Onderscheiding of onvoldoende? Het Humo-rapport van Charles Michel I

Tijd om de balans op te maken van de eerste minister en zijn bestuursploeg, die al drie van de vijf regeringsjaren op de teller hebben staan. Hoe groot is de kracht van verandering nu echt? En waaraan dankt le jeune premier zijn grote populariteit in Vlaanderen?

'Het drama van Michel is: hij krijgt applaus in Vlaanderen, maar moet zijn stemmen halen in Wallonië. Daar is hij veel minder populair'

Een introverte, bijna geremde jongeman. Hyperintelligent, in de wieg gelegd voor het politieke vak, maar ook razend ambitieus en eerzuchtig. Dat was het beeld dat Le Vif-journalist Olivier Mouton in 2015 schetste in zijn boek ‘Portret van een jeune premier’. Die karakteriële cocktail – met ambitie en eerzucht als hoofdingrediënten – bracht Michel ertoe om in 2014 een enorme gok te wagen. Een kamikazeactie. De PS had op zijn pik getrapt, door achter zijn rug regeringscoalities te vormen voor de Brusselse en Waalse regering, en de Franstalige gemeenschapsregering.

Hij zon op wraak, maar CDH-voorzitter Benoît Lutgen lachte hem uit: hij had geen trek in een regering met de liberalen en de N-VA. Michel stond voor het blok en zag maar één uitweg: met de dood in het hart duwde hij de MR als enige Franstalige partij in een regering met de N-VA. De N-VA waarvan hij voor de verkiezingen nog had gezegd dat hij er niet mee zou besturen. ‘Vergif’ had hij hen genoemd. De copains van het CDH en de PS waren ziedend.

De regering-Michel I startte met enorme ambities, maar verzandde snel in een kibbelkabinet. De laatste maanden gewagen analisten zelfs van een ‘regering in lopende zaken’. We polsen bij Olivier Mouton: is Michel nog altijd tevreden over zijn gok?

Olivier MOUTON «Ja, zeker na alles wat er nu aan Franstalige kant gebeurt: de schandalen bij de PS, het CDH dat in Brussel en Wallonië niet meer met hen wil regeren... Dat is voor hem een bevestiging van zijn grote gelijk. Zijn tegenstanders voorspelden destijds dat Michel I al na een paar maanden zou vallen. Nu liggen ze zelf in de touwen. Lutgen heeft Michel in 2014 de rug toegekeerd en staat nu weer voor de deur.

»Dit scenario past in een oude droom van Charles: een grote centrumpartij uitbouwen die kan wedijveren met de veel te machtige PS. Men lacht weleens met hem, alsof hij een lichtgewicht is die alles aan zijn vader te danken heeft, maar hij is een slimme ideoloog. Hij waakt erover dat de regering netjes het programma van de MR uitvoert. Jobs, jobs, jobs, dat is voor hem de grondslag van een nieuw economisch beleid. Daar zijn bedenkelijke en onzekere jobs bij, maar ze zijn er. En nu de conjunctuur aantrekt, en de veiligheidsdiscussie door de aanslagen ook prominent aanwezig is, heeft hij de wind in de rug.»

HUMO Denkt u dat hij zijn vader nog raadpleegt in moeilijke tijden?

MOUTON «Dat ligt gevoelig. Charles heeft minder contact met zijn vader dan vroeger. Door premier te worden, heeft hij een vadermoord gepleegd: hij heeft de oude Michel overtroffen. Het was de droom die zijn vader zelf nooit kon realiseren.

»In het begin van Charles’ carrière is Louis Michel heel belangrijk geweest. Hij heeft hem, als voorzitter, de sleutel van de MR gegeven, en het bijbehorende netwerk. Maar op een gegeven moment moest Michel afstand nemen van zijn vader en zichzelf worden. Ook op politiek vlak zijn ze uiteengedreven: Louis is de sociaal liberaal, Charles heeft een rechtser profiel.»


‘Prutsen in de marge’

Bij de start van zijn regering was de premier zeer strijdvaardig. In zijn maiden speech voor de Kamer klonk het zo: ‘Deze coalitie waagt zich aan duidelijke keuzes. We weten precies waar we naartoe willen, en hoe we dat willen bereiken. We willen dit land moderniseren met structurele hervormingen, zonder iemand achter te laten. De grootste bedreiging voor onze sociale bescherming is nietsdoen en een gebrek aan moed.’ We leggen die uitspraak voor aan politicoloog Carl Devos van de Universiteit van Gent.

