null Beeld

'No Rio e no Mar': 'De meeste moorden op milieu-activisten raken nooit opgelost in Brazilië' (2Doc)

De Evangelische Omroep (EO) zendt vanavond een bijzondere documentaire uit op NPO 2: ‘No rio e no mar’. Daarin zien we hoe twee vrouwen, Nega en Eliete, de strijd aanbinden met de machtige chemische industrie op hun eiland in de Allerheiligenbaai in Brazilië. Het is echter meer dan een portret van milieuactivisten: Jan Willem den Bok en Floor Koomen focussen op de grote kloof die er in Brazilië gaapt tussen het grootkapitaal en de gewone bevolking, mensen die wel en mensen die geen rechten hebben.

HUMO Wat betekent de titel eigenlijk?

Floor Koomen «Het is Portugees voor ‘op de rivier en op de zee’, en het is de strijdkreet van de vissersbevolking van Ilha de Maré, het eiland waar wij te gast waren.»

HUMO Het gaat in je docu over de verregaande vervuiling van het zeewater, begrijp ik.

Koomen «Ja, maar dan stip je maar één aspect aan. Het is veel meer een portret van de maatschappelijke verschillen in Brazilië en de problemen die daaruit voortvloeien. Niet alleen het water is vervuild, maar ook de dorpen en de lucht: álles is zo goed als verontreinigd op het eiland, want de industrie is er erg aanwezig. Het is namelijk zo dat er in Brazilië, een uitermate gepolariseerde samenleving, een heel nauwe band tussen overheid en industrie is. Dat heeft ertoe geleid dat die laatste ontzettend veel macht heeft en ze zichzelf heel veel toestaat. Sommige lokale overheden doen daar wel wat aan, maar niet veel.»

HUMO Wat moeten we weten over de gemeenschap uit de film?

Koomen «Het gaat om quilombolas, inwoners van een zogeheten quilombo – een schuilplaats voor gevluchte slaven. Je kunt dat volk vergelijken met de marrons in Suriname: het zijn voormalige slaven die zich nog vóór het afschaffen van de slavernij in hun land konden vrijkopen. In Brazilië zijn er zo ongeveer vierhonderd gemeenschappen, te vergelijken met de reservaten van native Americans in de VS. Ze hebben bij wijze van genoegdoening een vorm van zelfbestuur gekregen: ze leven binnen de geldende wetten zoals zij dat willen. Verder zijn het eenvoudige mensen, hoor. In dit geval willen ze simpelweg dat de vervuiling wordt gereduceerd en dat er van de gigantische opbrengsten wat terugvloeit naar het eiland – onderwijs en gezondheidszorg zijn er zo goed als onbestaande.»

HUMO Waarom hebben die bedrijven zoveel macht?

Koomen «Brazilië is een democratie, maar wel één waar het nepotisme welig tiert. Het lijkt op een Zuid-Europees land, maar veel mensen, bijna altijd met een kleurtje, hebben er helemaal geen rechten, en de blanke middenklasse wel. Dat is wat de film je vertelt: hoe het land probeert om te gaan met die spagaat en wat de misstanden zijn. We tonen bijvoorbeeld een brand in een raffinaderij: pas na drie uur wordt het dorp geëvacueerd. Op dat moment is de politie al uitgerukt om eventueel protest de kop in te drukken.

»Brazilië is een heel bijzonder, maar ook een ontzettend ingewikkeld land. Aan de ene kant is het een paradijs – je hoeft maar tegen een boom te schoppen en er valt fruit uit – aan de andere kant raken de meeste moorden op milieuactivisten er nooit opgelost.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234