Nooit meer alleen: hoe maak je nieuwe vrienden als je ouder wordt?

Onze vriendenkring piekt in het begin van onze twintigerjaren, maar zodra we de dertig naderen, gaat hij krimpen. Om die leegloop tegen te gaan, schiet Humo te hulp. ‘Want: onderzoek na onderzoek toont het aan: veel vrienden hebben is beter voor je gezondheid.’

'Ik zag nooit iemand. Ik kende zelfs de namen van mijn buren niet. Maar nu ken ik iedereen in de wijk'

‘Beste, ik zoek een vriend.’ De noodkreet verscheen in de lezersrubriek van een Nederlandse krant. De briefschrijver – een zestiger – had net zijn enige jeugdvriend verloren en voelde zich radeloos alleen. Een relatie had hij wel, maar dat was toch niet hetzelfde. Kameraadschap, dáár was hij naar op zoek. Maar hoe begin je eraan, eens je de adolescentie voorbij bent? Zelden staan we stil bij hoe je vrienden vindt, tot we zelf op zoek moeten naar een nieuwe spitsbroeder. Vriendschap sluiten voor volwassenen is geen makkelijke discipline.

Als hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam is Beate Volker gespecialiseerd in vriendschappen en sociale netwerken.

HUMO Waarom sluiten we als volwassene minder snel vriendschap, professor?

BEATE VOLKER «In onderzoek merken we dat mensen vanaf een zekere leeftijd minder vrienden noemen, als we hun vragen naar het aantal. Zeker als je in een andere stad gaat wonen of in een nieuwe levenssituatie terechtkomt, vind je moeilijker nieuwe vrienden. Ik ben na mijn studies van Duitsland naar Nederland verhuisd en dat vormde echt een breuk in mijn leven. Door mijn kinderen heb ik toch snel een nieuw netwerk opgebouwd. Kinderen zijn een vriendenmagneet.

»Als volwassene ziet je leven er sowieso anders uit dan toen je nog jong was en studeerde. Dan is iedereen op zoek naar een netwerk, spendeer je veel tijd samen en kom je elkaar voortdurend tegen, voor een koffie of een filmpje. Zo ontstaan vriendschappen op heel natuurlijke wijze, als bijproduct van je studies.»

HUMO Werkt het later op de werkvloer niet op dezelfde manier?

VOLKER «Collega’s zijn bijna nooit echt goeie vrienden. Werk is druk, competitief en deels onpersoonlijk. Dat staat haaks op vriendschap. Plus: tegen de tijd dat je gaat werken, heeft je netwerk zich al gevormd, dan zit het vol. Wil je als nieuwkomer bij zo’n bestaand netwerk, dan moet je wel iets héél bijzonders hebben.

»Maar dat het moeilijker is, betekent niet dat het onmogelijk is. Sluit je aan bij een hobbyclub, een sportclub, een koor of wat dan ook. Zolang jij het maar leuk vindt. Als je al één interesse deelt met iemand, is de kans groot dat je nog meer gemeen hebt.»

HUMO Is dat uw advies voor de man van de lezersbrief: ‘Ga bij een club’?

VOLKER «Of misschien kan hij zelf iets organiseren. Lees een boek en nodig mensen uit om erover te praten. Het punt is wel: je moet uit je pijp komen. Anders gebeurt er niks.

»Je kunt ook een etentje organiseren voor de twee of drie mensen die je kent, en hun vragen elk iemand nieuw mee te nemen. Dat werkt ook.»


Eenzame doden

Twee of drie nieuwe mensen leek Marie-Jeanne Pierins (78) maar een magere oogst. Zij pakte het meteen veel grootser aan, toen ze op zoek ging naar nieuwe vrienden: ze bracht 80 onbekende buren samen voor een groot tuinfeest.

MARIE-JEANNE PIERINS «Ik kreeg het idee voor dat feest, toen ik in de krant las dat mijn oude schooljuffrouw een maand lang dood had gelegen in haar huis. Haar buren kregen pas iets in de gaten, toen ze last kregen van de geur. En ze was niet de enige: die zomer waren er in Brugge vier van die eenzame sterfgevallen. Is dat niet erg? Daar ben ik toen zo van geschrokken.»

