null Beeld

'Ondersteboven': Nederland in de jaren 60

De seksuele revolutie, The Beatles en The Stones, het begin van de ontkerkelijking, straatprotest tegen het gezag, ‘Beter langharig dan kortzichtig’, peace, love & zweetvoeten: de grote culturele veranderingen van de jaren 60 zijn genoegzaam bekend, net als wat er een halve eeuw later van de hooggestemde vredesidealen van weleer is overgebleven (mocht u twijfelen: niets).

'Ik heb het allemaal meegemaakt'

In deze documentairereeks van acht afleveringen, netjes verdeeld in evenzoveel thema’s, kijken de NTR en de VPRO terug op de woelige sixties, en hoe die Nederland destijds stormenderhand innamen. Inleider, voice-over én verzinner van de rake titel ‘Ondersteboven’ (‘Omdat de boel in de jaren 60 grondig op z’n kop werd gezet’) is de onovertroffen Kees van Kooten.

Kees van Kooten «Aanvankelijk was het de bedoeling dat ik enkel de voice-over zou leveren, maar gaandeweg ben ik me beginnen te realiseren dat ik – in tegenstelling tot de redacteurs van het programma, de oudste is amper een jaar of 50 – alles wat in het programma aan bod komt, zelf heb meegemaakt. De oprichting van een dienstplichtigenvereniging bijvoorbeeld, die het wist te verkrijgen dat er voortaan lang haar onder de baret mocht worden gedragen – stel je voor! En de import van buitenlandse arbeidskrachten, met name Spanjaarden, die bespuugd en beschimpt werden door hun Nederlandse collega’s omdat ze de Hollandse meisjes inpikten. En dan die troep mariniers – ‘Onze Jannen’, schreef De Telegraaf heel stoer – die op eigen houtje de tientallen hippies verjoegen die al wekenlang aan en op het monument op de Dam overnachtten. Afijn, noem maar op.

undefined

'Onzinnig nostalgisch? Het is toch heerlijk om bepaalde leuke dingen van vroeger opnieuw te beleven, of er fijn over weg te mijmeren!'

»Daarom heb ik de makers voorgesteld om voor ieder van de acht afleveringen een inleiding van anderhalve minuut te verzorgen, waarin ik iets vertel over mijn eigen ervaringen met het betreffende thema. Pas daarna begint de aflevering zelf, en ik kan je vertellen: die afleveringen zijn alle acht zeer de moeite waard geworden. Voordat ik iets van de beelden gezien had, was ik daar anders wel wat bevreesd voor. Ik dacht: ‘Gaan we nou wéér The Rolling Stones krijgen in het Kurhaus in Scheveningen, en al die andere beelden die we al uitentreuren in andere programma’s hebben gezien?’ Maar tot mijn grote vreugde was dat niet het geval: de beeldenman van dienst, een echte schatgraver, heeft zijn uiterste best gedaan om unieke, vaak nog nooit eerder vertoonde beelden op te delven – de meeste recentelijk gedigitaliseerd. Dan zie je bijvoorbeeld een aandoenlijk filmpje van een gezin dat voor het eerst op vakantie gaat: de Volkswagen volgepakt, de vier kinderen op de achterbank – eentje zit met zijn gezicht tegen de achterruit geplakt. En dan in Wuustwezel de grens over, en in één tijd door naar het verre en exotische Frankrijk, een land dat ze enkel van de zwart-wittelevisie kenden.

»Maar er komen in ‘Ondersteboven’ ook talking heads van nú aan bod, die terugblikken op de tijd van toen. Oudere jongeren van in de 60 of 70 bijvoorbeeld, om maar eens een Koot & Bie-term te gebruiken, die lekker zijn blijven hangen in de sixties, en elk weekend een gezamenlijk rondritje maken op hun Puch-brommers, als waren het Harleys. Onzinnig nostalgisch gedoe vinden veel mensen dat tegenwoordig, maar daar heb ik een andere mening over. Het is toch heerlijk om bepaalde leuke dingen van vroeger opnieuw te beleven, of er fijn over weg te mijmeren?»

HUMO Mist u de jaren 60 weleens?

Van Kooten «Wat ik vooral mis, is de onbevangenheid van die tijd. Je moest toen nog wáchten op de vervulling van je droom, wat het verlangen alleen maar aanwakkerde. Tegenwoordig is het: nu bestellen, en vanmiddag voor vijven heb je ’t al in huis. Je kunt dat een vooruitgang noemen, maar je zou het evengoed ook een achteruitgang kunnen noemen.

»In de jaren 60 kon je gerust vier of vijf weken de spanning verbijten totdat de platenwinkel eindelijk dat langverwachte nieuwe ep’tje van The Beatles in huis had, waar je al zo veel over gehoord en gelezen had. Tintelend van de voorpret ging je het dan kopen met de centjes die je bij elkaar gespaard had, om vervolgens zo snel mogelijk weer je fiets op te springen en naar huis te rijden, om het op je platenspeler te leggen. Ik vind het oprecht jammer dat de jongeren van nu die geluksgevoelens niet meer kennen. En nou kun jij wel zeggen van ‘Hè, Kees, doe eens niet zo nostalgisch over de jaren 60’, maar daar trek ik me niks van aan. Tenzij je me zegt dat ik niet zo nostalgisch moet doen náár de jaren 60, want dat is een veel voorkomende taalfout. Je kúnt niet nostalgisch zijn naar iets – wel heimwee hebben naar iets. Wou ik toch maar even gezegd hebben.»

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234