CARL DEVOS «Er zijn wel meer passages uit die regeerverklaring die pijn doen aan de ogen, als je ze nu leest.»

Marc De Vos, directeur van de denktank Itinera, is even streng.

MARC DE VOS «Michel I was een buitenkans: een centrumrechtse regering die de ‘kracht van verandering’ had beloofd, zónder de rem van de PS. Het is nog te vroeg voor een eindoordeel, maar voorlopig blijft de regering ver onder de verwachtingen. Op de grote werven is het onvoldoende. Er was een onafhankelijke pensioencommissie aangesteld en die heeft een groot pensioenplan afgeleverd: eindelijk een strategische langetermijnvisie die werd omarmd door de politiek! De regering moest dat plan alleen maar uitvoeren. Maar op een paar symbolische maatregelen na, is er weinig gebeurd. De pensioenleeftijd gaat omhoog tegen 2030, ja. Maar dan zijn alle babyboomers allang met pensioen. Of dood. Zo komen we er niet.

»Een andere grote werf was werkbaar en wendbaar werk. De regering heeft dat aan de sociale partners uitbesteed, maar het sociaal overleg is dood. Daar komt niks meer van. Hetzelfde met de beloofde hervorming in de gezondheidszorg: veel ambitie en lawaai, maar wat hebben we er al van gezien? Maggie De Block mag gaan voortmaken.

»Het pijnlijkste is de begroting. De regering heeft nagelaten de overheidsfinanciën te saneren en de administratie efficiënter te maken. De hete aardappel van het begrotingsevenwicht is uitgesteld naar 2019. Dat is schandalig, omdat de economische conjunctuur meezit: er is groei en de rente ligt laag.»

Dat heeft ook Wouter Verschelden, uitgever bij Newsmonkey en analist in ‘Villa politica’, gezien.

WOUTER VERSCHELDEN «Als je nu geen begroting in evenwicht krijgt, dan nooit. Dat zeggen ze zelf ook.»

Carl DEVOS «Voor mij is de grootste ontgoocheling het uitblijven van een grondige fiscale hervorming. Onder Di Rupo zeiden Open VLD en CD&V dat ze die volop voorbereidden, maar men raakt er nog altijd niet uit. Goed, er was een beperkte taxshift en een verlaging van de loonlasten. Dat had een positief effect op de groei en de tewerkstelling. Maar in de meeste andere Europese landen is de jobaangroei nog sterker. En zoals Eric Van Rompuy voorspeld had, heeft de taxshift een gat in de begroting geslagen.»

Marc De VOS «Van de beloofde breuk met het verleden is geen spoor. Michel I werkt niet anders dan de vorige regeringen: men fietst de begroting dicht vlak voor de deadline, met haastig knip- en plakwerk. Men sleutelt wat aan de pensioenen, fiscaliteit en begroting, zonder strategische langetermijnvisie, net zoals men dat de voorbije tien jaar deed. Kijk ook hoe er geïmproviseerd wordt met energie. Kerncentrales langer openhouden, gemorrel met subsidies voor wind- en zonne-energie…»

Carl DEVOS «Inzake energie, mobiliteit en klimaat vertoont Michel I een schrijnend gebrek aan interesse. In Zwitserland en Duitsland heeft men de grote ‘Energiewende’ ingezet. Daar val je achterover van het aantal windmolens en zonneparken. Bij ons ziet men dat als een vervuiling van het landschap. Wij blijven prutsen in de marge. Alle internationale en Europese instanties zeggen al jaren dat we het probleem van de salariswagens moeten aanpakken, maar de politieke moed ontbreekt. Men wil de middenklasse niet voor het hoofd stoten.»

Een iets milder oordeel horen we bij François Brabant, hoofdredacteur van het nieuwe politieke magazine Wilfried, ex-journalist voor La Libre Belgique en Le Vif.

