omhoog, met de vraag: ‘Vind je ook niet dat er iets mis is met dit bier?’ (hilariteit) Hoe dat ons verhaal is geworden? I have absolutely no idea. Maar ik verzeker je: ík heb nog nooit een vinger in mijn kont gestoken.»


Blur! Nirvana!

De volgende die bij ons op de sofa komt zitten, is Gillian Gilbert. Gilbert ziet eruit, praat en giechelt als een huisvrouwtje, en tien jaar lang was ze dat ook. Ze stapte in 2001 uit de groep om zich te ontfermen over Grace, het dochtertje dat ze heeft samen met haar echtgenoot en New Order-drummer Stephen Morris, en dat werd geboren met een neurologische afwijking. In 2007, toen het met Grace alweer veel beter ging, werd bij Gilbert borstkanker vastgesteld. Acht jaar en vele sessies chemotherapie later is ze weer helemaal terug: in het leven en in New Order.

Gillian Gilbert «Het is allemaal een beetje wennen voor mij. Een plaat uitbrengen, interviews geven… Dat was allemaal zo lang geleden. Sinds ik er voor het laatst bij was, is het muzikale landschap compleet veranderd. Veertien jaar lang ben ik totaal niet met muziek bezig geweest. Pas onlangs ben ik terug beginnen te luisteren. Dankzij de kinderen, we hebben er twee: Grace is 15, Lily 18. De jongste is helemaal into Blur. Blur is destijds volledig aan mij voorbijgegaan, en nu krijg ik ineens hun hele oeuvre binnen. Geweldige groep! Young Fathers vind ik ook heel goed. Ben ik met mijn jongste naartoe geweest, ze speelden in een kleine bibliotheek in Rochdale, bij ons in de buurt. Nirvana ontdek ik ook nu pas. (Lacht) I know.»

HUMO Luisterde je naar New Order tijdens je afwezigheid?

Gilbert «Eén keer ben ik naar een concert geweest, helemaal in het begin, omdat ik dacht: eindelijk kan ik New Order eens een keertje zien. Vond ik niet leuk. Ik kon er niet mee om, ik zat de hele tijd te denken: ik moet het podium op. Van ‘Lost Sirens’ heb ik thuis een paar tracks beluisterd, de rest heb ik pas gehoord toen ik terug in de groep zat.»

HUMO Was het raar om Stephen, je echtgenoot, wel op tournee te zien vertrekken?

Gilbert «Meer dan raar, het was vreselijk. In maart 2001 ben ik uit de groep gestapt, maar voor juni stond er een tournee in Japan geboekt, en in die paar maanden heb ik Phil al mijn synthpartijen moeten aanleren. Maar pas toen ik Stephen in juni aan de luchthaven ging afzetten, besefte ik: this is really happening, ze gaan zonder mij op tournee. Van het ene moment op het andere deed ik niet meer mee. Ik kreeg geen faxen meer, stond niet meer in de mailcommunicatie, niemand vertelde me nog iets. De groep is al die tijd bij ons op de boerderij blijven repeteren, maar ik ben geen enkele keer gaan kijken. Ik kon het gewoon niet aan. Aanvankelijk belde Stephen nog als ze op tournee waren, om te vertellen hoe het was geweest, maar ook daar zijn we na verloop van tijd mee gestopt. Ook voor hem is het moeilijk geweest.»

HUMO Was het vertrek van Peter Hook een doorslaggevende factor voor je terugkeer: één origineel groepslid weg, een ander terug binnen?

Gilbert «Dat heb ik ook gedacht. Dat het een zakelijke beslissing was, dat ze mij er weer bij wilden om sterker te staan tegenover Hooky. Maar ze beweren dat het daar niks mee te maken heeft.»

HUMO Hoe was het om na veertien jaar terug op het podium te staan?

Gilbert «Geweldig. Toen ik het podium opstapte, begon de hele zaal mijn naam te roepen: ‘Gillian! Gillian!’ Trots dat ik was (lacht). Heel opwindend. En heel anders dan toen ik voor het eerst bij de groep kwam. Zij hadden al enige renommee toen ik erbij kwam, ze hadden al faam verworven als Joy Division, terwijl ik nog nooit in een groep had gezeten. Een meisje bij Joy Division – want het was toen nog niet duidelijk dat New Order iets heel anders zou worden – dat vonden veel fans blijkbaar niet kunnen. Ik heb toen veel haatmail gekregen. Heel fijn om nu het tegenovergestelde mee te maken.»

HUMO Jij en Stephen hebben een nevenproject dat The Other Two heet. Waarom die naam?

Gilbert «Omdat iedereen ons zo noemde! Je had Barney en Hooky, en dan the other two (lacht). Die naam was snel gevonden.»

HUMO The other two zijn wel de enige twee groepsleden die ooit op een New Order-hoes hebben gestaan: Stephen op de voorkant, en jij op de achterkant van ‘Low-Life’ uit 1985.