HUMO U woont in een mooie villawijk.

PIERINS «Al 12 jaar. Eerst met mijn man, maar sinds zijn dood woon ik alleen. Hij was 9 jaar lang zwaar ziek. Vroeger kende heel Brugge mij – we hebben lang een bloeiende interieurzaak gehad – maar door de ziekte van mijn man kwamen we bijna niet meer buiten en waren al die contacten wat verwaterd. Op een dag ben ik thuis van de trap gevallen en in een coma beland. Toen ik uit die coma ontwaakte, zei de dokter: ‘Ik moet u iets vertellen. Uw man is overleden.’ Plots was ik alleen. Toen ik het bericht van mijn oude schooljuf las, dacht ik: ‘Als ik doodga, lig ik hier straks ook alleen.’»

HUMO U was eenzaam?

PIERINS «Natuurlijk!Ik zag nooit iemand. Ik kende zelfs de namen van mijn buren niet. De mensen in de wijk kwamen ’s avonds thuis, deden het hek dicht en je zag hen niet meer.»

HUMO Had u dan met niemand contact?

PIERINS «Toch wel: dankzij mijn hond had ik vriendschap gesloten met één vrouw uit de straat. Ik zag haar man vaak door de straat wandelen met hun hondje. Nadat haar man overleden was, ging zij met die hond wandelen en zo zijn we aan de praat geraakt. Ze stelde voor om voor mijn hond te zorgen, terwijl ik mijn man ging bezoeken in het ziekenhuis. Ik vond dat ze dat niet gratis hoefde te doen, dus als wederdienst ben ik voor haar beginnen te koken. Nu komt ze elke middag bij me eten. Intussen zijn we echte vriendinnen. Ze is iets ouder, maar net als ik nog heel jong van geest.»

HUMO Hebt u kinderen?

PIERINS «Mijn ene zoon is schepen in Brugge, de andere speelt al 19 jaar basgitaar bij Clouseau, en mijn dochter woont op Tenerife. Op zondag aperitieven we samen en we bellen vaak, maar ze hebben het allemaal druk. De ene zoon doet 60 optredens per jaar, de andere krijgt op een dag soms 200 mails. Wanneer zouden die hun mama moeten bezoeken?»

HUMO Hebt u ooit geprobeerd om bij een hobbyclub te gaan?

PIERINS «Hobbyclubs? Alsjeblieft! Daar gaan de meeste mensen heen om te klagen en te roddelen. Daar hou ik niet van.»

HUMO Misschien had u via het internet vrienden kunnen vinden.

PIERINS «Ik zit niet op Facebook. Ik heb wel een mailadres, maar ik gebruik dat niet graag. Ik spreek liever af met echte mensen. Ik praat graag. Dat merk je wel (lacht).»


OBSCURE KENNISSEN

Toch zijn sociale media volgens Beate Volker geweldig om contacten die dreigen te verwateren, te onderhouden of opnieuw aan te halen.

VOLKER «Wat met datingsites is begonnen, waait nu over naar vriendschappen, met apps als ohello of meetup. Die willen mensen met elkaar in contact brengen zonder de verwachting van een relatie of seks.»

HUMO Maar zijn die sociale media dan niet de vijand van echte vriendschap?

VOLKER «Ik krijg vaak de vraag of onze vriendschappen verwateren, nu we overspoeld worden door online contacten. Maar dat is niet zo. Geen enkel onderzoek laat zien dat de kwaliteit van vriendschappen slechter is geworden door sociale media. Vóór de opkomst ervan waren er ook mensen die je maar vaag kende. Het enige verschil is dat je nu kunt tellen hoevéél mensen je nauwelijks kent. Misschien heb je 1.000 contacten op sociale media, maar dan nog heb je maar 3 of 4 echt goeie vrienden. Die kleine kring blijft redelijk stabiel. Het is ook met hen dat je online het meest communiceert.»