François Brabant «Iedereen lijkt het al vergeten, maar deze regering is gestart met een hete herfst. Door de indexsprong en de pensioenhervorming kreeg Michel de grootste antiregeringsbetoging sinds 1986 over zich heen. Maar ondanks de enorme stakingsgolf hield Michel voet bij stuk. Hij bleef kalm en legde die beslissingen goed uit, zonder te provoceren. In tegenstelling tot zijn vader handelt hij nooit instinctief, maar berekend. Die voorzichtigheid was de juiste aanpak. Ik had verwacht dat de kracht van de verenigde linkse oppositie en de vakbonden groter zou zijn, maar ze kregen de rest van het land niet overtuigd. Hun persberichten maakten geen indruk meer, ze riepen in de woestijn. Michel heeft die oorlog gewonnen.

»Ik vond die hervormingen ook niet min. De verhoging van de pensioenleeftijd stond in geen enkel programma. Geen enkele regering had dat ooit aangedurfd, Michel wel. Maar verder zie ik ook geen breuk met het verleden. Het Belgisch model van sociaal overleg heeft nooit op de helling gestaan, de belastingen zijn niet overhoop gegooid en de werkloosheid is niet beperkt in de tijd.»

★★★

Deliberatie: Na beraadslaging van bovengenoemde experten en een zorgzame overweging van al hun argumenten, besluit de jury dat Michel onvoldoende scoort op het vlak van structurele hervormingen. Hij had er het speerpunt van zijn beleid van gemaakt, maar maakt die belofte niet waar. De aangekondigde breuk met het verleden is er niet gekomen.

Score: 4/10.


‘De echte baas zit in Antwerpen’

HUMO Wat valt er te vertellen over Michels persoonlijke aanpak, want naar verluidt lijkt zijn onderhandelingsstijl sterk op die van Di Rupo?

VERSCHELDEN «Ja. Hij laveert als een diplomaat tussen de partijen en schaakt traag en voorzichtig, via veel bilaterale gesprekken. Hij behoudt als enige het overzicht op de hele puzzel, en wacht lang om die op tafel te leggen. Dat werkt de andere partijen op de heupen.»

Carl DEVOS «Die methode is het gevolg van een gebrek aan vertrouwen. Als de vier partijen samen vergaderen, staat het binnen de twee uur op Newsmonkey (lacht). In het wereldje wordt Newsmonkey weleens het persagentschap van de N-VA genoemd.»

VRT-Wetstraatjournalist Ivan De Vadder ziet een constructiefout in de regering-Michel.

IVAN DE VADDER «De partijvoorzitters die deze regering gemaakt hebben, maken er geen deel van uit. In de tijd van Leterme, Verhofstadt en Dehaene zaten de sterkste figuren in de regering. Nu niet, en dat wreekt zich. Sinds de eerste reeks maatregelen is het sociaal-economische beleid volledig gestokt. Elke nieuwe beleidsmaatregel die niet in het regeerakkoord staat, zoals de verlaging van de vennootschapsbelasting en de meerwaardebelasting, botst op het ideologisch keurslijf van de regering. Michel is daar het slachtoffer van. Hij slaagt er niet in de verschillen tussen de partijen te overbruggen.»

Carl DEVOS «Hij is niet de chef die zijn ploeg kan overtuigen van zijn plannen. Hij beseft dat hij premier is geworden bij de gratie van CD&V en de N-VA, met machtige vicepremiers naast zich. Beke en De Wever hebben hem vanaf het begin duidelijk gemaakt dat hij zijn plaats moet kennen. ‘De premier weet wat hij kan en niet kan doen,’ hoor ik vaak van de protagonisten. De liberalen zijn wel de enige familie in deze regering, maar Michel werkt binnen de contouren die De Wever en Beke uittekenen.»

DE VADDER «Michel mist ervaring. Hij was al op jonge leeftijd politiek actief, maar parlementslid of vakminister zijn, is nog iets anders dan premier van déze regering in déze constellatie.

»De bijkomende moeilijkheid is dat de N-VA sterk veranderd is. Ze is als een conservatieve, sociaal-economische kopie van de Duitse CDU in de regering gestapt. De taxshift, de indexsprong en een slankere overheid: daar kon Michel zich perfect in vinden. Maar sinds de aanslagen in Brussel en Zaventem is de N-VA opgeschoven naar thema’s als migratie, identiteit en veiligheid. Plots zit daar een andere partij in je regering. Theo Francken voert het regeerakkoord correct uit, maar in zijn communicatie zoekt hij de grenzen op. En de echte baas over die thema’s zit in Antwerpen.»