Gilbert «Wij waren er aanvankelijk heel blij mee, een hele eer vonden we dat, tot we begonnen te vermoeden dat het een lepe zet was van the other other two (lacht). Vlak na de release gingen we namelijk naar Japan, waar Stephen en ik aan de luchthaven bijna vermoord werden door enthousiaste fans die dachten dat wij de zangers waren (lacht).»

HUMO Ik check bij iedereen een anekdote. Is het waar dat Miles Davis eens naar New Order is komen kijken, maar dat jij die avond zo dronken was dat je het hele concert lang in een andere toonaard hebt gespeeld?

Gilbert «’t Is waar dat Miles Davis naar ons is komen kijken, op het festival van Montreux. Maar voor de rest van de anekdote moet ik je doorverwijzen naar Stephen, ik was namelijk zo dronken dat ik er helemaal niets meer van weet (lacht). Ik drink nooit voor ik het podium op moet, behalve die ene keer.»

'Vroeger werkten we met schaar en plakband, nu met de nieuwste technologieën. Maar nog altijd klinken we als New Order' Stephen Morris


Keuzestress

Nog even bij Stephen Morris langs dan, de man die, gevraagd naar wat hij als kind wilde worden, ooit antwoordde: ‘Een drumcomputer.’ Morris zit op de benedenverdieping achter zijn laptop over zakelijke sores gebogen en lijkt blij met wat afleiding van Humo. Dus stellen we hem eerst nog enkele andere vragen.

HUMO Heeft technologie het leven van de componist Stephen Morris gemakkelijker of moeilijker gemaakt?

Stephen Morris «Een beetje van beide. Zodra je de software onder de knie hebt, is het veel gemakkelijker om een idee op te nemen, en zodra het opgenomen is, kun je er tegenwoordig dingen mee doen die je niet voor mogelijk had gehouden. In een ontiegelijk hoog tempo bovendien. En waar je ook bent, er is altijd wel een iPad of een iPhone in de buurt. Dat gezegd zijnde, kunnen de ontelbare keuzemogelijkheden verlammend werken en is het makkelijker om in je eigen muziek verloren te lopen. Vroeger moest je twee keer nadenken voor je ‘dat andere idee’ ook eens probeerde. Nu doe je het gewoon even, waardoor er wéér gekozen moet worden. Het heeft de angel er wat uitgehaald, uit muziek in het algemeen bedoel ik dan. De gemiddelde standaard ligt misschien hoger, alles is clean en klinkt proper en is fijn afgewerkt, maar vaak mis ik the edge. En dan heb ik het niet over de gitarist (lacht). Je kunt tegenwoordig naar school gaan en er alles leren over hoe muziek opgenomen moet worden. Vroeger kon je daarvoor enkel terecht bij je platencollectie. Niet per definitie een slechte evolutie, alleen ben je nog geen goeie songschrijver omdat je iets kunt maken dat exact klinkt als de vorige nummer 1-hit. Kijk naar ons: vroeger werkten we met schaar en plakband, letterlijk, en nu met de nieuwste technologieën, maar nog altijd klinken we als New Order.»

HUMO Wat is de vreemdste plek waar je ooit een song van New Order of Joy Division hebt gehoord?

Morris «Niet noodzakelijk een bijzonder vreemde plaats, maar wel een vreemde versie, van Nouvelle Vague, denk ik. Gatwick Airport, zes uur ’s ochtends, wachtend op mijn vlucht: ik was een vreselijk slechte hamburger aan het eten en ineens komt die Nouvelle Vague-versie voorbij van ‘Love Will Tear Us Apart’. Ik weet nog dat ik dacht: ‘This is misery.’ (lacht) Onze versie heb ik onlangs nog eens gehoord in Boots, die bekende Britse drogisterijketen. Neem je in 1979 een song op om in 2015 bij een fucking drogist te worden gedraaid. Ik zal met een gerust hart sterven, ik heb alles gehad (lacht).»

HUMO Deze moest ik van je echtgenote bij jou checken: Miles Davis zou ooit getuige zijn geweest van één van de slechtste New Order-concerten ooit.

Morris «True. Gillian had in de kleedkamer met de crew Elephant Beer zitten drinken, die straffere variant van Carlsberg. Normaal drinkt ze geen bier, maar dit vond ze blijkbaar erg lekker. Tegen dat we het podium op moesten, was ze ladderzat. Om een lang verhaal kort te maken: op de meeste keyboards zit in het pitchwieltje aan de zijkant een veertje, waardoor dat wieltje als je het loslaat automatisch teruggaat naar zijn oorspronkelijke stand. Niet bij de Voyager, het keyboard waar ze die avond uitzonderlijk op speelde. In de eerste song had ze het wieltje gebruikt, en de rest van het concert heeft ze een halve toon hoger gespeeld dan de rest van de groep. Toen we van het podium kwamen, vroeg ze: ‘Vonden jullie ook dat het vals klonk?’ (lacht) Ik meen me te herinneren dat iemand achteraf nog is komen vragen of we Miles Davis wilden ontmoeten. Andere keer misschien (lacht).»


Beluister 'Music Complete' integraal hieronder:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234