HUMO Volgens de Amerikaanse psycholoog Robert Epstein moet je, als je vrienden wilt maken, bereid zijn om jezelf kwetsbaar op te stellen.

VOLKER «Dat vind ik mooi. Je moet je niet voordoen als de perfecte ander, want dan krijg je geen open communicatie – de perfecte ander bestaat sowieso niet, ook niet in een partner. Je moet het risico nemen dat iemand je helemaal niet zo leuk vindt en dat je wordt afgewezen.»

HUMO Onopgemerkte sterfgevallen zoals in Brugge voeden de indruk dat we met z’n allen eenzamer worden.

VOLKER «En toch is dat niet zo. Iedereen roept maar: ‘De cohesie neemt af! De eenzaamheid stijgt!’ Maar in onderzoek merken we daar niks van. Eenzaamheid is altijd een groot probleem geweest. Nu niet meer dan vroeger. Heel gek dat die indruk toch bestaat.

»Onderzoek na onderzoek toont ook aan: veel vrienden hebben is beter voor je gezondheid. In de jaren 70 deden ze daar onderzoek naar door mensen in te spuiten met een verkoudheidsvirus en vervolgens te kijken wie er ziek werd. De mensen met veel vrienden, van wie je zou denken dat ze de ziektekiemen sneller verspreiden, werden minder ziek dan mensen met weinig contacten. De eenvoudigste verklaring is dat contact met vrienden je stress verlaagt, wat dan weer beter is voor je immuunsysteem. Uit ander onderzoek blijkt nu ook dat, áls je ziek bent, je sneller herstelt als je vrienden hebt. Wellicht is dat omdat vrienden klaar staan met praktische hulp en advies. We hebben het altijd over hoe we gezond moeten leven. De vaardigheid om vrienden te maken hoort daar ook bij. Dat zouden we wat meer mogen benadrukken.

»Wat we zeker niet moeten doen, is in ons eentje in onze villawijk blijven zitten. Dan komt het niet goed. Mensen die ouder worden – en dan heb ik het niet over hoogbejaarden – kunnen maar beter nadenken: ‘Wat voor leven wil ik over 20 jaar?’»


vrienden van vroeger

Sinds haar tuinfeest voor 80 buren is de villawijk van Marie-Jeanne onherkenbaar veranderd.

PIERINS «Ik ken nu iedereen. Er kan geen auto voorbijrijden of er wordt getoeterd en gezwaaid. We zorgen ook voor elkaar. Toen een buurman van 87 was gevallen, heb ik hem naar het ziekenhuis gebracht. Nadat ze hem hadden verzorgd, dacht ik: ‘Als ik hem nu in het ziekenhuis laat, komt hij er nooit meer levend uit.’ Samen met mijn vriendin heb ik nog drieënhalve maand thuis voor hem gezorgd en gekookt. Een maand geleden is hij overleden, maar hij heeft tot de laatste dag van onze vriendschap kunnen genieten.

»Omdat het feest zo veel aandacht kreeg in de media, hebben ook vrienden van vroeger weer contact opgenomen. Op een dag is hier een dame langskomen: 40 jaar geleden had ze als vroedvrouw geholpen bij de bevalling van mijn derde kindje. Ze had mijn foto gezien in de krant en had er alles aan gedaan om mijn adres te pakken te krijgen. Plots stond ze hier voor de deur met een foto van mijn kindje op het doopfeest. Daar was ik zo blij mee: ik heb dat kindje verloren, toen het 8 maanden oud was. Ik had bijna geen foto’s, maar nu heb ik er een prachtige herinnering bij. En een vriendin: die dame en ik bellen nu bijna elke dag.

»Al die contacten doen me deugd. Ik voel me nu een pak beter en gezonder. Zonder vrienden en vriendinnen, wat voor zin heeft het leven dan nog? Het volgende tuinfeest is al gepland: 9 september. Zet dat maar in Humo (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234