Omar Souleyman: rijzende ster uit het Oosten

De wereld is ondertussen alweer een eeuwigheid een dorp, maar de steenwegen die je van links naar rechts brengen lopen nog steeds via vreemde bochten. Volgens de Iraaks-Amerikaanse producer, muzikant en Midden-Oostenkenner Mark Gergis had de doorsneevolwassene in pakweg Syrië tot voor enkele jaren nog nooit van Elvis of The Beatles gehoord, maar zingt iedereen er wél al lang mee met de hits van George Michael en Celine Dion. En in de omgekeerde richting is het, van alle mogelijke lokale sterren, net Omar Souleyman die erin slaagt ook in het Westen iets te betekenen: een trouwfeestzanger!

Souleyman: ‘Tussen ’94 en 2000 deed ik gemiddeld één trouwfeest per dag. Ik ben er bijna een soort statussymbool mee geworden: het was in bepaalde regio’s van Syrië en Turkije geen echt feest als Souleyman niet was langsgeweest.’

Hij zong er gedichten voor het gelukkige koppel – custom made teksten die hem tijdens het zingen in het oor werden gefluisterd door een bevriende dichter. De songs werden elke avond netjes opgenomen, en de cassettes die men niet op het feest zelf kon slijten, werden achteraf op een straathoek verpatst. Enkele van die Omar-tapes zorgden ervoor dat de wedding singer werd opgepikt door Sublime Frequencies, een gespecialiseerd etnografisch muzieklabel, bekend om zijn hoogwaardige output.

Het had een typisch geval van ‘De biografie is leuker dan de muziek’ kunnen zijn, maar dat is het voor één keer niet. De 45-jarige Syriër Souleyman staat voor een bastaardkruising tussen Koerdische, Syrische en Turkse folkmuziek én techno; een opgepompte variant van het lokale genre dat dabke genoemd wordt. Het is wereldmuziek voor wie wild geboren is en houdt van klanken die eerst uiteenspatten op de vloer, en daarna worden samengeraapt door de bezwerende stem van Souleyman. Als een verliefde puber zingt hij afwisselend hitsig over ‘donkerkleurige meisjes’, en geëmotioneerd over hoe zijn relatie tegengewerkt wordt door zijn jaloerse omgeving. Niet het achtste wereldwonder, maar op zijn minst een Alternatief.

Neem ‘Wenu wenu’, de eerste Souleyman-plaat die opgenomen is zoals het hoort. De voorbije jaren is er door Sublime Frequencies weliswaar een aantal voor het Westen bedoelde compilaties uitgebracht (favoriete titel: ‘Highway to Hassake’), maar altijd met een geluidskwaliteit die die van een bootleg benaderde. Enter Kieran Hebden, de man die u misschien kent als Four Tet. Van hem lazen we laatst de quote: ‘Ik heb ‘Wenu wenu’ geproducet, omdat ik absoluut wilde vermijden dat het door een prutser gedaan werd. Souleyman verdient een echte doorbraak; het zou zonde zijn als iemand anders dat voor hem had verpest. Hij is erfgoed, man.’


De nederige zanger

Als hij tegenover ons zit in een minihotel in het noordoosten van Londen, wordt het ineens verleidelijk om Souleyman een karikatuur te noemen. Of op zijn minst een typetje. Zijn antwoorden hebben nagenoeg nooit veel met de gestelde vraag te maken, maar hij zit er wel bij alsof hij hogere waarheden loost, tot nut van het algemeen. Tegelijk krijg je de indruk dat hij er bewust een schep bovenop doet, omdat iemand hem verteld heeft dat een welomlijnd imago belangrijk is in de muzieksector. En behalve een excentriekeling is hij ook een intelligente, bedachtzame, ambitieuze, doodernstige man.

Zijn vaste uniform – een losse djellaba en een rode keffiyeh – heeft hij vandaag thuisgelaten, want: ‘In Londen loopt niemand zo rond, en dus ik ook niet. Een beschaafd man wil namelijk liever niet te veel opvallen.’ En dus draagt hij een zwarte trainingsbroek, een mosterdkleurig bomberjack en een baseballpet die zo diep hangt dat ze zijn wenkbrauwen bedekt. Hij zit er ongeveer zo onopvallend bij als Mark Eyskens in hotpants.

Zijn kenmerkende zonnebril heeft hij wél op. Over die zonnebril hadden we vooraf van de platenmaatschappij te horen gekregen: ‘Stel er een vraag over en het interview is meteen afgelopen.’