VERSCHELDEN «Michel weet verdomd goed wat hij aan De Wever moet overlaten en wat niet. Hij vindt het niet erg dat Francken scoort inzake migratie en veiligheid. Dan moet hij die dingen zelf niet meer zeggen. Je moet maar eens met Francken rondlopen in Brussel: de helft van alle passanten komt hem feliciteren. Ook in Franstalig België is er een achterban die zulke harde taal wil horen. De MR is conservatiever dan Open VLD. Ze willen militairen op straat en ze vinden de vreemdelingen in Brussel wél een probleem. Er is niks op rechts in Wallonië. Dat beseft Michel heel goed.»

MOUTON «Klopt! De MR spreekt minder forse taal over migranten, maar inhoudelijk zijn ze het eens. Nogmaals: deze regering voert op alle vlakken het programma van de MR uit.»

HUMO En toch wordt Michel nog altijd de schaduwpremier genoemd.

Carl DEVOS «Daar is hij zeer gevoelig voor. In Franstalig België werpt de oppositie hem voortdurend voor de voeten dat hij het knechtje van de Vlamingen is, en de handpop van De Wever. Die perceptie is dodelijk.»

DE VADDER «In mijn boek ‘The Power People’ uit 2015 had ik De Wever op één gezet en Michel op twee. Het gaat over Vlaanderen: ik vond een tweede plaats eervol voor een Franstalig premier. Toen ik met De Wever bij ‘Van Gils en gasten’ zat, deed die er alles aan om die perceptie te milderen. Hij weet hoe gevoelig het ligt bij Michel.»

VERSCHELDEN «Maar klopt dat beeld wel? De junta van de Vlaamse partijvoorzitters is een fabel. Beke, Rutten en De Wever kennen mekaar goed, maar er is intussen veel geknapt tussen hen. Ze bellen niet constant met mekaar, ze bellen allemaal naar Charles.»

'De Wever weet hoe gevoelig het ligt bij Michel dat hij als de nummer één gezien wordt. Hij doet er alles aan om die perceptie te milderen.'

HUMO Hij is de telefonist van de regering?

VERSCHELDEN «Nee, de spin in het web.»

HUMO Op welke momenten was Michel beslissend?

BRABANT «Na de aanslagen in Brussel en Zaventem trad België een nieuw tijdperk binnen. Dit was de eerste aanval op ons grondgebied sinds de Tweede Wereldoorlog. Michel is tijdens die crisis rustig en waardig gebleven, zonder de spanningen te vergroten. Met De Wever als premier was dat wellicht anders geweest.»

DE VADDER «In Frankrijk heeft president Hollande olie op het vuur gegooid door met luide trom de terroristen de oorlog te verklaren. Michel reageerde veel serener, hoewel zijn regering ook een hoop maatregelen heeft genomen. Over de militairen op straat valt te discussiëren, maar blijkbaar hebben we nog niet genoeg politieagenten die de juiste opleiding hebben gekregen. Dan begrijp ik dat men een tussenoplossing heeft gezocht. De cruciale beleidsdomeinen – Binnenlandse Zaken, Justitie en Asiel – zitten in Vlaamse handen, maar Michel heeft achter de schermen een coördinerende rol gespeeld.»

Jan Callebaut werkte als communicatie-adviseur voor verschillende politieke partijen.

JAN CALLEBAUT «Ik vind Michel te aarzelend. Daardoor kon Jan Jambon na de aanslagen uitgroeien tot een échte minister. Een Belgische staatsman tegen wil en dank (lacht). Michel stond in zijn schaduw.

»De premier heeft ook een paar keer gefaald als inspirator en leider. Als er ruzie was, twijfelde hij te lang om het initiatief te nemen of met oplossingen te komen. Di Rupo, Dehaene en Verhofstadt zag je groeien in hun rol. Bij Michel heb ik dat gevoel veel minder.»

Carl DEVOS «In de regeringscrisis van oktober heeft hij geprobeerd om zijn tanden te laten zien. Kris Peeters heeft hem daar geschoffeerd door weg te stappen van de onderhandelingstafel. CD&V trok zich vijf uur terug om naar een match van de Rode Duivels te kijken. Dat was een ondermijning van het gezag van de premier. Uit wraak stelde Michel de regeerverklaring uit. De Franstalige oppositie heeft hem daar flink mee uitgelachen: ‘Wat een blamage voor de regering!’ Maar het was Michels manier om aan Peeters te tonen: ‘Niet met mij.’

