null Beeld

Niall Ferguson - De geldmachine

De Schotse historicus Niall Ferguson, auteur van onder meer 'The War of the World' (2006), plant zijn mes het liefst in heel grote lappen internationale geschiedenis, die hij koppig uitbeent tot er iets zichtbaar wordt van de zwarte motieven die naties, staten en wereldrijken in beweging brengen.

In 'De geldmachine' (Uitgeverij Contact), uit 2001 maar nu pas vertaald, onderzoekt hij de rol van geld bij het veroveren, behouden en verliezen van politieke macht in de periode 1700-2000.

De Nederlandse titel van 'The Cash Nexus' is wat ongelukkig gekozen. Machthebbers met financiële problemen, van de Franse revolutionairen tot Richard Nixon, hebben het geld dat ze tekort hadden vaak gewoon laten bijdrukken, maar daar wijdt Ferguson maar één van zijn veertien hoofdstukken aan. Hij heeft iets ruimers op het oog: het financiële netwerk ('nexus' betekent 'verband') dat staten bij mekaar houdt of juist door hun poten laat gaan, als de mazen te groot worden. De Franse revolutie kwam op gang toen Louis XVI zijn schulden niet meer kon betalen. Maar rond dezelfde tijd torste de Britse kroon een last die vele malen groter was. Waarom ging het Franse ancien régime dan onderuit en bleef de Britse monarchie overeind?

Wie bestand is tegen de meedogenloze dreun van Fergusons boekhoudersproza komt veel te weten over de onvatbare manier waarop de mammon ons allen beheerst, bijvoorbeeld via de macht van de wereldmarkt voor obligaties, die even stuurbaar blijkt als een school plankton.

De toon verandert ineens in het curieuze laatste hoofdstuk, dat over de kosten en baten van defensie gaat. De tekst is geschreven in de maanden net voor 9/11, een gebeurtenis waarvan Ferguson de waarschijnlijkheid met griezelige correctheid aangeeft. De VS moet de rol van wereldpolitieman weer krachtig opnemen, betoogt hij, al was het maar omdat zij de enige natie is die zich dat financieel kan permitteren. Zou het kunnen dat George W. Bush af en toe toch in een ander boek dan de Bijbel heeft zitten lezen?

'De geldmachine' is een belangrijk, maar letterlijk onvolledig werk: de honderden voetnoten die bij de tekst horen, staan er gewoon niet in. De uitgever heeft ze op het internet geparkeerd. Hij hanteert blijkbaar zijn eigen kleine geldmachine.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234