Nog een niet onbelangrijk detail: Souleyman spreekt geen Engels of enige andere Westerse taal, en dus gebeurt het interview via een tolk. Achteraf pas beseft dat we diens naam zijn vergeten vragen, en dus noemen we hem vanaf nu maar John.

Souleyman «Mina, mijn manager, heeft mij in contact gebracht met Kieran Hebden. De samenwerking was hoogst lovenswaardig. Hij heeft me nauwelijks gezegd wat ik moest doen, wat ik waardeer.»

HUMO Ik wil je niet beledigen in je kennis van de Westerse muziek, maar had je vooraf al van Four Tet of Kieran Hebden gehoord?

Souleyman «Uiteraard. Ik overdrijf niet als ik zeg dat ik bekend ben bij muzikanten en producers over de hele wereld. Natuurlijk is het goed mogelijk dat ze niet altijd perfect weten hoe ik er uitzie, maar mijn muziek kennen ze.»

HUMO Ik wil je niet beledigen, deel twee: ik vroeg dus of jij al van hém had gehoord?

John (tolk) «Weet ik.»

Souleyman «Hier en daar had ik al eens iets voorbij horen waaien, ook al liggen onze respectieve muziekstijlen mijlenver uit elkaar. Hij is bovendien een soort dj, wat ons ook in een andere sector plaatst.»

HUMO Oké. Je komt uit Jazeera, een landelijke streek uit het noordoosten van Syrië. Hoe praten ze daar nu over jou, sinds je wereldfaam hebt verworven?

Souleyman «Ik heb nog steeds goede banden met de mensen in mijn dorp. Ze kijken naar me op, net als mijn fans in Turkije en in de rest van Syrië dat doen, omdat ik zo snel de ladder van de roem ben opgeklommen. Ik snap waarom ze dat doen, maar ik ben wie ik ben, en ik ben niet veranderd.»

HUMO Beschouw je je in de eerste plaats als kunstenaar of als entertainer?

Souleyman (denkt na) «Meneer, ik ben een nederige zanger. Ik zeg niet graag dat ik boven de meute sta, maar ik vind het ook niet juist om te beweren dat ik minder ben dan de rest. Ik sta in het midden. Omdat het niet anders kán, begrijp je? Als ik me arrogant gedraag en doe alsof ik beter zou zijn dan mensen zonder talent – dan krijg ik daar misschien kritiek voor. En als ik me onderdanig door het leven beweeg, krijg ik ongetwijfeld weer te horen: ‘Je hebt hard gewerkt, je hebt bakken fantastische nummers, het is verdacht dat je je kleiner maakt dan je bent.’

»Dat inzicht is tot mij gekomen in mijn jaren als trouwfeestzanger.»

HUMO Dat wou ik nog vragen: leer je op huwelijken aspecten van de stiel die een andere muzikant of zanger níét kent?

Souleyman «Je leert er naar je publiek luisteren. Dat is essentieel: er vallen altijd dingen bij te leren.»

HUMO Kan je iets vager zijn?

Souleyman «Het is al gebeurd dat mijn teksten bepaalde mensen in het publiek niet bevielen, en omdat het een trouwfeest was, vonden ze dat ze me dat gerust konden komen zeggen. En als dat gebeurde – zelfs al kwam de kritiek van slechts één persoon – besliste ik achteraf altijd om dat specifieke nummer voortaan van mijn setlist te schrappen. Of toch zeker als ik daarna nog eens in dezelfde regio optrad. Ik heb in vroegere teksten bijvoorbeeld nog verwezen naar bepaalde slechte gewoontes van vrouwen en meisjes – dat werd niet zo gewaardeerd in de meer conservatieve regio’s.

»In nog conservatievere streken hadden ze zelfs bezwaar tegen romantische nummers, of nummers die vrouwen in een positief daglicht stelden. Maar het is de taak van de muzikant om rekening te houden met lokale gevoeligheden, vind ik.»

HUMO Dus als ik je nu zou vertellen dat ik aanstoot neem aan het zinnetje ‘Alsjeblieft moeder, laat me niet met mijn neef trouwen’ uit ‘Ya Yumma’, een song die vanuit het perspectief van een meisje gezongen wordt – schrap je dat nummer dan uit je repertoire?

Souleyman «Ik had het over vroeger. Ondertussen heb ik genoeg vrijheid verworven om te kunnen zingen wat ik wil. Wat niet wegneemt dat ik nog altijd goed luister naar kritiek. Ik ben blij met complimenten, maar nog blijer met mensen die me zeggen op welke vlakken ik mezelf kan verbeteren.»


Bekijk: 'Warni Warni'

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234