»Toen Zuhal Demir de CD&V dit voorjaar een moslimpartij noemde, eisten Beke en Michel excuses. Demir draaide zich om, en zag haar voorzitter de duim opsteken: er kwamen geen excuses. Na de paasvakantie hebben De Wever en Beke dan besloten om de vredespijp te roken. Sommigen denken dat de premier daarvoor heeft gezorgd, maar zijn rol was beperkt. Hij had bij wijze van spreken op zijn kop kunnen gaan staan: als Beke of De Wever niet meewilden, was die verzoening er niet gekomen.

»Sindsdien is er één superministerraad geweest om de boel weer in gang te duwen. Daar heeft men met veel show een grote strik gedaan rond allerlei beslissingen die al eerder waren genomen. De tweede superministerraad is uitgesteld. Ik vermoed dat men de moeilijke beslissingen pas midden juli zal nemen, als iedereen aan het zwembad ligt of naar de Tour aan het kijken is.»

★★★

Deliberatie: Michel heeft de voorbije drie jaar flink zijn best gedaan om zijn balorige ploeg in het gareel te houden, maar daar is hij niet altijd in geslaagd. Hij geeft de dissidente elementen soms te veel ruimte en zou vaker en sneller op tafel moeten kloppen. Al dient gezegd dat hij zich niet laat meeslepen wanneer de anderen elkaar in de haren vliegen, en we sluiten evenmin uit dat hij soms uit opportunisme zijn mond houdt. Slim!

Score: 5/10.


‘Verstandshuwelijk’

HUMO De MR-ministers worden alom beschouwd als ondermaats. In hoeverre verzwakt dat de positie van Michel?

MOUTON «Toen de regeringsploeg werd voorgesteld, sms’te een liberaal naar een collega van me: ‘C’est quoi, ce casting de merde.’ Hun politiek personeel is niet sterk genoeg, dat gaven sommigen zelf toe.»

BRABANT «Michel heeft zijn ministers heel strategisch gekozen. De MR wou de hegemonie van de PS breken in de provincies waar die het sterkst staat: Luik en Henegouwen. De meeste MR-ministers komen daar vandaan. Door enkele miscasts heeft die strategie gefaald. Met Hervé Jamar en Jacqueline Galant werden al twee ministers vervangen. Marie-Christine Marghem is abominabel op Klimaat en Energie. Onlangs moest de premier haar nog terugfluiten, toen ze de klimaatdoelstellingen voor ons land wilde afzwakken. Pijnlijk! Didier Reynders is aangetast door de Kazachgate-affaire, Daniel Bacquelaine door de Publifin-affaire. Bacquelaine is de sterke man in Luik. Al die excessen waren onmogelijk zonder zijn goedkeuring of medeweten. Het is een puinhoop.»

'Beke en De Wever hebben Michel vanaf het begin laten verstaan dat hij zijn plaats moet kennen'

VERSCHELDEN «De MR-kabinetten hebben geen kwalitatief personeel. De Vlamingen zeggen al lachend: ‘De MR is geen partij, maar een tijdelijke belangenvereniging van mensen die macht willen vergaren’. Dat Michel zich in die context staande houdt, bewijst wel dat hij een buitengewone vent is.»

Carl DEVOS «Hij is in elk geval de beste van zijn ploeg. Mocht één van zijn ministers hem overklassen, zou dat ook steken. Maar de Vlamingen vinden die zwakke MR-ministers geen probleem. ‘We hebben tenminste geen last met die mannen,’ zeggen ze. Reynders zou met zijn ervaring een steunpilaar kunnen zijn voor Michel, maar die twee zijn gezworen vijanden.»

MOUTON «Ze hebben een verstandshuwelijk. ’t Is niet van harte, maar ze beseffen dat ze hun aversie tegen elkaar even aan de kant moeten zetten.»

Brabant «Michel heeft Reynders’ grote droom afgepakt: premier worden van een centrumrechtse regering. Toen het kamp-Michel enkele jaren geleden de macht greep binnen de MR, waren er twee stromingen. Reynders zag in de N-VA een partner die de macht van de PS kon helpen breken. Michel gruwde van dat idee: hij vond de N-VA een bedreiging voor het land. ‘Als Reynders een initiatief neemt ten voordele van de N-VA, zal ik dat publiekelijk verhinderen,’ vertrouwde Michel me ooit toe. Dat hij nu premier is van een regering die je gerust de natte droom van Reynders kunt noemen, is ironisch. Het zegt ook iets over zijn opportunisme. Dat heeft hij wél gemeen met zijn vader.»

Carl Devos «Maar hij heeft geen machine achter zich. Di Rupo had Onkelinx, Dehaene had Van Rompuy. Met twee sterke MR-ministers zou Michel de dominantie van de Vlamingen wat kunnen counteren.»

MOUTON «Hij heeft één steun en toeverlaat: Willy Borsus. Dat is de échte vicepremier, omdat Reynders vaak in het buitenland zit. Borsus is een vriend en klankbord voor Michel. Je kunt lachen met zijn bevoegdheden, maar zelfstandigen en kmo’s zijn belangrijk voor de MR. Hij wordt overigens genoemd als kandidaat-minister-president voor de Waalse regering.»

BRABANT «De zwakte van zijn partij hoeft geen drama te zijn voor Michel. In Wallonië heeft 26 procent voor de MR gestemd. Intussen staat 30 procent van de Franstaligen positief tegenover de regering. Ze kunnen dus méér kiezers overtuigen. In tien jaar tijd is onze publieke opinie ook rechtser geworden. Voor die kiezer is de MR de enige optie.»

VERSCHELDEN «Een maand geleden zouden de meeste waarnemers gezegd hebben: er komt geen regering-Michel II. De kroniek van het overlijden was al geschreven. Vergeet het. Nu de PS in de touwen ligt, is de dynamiek helemaal gekeerd. Mensen onderschatten de gevolgen van de move van Lutgen. De komende tien jaar zal élk akkoord tussen de PS en het CDH onmogelijk zijn, het verraad zit te diep. Daardoor zit de MR gebeiteld. Er komt bijna zeker een tweede regering-Michel. Dat besef zorgt bij alle coalitiepartners voor een tweede adem.

»Deze zomer krijgen we een versnelling, waardoor de voorbije luwe maanden een voetnoot in de annalen zullen zijn. Het zou me niet verbazen als ze er bij de komende begrotingsgesprekken wél uitkomen, inclusief een lage vennootschapsbelasting, en een cadeau voor CD&V.»

★★★

Deliberatie: Michel is misschien wel de slimste van de klas. Maar zoals overvloedig uit de pleidooien blijkt, scoren zijn vrienden heel slecht. We herhalen enkele argumenten: ‘casting de merde’, ‘puinhoop’ en ‘abominabel’. Als binnenkort ook Willy Borsus vertrekt, dan is hij helemaal in de aap gelogeerd.

Score: 3/10.


‘presidentieel maar revanchistisch’

HUMO De biografie van Olivier Mouton schetst geen beeld van een groot visionair of strateeg, eerder van een voorzichtige, schoorvoetende twijfelaar.

Verschelden «Ik heb Charles een paar keer off the record gesproken: hij is slim. Hij doet me denken aan Verhofstadt in zijn beste periode, met dat verschil dat die op het einde zot van glorie was. Misschien komt dat bij Michel ook nog. Maar ik ben nog nooit een Franstalig politicus tegengekomen die zó aan soul searching gedaan heeft: ‘Hoe zit de N-VA in elkaar? Hoe denkt de N-VA écht’?»

BRABANT «Hij heeft niet het charisma of redenaarstalent van Verhofstadt. Zelfs niet dat van Herman Van Rompuy. Die straalde staatsmanschap, ervaring en wijsheid uit. Michel heeft meer weg van een grijze gouverneur. Hij mist de klasse van de flegmatieke jeune premier, die Emmanuel Macron wel bezit.»

In ‘Het Laatste Nieuws’ beeldt cartoonist Erik Meynen Charles Michel af als een sullige goeierd die aan het handje van Bart De Wever loopt. Maar leent het personage Michel zich ook tot bijtende satire? We leggen de vraag voor aan Stijn Meuris, die volop werkt aan een vervolg op zijn politieke conference ‘Tirade’, ‘Tirade 2.017’.

'Die bromance met Justin Trudeau was overduidelijk in scène gezet. Dat had iets van een fake McDonald's-moment.'

Stijn Meuris «Nee, want hij is bijna onzichtbaar. Echt waar: ik sta soms ’s morgens op met als eerste – nee: tweede – gedachte: ‘Wie is onze premier alweer?’ Ik mag hopen dat hij in de coulissen een bepalende rol speelt, maar ik zie hem geen groot en belangrijk project leiden. Het lijkt eerder alsof hij voortdurend in staat van achtervolging verkeert.

»Hij kan wél erg goed zijn brillenglazen poetsen en zijn das knopen, zeker wanneer hij op de foto moet met Donald Trump. Michel krijgt van mij ook goede punten voor inzet. Hij doet het graag en dat straalt hij uit. Bij Leterme had ik dat minder. Dat was vale tristesse. Je zag hem lonken naar een job in het buitenland, om het even wat, als het hem maar kon redden van België.»

HUMO Het is opvallend hoe weinig interviews Michel geeft. Waar is hij bang voor?

Carl DEVOS «Verhofstadt en Leterme deden dat veel vaker. Zij genoten daarvan. Maar wat moet Michel vertellen? Dat zijn coalitiepartners elkaar de duvel aandoen en de regering daardoor al een halfjaar in lopende zaken is?»

BRABANT «In het zuiden praat hij iets vaker. Maar hij beperkt zich tot evidenties en banaliteiten, net als Di Rupo. Een dag later ben je al vergeten wat hij heeft gezegd.»

Callebaut «Ik vind dat een gemiste kans. We hadden de schandalen bij Publifin en Samusocial echt niet nodig om te weten dat men ook in Wallonië zat te wachten op een nieuw politiek verhaal. De pers had zijn bondgenoot kunnen zijn, maar dat heeft hij nooit begrepen. Hij schikt zich in de rol van technicus, niet die van de grote communicator.

»Macron heeft een geweldig verhaal, iedereen begrijpt waar hij voor staat. In de regering-Michel merk ik een totaal gebrek aan visie over het gewenste discours. Als je communicatie niet ziet als een integraal onderdeel van het beleid, krijg je een krakkemikkig resultaat.»

HUMO Michel voelt zich in contacten met de pers vaak verongelijkt, weten we uit ervaring. Hij lijkt gefrustreerd omdat men ‘al het goede’ dat zijn regering doet, niet wíl zien.

CALLEBAUT «De Wever heeft dezelfde revanchistische stijl. Maar de pers móét die netelige vragen stellen. Als je een sterk verhaal hebt, kun je die gemakkelijk beantwoorden. Deze regering had niet alleen bij de bevolking zekere verwachtingen geschapen, ook de Vlaamse pers zat haast met open armen te wachten op een nieuw soort beleid. Dat heeft Michel verkeerd ingeschat.»

DE VADDER «Maar op het internationale toneel legt hij die stekels af. Daar gedraagt hij zich heel barok, naar Frans voorbeeld, met veel aandacht voor decorum. Toen Donald Trump op staatsbezoek kwam, leek zelfs de koning er te veel aan. En die hartelijke picknick met Justin Trudeau (zucht). Was dat nu echt nodig? De oorzaak van dat gedrag ligt wellicht in de verlamming van het sociaal-economische beleid sinds 2016. Dat doet hem uitwijken naar Europa, waar hij een presidentiële rol wil spelen. ‘Als het niet lukt in België, probeer ik het daar maar eens’.

Callebaut «Die bromance met Trudeau was overduidelijk in scène gezet. Dat had iets van een fake McDonald’s-moment.»

VERSCHELDEN «Hij doet dat graag, handen schudden en op de foto gaan. Behalve als Zuhal Demir zich ook in de foto wil wringen, zoals bij het bezoek van Trump en zijn vrouw Melania. Dan wordt hij kwaad.

»Het is moeilijk te zeggen hoe zwaar hij internationaal weegt. Ons diplomatiek netwerk is niet te onderschatten. De enige duidelijke indicatie is de tijd die je krijgt voor een visite bij Angela Merkel: Michel kreeg een vol uur, dat is niet weinig. Ik denk dat hij net iets boven zijn gewicht speelt, zoals België altijd heeft gedaan. Het is kristalhelder dat hij een internationale carrière ambieert. Daar is hij nu al mee bezig. Als hij hierna nog één legislatuur doet, is hij geslaagd en komt die internationale functie uit de bus. Zo werkt de Wetstraat.»

