null Beeld

Onveilig gevrijd? Doe vanaf nu zelf de hiv-test

Vanaf deze week in de apotheek, tussen de neussprays en de pijnstillers: de hiv-zelftest.

Even bij Thierry Franck van Sensoa polsen of er dan nog zoveel nieuwe hiv-besmettingen bij komen in België.

Thierry Franck «In 2014 is dat aantal voor het eerst gedaald, en in 2015 is er zo’n kleine stijging dat men van een stabilisatie spreekt. Vorig jaar kwamen er per dag nog 2,8 nieuwe besmettingen bij, bijna 11 procent minder dan in 2013. Waarschijnlijk is de piek achter de rug, maar : veilig vrijen én regelmatig testen blijft een must.

»Een zelftest is niet de ideale manier om een hiv-diagnose te stellen: we blijven risicogroepen aanraden om op gezette tijden een algemene soa-test door de huisarts te laten uitvoeren. Maar zo’n zelftest vergroot wel de waaier aan testmogelijkheden en dat juichen we toe: élke gestelde diagnose is winst. Voor de tester zelf – hoe sneller hiv wordt vastgesteld en behandeld, hoe beter – maar ook voor de maatschappij: wie vandaag hiv-positief is, maar medicatie inneemt, is zo goed als onbesmettelijk. Alleen durven sommige mensen nog steeds niet de stap naar de huisarts of het ziekenhuis te zetten. Voor hen kan een zelftest, die thuis in alle anonimiteit kan worden gedaan, een goed alternatief zijn.»

HUMO Is zo’n zelftest even betrouwbaar als de klassieke hiv-test bij de huisarts?

Franck «Ja, maar de ‘vensterperiode’ is langer: de periode tussen de hiv-besmetting en het moment waarop het virus in het lichaam kan worden opgespoord. Bij een klassieke test bij de huisarts duurt die vier tot zes weken, bij een zelftest drie maanden. Een zelftest is bovendien een stuk duurder.»

HUMO Wat met de psychologische impact van zo’n zelftest? Is het wel een goed idee dat mensen nu thuis, in hun eentje, potentieel slecht nieuws te verwerken krijgen?

Franck «Ik kan me voorstellen dat dat voor velen onmenselijk lijkt. Maar heel wat homoseksuelen geven aan dat ze het liever zo te weten zouden komen dan via een bezoek aan de huisarts. Sowieso moet er na een positieve zelftest altijd een bevestigingstest bij de huisarts of in het ziekenhuis worden gedaan. Dat staat ook expliciet op de zelftest vermeld: ‘Ga langs bij een arts om zeker te zijn.’»

HUMO Die verantwoordelijkheid komt bij zo’n zelftest volledig bij de patiënt te liggen: na een positieve diagnose moeten ze effectief medische hulp gaan zoeken.

Franck «Dat is inderdaad een precair punt, en de reden waarom de medische wereld zich lang tegen zo’n officieel goedgekeurde zelftest verzet heeft: de patiënt moet zélf de stap naar verzorging zetten. Maar het allerbelangrijkste is toch dat mensen weten dat ze besmet zijn, want die kennis beïnvloedt hun seksueel gedrag: wie weet dat hij of zij hiv-positief is, zal nog meer voorzorgsmaatregelen nemen en bijvoorbeeld altijd met een condoom vrijen.»

HUMO Denkt u dat de aankoop van een hiv-zelftest bij de apotheek ooit zo gewoon zal worden als die van een zwangerschapstest?

Franck «Dat weet ik niet, maar het zal zeker ‘normaler’ worden. In de jaren 70 werd er ook moord en brand geschreeuwd toen de commerciële zwangerschapstest op de markt kwam, terwijl het nu de gewoonste zaak van de wereld is.

'Ik heb nog gevraagd of ik niets kon doen om de diagnose ongedaan te maken: vitamines nemen, pillen slikken... íéts'

»De hiv-diagnose zelf heeft al een hele evolutie achter de rug: vroeger stond dat gelijk aan een doodvonnis, terwijl het vandaag, mits de juiste medische ondersteuning, neerkomt op een chronische aandoening waarvan de impact op de gezondheid minimaal is. Pas op, een hiv-diagnose blijft zeer ingrijpend, maar het is toch iets helemaal anders dan pakweg twintig jaar geleden.»


Hoog libido

Zeker bij homoseksuele mannen blijft het risico op een hiv-besmetting relatief hoog: minstens 46 procent van de nieuwe besmettingen in 2014 vond plaats in de zogeheten MSM-groep (mannen die seks hebben met mannen). Onder hen ook Kurt (*), die vorig jaar ontdekte dat hij hiv-positief is.

Kurt «Ik had al even last van een schimmel in mijn keel. Mijn dokter vond dat niet normaal en heeft meteen een bloedtest gedaan. De dag dat ik hem moest bellen voor het verdict, was ik op van de zenuwen. Ik kon ’m niet meteen bereiken, maar hij zou me zelf terugbellen. Uren heb ik aan de telefoon zitten te wachten, tot hij uiteindelijk toch belde: ‘Kurt, ik vrees dat ik niet zo’n goed nieuws heb.’ Ik ben toen helemaal ingestort. Ik zag meteen de film ