NausicaBeeld HUMO

de canon van (ss)

Omdat de dieren de mensen missen

Vijf weken lang heet ik u welkom in mijn Wunderkammer om u te vergasten op al het goede en mooie dat nog wél coronaproof is, als balsem voor de quarantaineziel. Deze week op het menu: majestueuze mantaroggen, miauwende mensen, mismeesterde monumenten en mystieke muziekstukken.

Het woord trip herinnert me eraan dat mensen die nog niet de vier series van 'The Trip' bekeken, dat absoluut moeten doen. Steve Coogan en Rob Brydon reizen naar Italië, Spanje en Griekenland en zwieren daar schaamteloos gargantueske restaurantrekeningen op de onkostennota. Maar aan tafel en op hotel proberen ze elkaar te overtroeven met geestige anekdotes, spitse woordspelingen en onovertroffen imitaties. En vermits we het hebben over wereldwijd de beste komieken van hun generatie (Engelse humor wint het altijd van Amerikaanse, en beter dan Steve - Alan Partridge - Coogan wordt het niet), spettert en knettert dat verbale duel van de eerste seconde tot de laatste.

In Oxford zag ik ooit deze graffiti: 'Have wife, must travel' (een variant op de klassieke Wild West-leuze 'Have gun, will travel'). Dat gevoel bekruipt ons allemaal weleens, mannelijke lezers, en op de laatste Eurostar die ik nam voor de lockdown, zat een Brit naast me met dit opschrift op zijn T-shirt: 'Well, son, it all started in a hotel room in Thailand...' De gêne van zijn zoontje maakte het nog iets grappiger.

Wat is reizen anders dan tijdelijk emigreren? Je kunt reizen naar een specifieke locatie of met een vastomlijnd doel voor ogen, maar je kunt ook reizen in de tijd. Dat laatste doe ik het vaakst. Twee jaar geleden heb ik hier al eens kort Nausicaa aanbevolen. Dat reuzenaquarium in Boulogne-sur-Mer is zo bijzonder dat ik het recht wil doen met een uitgebreidere ode. De zin die mij uit de lockdownperiode het meest is bijgebleven, was toen een verzorger in een dierentuin zei - en hij leek oprecht geëmotioneerd: 'De dieren missen de mensen.' Nu is dat relatief: die dieren kozen er niet voor om daar te zitten. Maar wat moet het vreemd zijn voor vissen om jarenlang dagelijks honderden kindergezichtjes te zien, de neus tegen het glas geperst, en dan plots niemand meer.

Nausicaa is de perfecte mix tussen entertainment en een educatieve en ecologisch verantwoorde attractie. Hier werd visionair gebouwd, niet platcommercieel: geen enkele andere attractie van die aard vond ik zo goed doordacht, en zo uitgekiend voor het welzijn van de vissen. Hoe presenteer je op een onderhoudende en ontroerende manier dat cruciale verhaal van onze tijd, van vijf voor twaalf, van de wondere natuur en respect voor de oceaan en zijn bewoners? Zoals Nausicaa het doet! De ultieme boodschap staat bijna achteloos aangegeven, maar ze zit speels en interactief vervat in al wat je in Nausicaa hoort en ziet: land, zee, lucht, klimaat... álles is met elkaar verweven en kwetsbaar en eindig en dus heilig.

Er zijn vissen, alen, krokodillen, kameleons, slangen, pinguïns en roggen. Ik heb anderhalf uur op de grond voor de panoramische ruit van het aquarium naar de op een decimeter van mijn hoofd sierlijk voorbijglijdende, majestueuze mantaroggen gekeken. Elke keer dat een vis me in de ogen keek, ervoer ik dat als een groot geschenk. Ik moest denken aan wat een luchtverkeersleider me eens vertelde: hoe hij elke werkdag op drie schermen tegelijk moest zorgen dat ettelijke opfloepende lichtpuntjes, die opstijgende en landende en parkerende vliegtuigen voorstelden, niet tegen elkaar botsten. Hoe hij na zo'n werkdag thuis drie uur voor z'n aquarium moest zitten vooraleer de stress van hem afdroop.

De muggenzifter in mij had in Nausicaa enkel een probleem met de pseudomeditatieve newagemuzak die bijna overal weerklinkt - bij zo'n indringende ervaring past eigenlijk enkel stilte. En op de échte zeebodem is ook geen loungebar.

Grote hulde aan alle betrokkenen. Nausicaa is opnieuw geopend. Alle medewerkers dragen mondkapjes en er worden minder bezoekers toegelaten dan anders. Boek zeker ook een bezoek achter de schermen. (Als het bovenstaande leest als een reclameboodschap, weet dan dat ik principieel heb betaald voor alles voor het hele gezin en geen enkel contact heb gehad met de commerciële dienst).

Qua schaamteloze verwennerij zul je bij de calvinistische Hollanders niet beter vinden dan Parc Broekhuizen.Beeld HUMO

EEN MUSEUMPJE

Ik hou van musea die, ook al zijn het publieke instellingen, je toch het gevoel geven dat je als bezoeker te gast bent bij een beschaafde maar excentrieke familie die haar collectie ziet als een goed bewaard geheim. In Londen, voorlopig nog buiten bereik maar noteer het al, zijn dat: dennissevershouse.co.uk en Linley Sambourne House en Leighton House (allebei via rbkc.gov.uk).

Dichterbij, in Nederland, zijn dat het Mauritshuis in Den Haag, het Haarlemse Teylers Museum en het Rembrandthuis in Amsterdam. Als het iets meer mag zijn en de kroost zit in een dwangbuis elders, dan logeren wij graag op de idyllische Utrechtse heuvelrug, in Parc Broekhuizen. Qua schaamteloze verwennerij zul je bij de nog steeds te calvinistische Hollanders niet beter vinden. Voor ridders van alle leeftijden is het beste toevluchtsoord Kasteel De Haar, het enige échte kasteel van Holland.

EEN MONUMENTENDAG

In mijn wereld is het elke dag Monumentendag. De bescherming van ons patrimonium is van levensbelang. Het patrimonium, dat zijn concreet alle prachtige gebouwen die werden gebouwd door onze voorouders: alle kastelen, burchten, ruïnes, art nouveau, art deco... Haal die weg en wat je overhoudt, is een zielloos postmodern crematorium van beton, plastic en staal. En elke burger moet die monumentale pracht alert en actief beschermen, want er woedt al jaren een onzichtbare oorlog van projectontwikkelaars die de vadermoord willen plegen op vroegere architecten en al wat oud en mooi is tegen de grond willen gooien, om zo zelf langs de kassa te passeren. Alleen al in Brussel werd de voorbije 75 jaar (een periode van vrede waarin de daders niet oorlogsschade als zondebok kunnen nemen) meer dan twee derde van de art nouveau vernietigd.

De 32ste editie van Monumentendag, op zondag 13 september, zal er dankzij corona anders uitzien, maar verdiep u toch eens in de schaarse architecturale schatten die Vlaanderen nog telt. Heel wat deuren die anders voor de leek dicht blijven, gaan die dag open. En dichterbij dan u denkt, schuilt een prachtig gebouw dat u nog niet kende. Kinderen sensibiliseren voor die geschiedenis is essentieel: restauratie, schattenjachten, herbestemming, archeologische vondsten... Stuk voor stuk verhalen die ervoor zorgen dat de volgende generatie zich nog méér bewust zal zijn van dat cruciale erfgoed. Want dat is in ons door de eeuwen heen mismeesterde, uitgebuite, geplunderde en platgebombardeerde landje hoognodig (openmonumentendag.be).

EEN STREEPJE KLASSIEK

Enkele weken geleden beweerde ik in dit prachtblad dat 'Inner World' van de Dalai Lama de plaat van het jaar is. Dat was een leugen. De plaat van het jaar is 'People Meowing', een sublieme cd waarop, euh, mensen miauwen. Ik kocht 'm midden in de lockdown, wat wellicht iets verklaart. Maar voor de hoofdredactie de begrippen 'ss' en 'ontslag' of 'colloqueren' met elkaar in verband brengt, haast ik me om ook iets aan te bevelen dat evenwichtiger is.

Niet alleen wélk klassiek stuk je beluistert, heeft belang, maar meer nog wanneer en waar je er voor het eerst mee in aanraking komt. Dat kan en moet je sturen. Daarom ben ik niet altijd fan van de radio: dat de programmeercomputer in mijn plaats beslist, ervaar ik vaak als opdringerig en contraproductief. Veel beter is het om, zeker in het geval van klassieke muziek, de juiste stukken de soundtrack te laten zijn bij je levensfase of bij je stemming van het moment.

Zo moet je 'Tristan und Isolde' niet spelen in de auto op een hete dag in de file. Dat prachtstuk ontvouwt zich pas in al z'n glorie 's avonds laat, liefst in de herfst, op een mistige dag. Als ik u 'Tristan und Isolde' (zeer specifiek 'Liebes-tod') aanbeveel, dan is dat voor wie het al kent een open deur. Wie het al hoorde kan zich geen leven voorstellen waarin dat haast mystieke muziekstuk niet mee de kwaliteit ervan bepaalde.

Heel wat componisten probeerden ook specifieke momenten en sfeertjes te vatten, of componeerden een soundtrack bij de natuur. Zo hoor je de lente op het platteland in 'The Lark Ascending' en rendeert dat stuk ook het best op zo'n dag - het uitzicht hoef je er niet eens bij te denken, dat zit al vervat in de muziek. Wat ook mee bepaalt of klassieke muziek beklijft, is de uitvoering. Welk orkest met welke dirigent speelt, maar meer nog welke versie van een stuk je beluistert. Zo zijn er orkestrale versies van het wonderlijke 'Pavane pour une infante défunte', maar ook uitgepuurde soloversies op piano. En pakweg 'Clair de lune' klinkt al prachtig op piano, maar het klinkt zomerser en sprankelender en dus minder melancholisch als het op harp wordt gespeeld.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234