★★★

Deliberatie: Michel meet zich met verve een presidentiële rol aan naar Frans model. Als hij op de foto moet, zijn zijn brillenglazen onberispelijk gepoetst en zijn stropdas keurig geknoopt. Maar soms vergaloppeert hij zich in die barokke, potsierlijke stijl. Zijn manier van communiceren blijft een werkpuntje. Zoals bijna al onze juryleden aanstippen: hij geeft te weinig interviews en stijgt zelden boven de gemeenplaatsen uit. Dankzij zijn waardige, serene optreden na de aanslagen ontsnapt hij aan een onvoldoende. Plus est en vous!

Score: 6,5/10.


‘Zotte communisten’

HUMO Ondanks alles kwam premier Charles Michel als populairste politicus in Vlaanderen uit de laatste peiling van de VRT en De Standaard. Hoe is dat te verklaren?

Meuris «Op een vreemde, Belgische manier snap ik dat. Maggie De Block was ook lange tijd de populairste. Als wij vinden dat de regering niet goed bezig is, ligt dat ook aan ons. We zijn een klein land: die beleidsmensen, dat zijn wij. We zijn verontwaardigd over wat er in Brussel gebeurt, maar we vinden het normaal als we illegaal een tuinhuis bouwen of een lokale schepen mobiliseren om iets te regelen. Je krijgt de politici die je verdient.»

'In tegenstelling tot zijn vader Louis Michel handelt Charles nooit instinctief, maar altijd berekend'

Carl DEVOS «Michel is een aimabel man, helemaal niet arrogant. Hij heeft zijn menselijke kant getoond na de miskraam van zijn vrouw. En door zijn coalitiepartners op te roepen om te stoppen met ruziën, positioneert hij zich boven het gewoel. In tijden van polarisering scoor je daarmee.»

DE VADDER «Zijn Nederlands is een enorme troef in Vlaanderen. Het contrast met Di Rupo is groot. En verder begaat hij geen al te grote stommiteiten. In dit complexe land is dat al veel. Het drama van Michel is: hij krijgt applaus in Vlaanderen, maar moet zijn stemmen halen in Wallonië. Daar is hij veel minder populair.»

Verschelden «Ik zou als Waal ook wantrouwig staan tegenover Michel en zijn regering. In de ogen van veel Franstaligen blijft hij een collaborateur. Maar door de veranderde houding tussen de PS en het CDH liggen de kaarten nu wel honderd keer beter dan voordien. De PS heeft zichzelf de das omgedaan, maar ook Michel heeft zijn verdienste. Hij heeft in 2014 iets gedurfd wat nooit iemand voor mogelijk had gehouden. Voor de eerste keer heeft een andere generatie de Wetstraat overgenomen. Met een experiment, dat zowel voor de N-VA als de MR heel gewaagd was. ‘Comment ont-ils osé?’, zei Laurette Onkelinx daarover. Die zet heeft de ondergang van de PS in de hand gewerkt. Di Rupo moest terug naar de partij, Magnette ging zich verstoppen in de Waalse regering en er trad sclerose op bij de PS.

»De peilingen zijn niet florissant, maar de MR haalt wel minstens 20 procent. De strijd om de grootste te worden, gaat misschien wel tussen de MR en de PTB (de PVDA, red.). Dan kan Michel campagne voeren met als inzet: ‘Het zijn wij of die zotte communisten.’ De N-VA zal in die volgende regering wel de komst van het CDH moeten slikken.»

Mouton «In de gesprekken die ik voor mijn boek met hem had, hield hij ernstig rekening met een tweede legislatuur. Toen al! Weer die ambitie, hè. ‘Is er dan al iets getekend?’, vroeg ik me af. Didier Reynders heeft een regering zonder de PS altijd een staatshervorming op zich genoemd. En je hebt twee legislaturen nodig pour remettre l’ordre, om het helemaal anders te doen na zoveel decennia PS.»

★★★

Deliberatie: Dat hij zo goed Nederlands spreekt en zich nooit schuldig maakt aan gekissebis weten de Vlamingen ten zeerste te appreciëren. Bij zijn taalgenoten is er nog werk aan de winkel, maar dat weet hij zelf ook. Alleen al voor zijn markante peilingen in Vlaanderen, verdient hij een hoog cijfer voor populariteit. Als hij slaagt voor zijn eindwerk – de begroting en wie weet een fiscale deal – kan hij aan zijn welverdiende vakantie beginnen. Tot in september!

Score: 7/10.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234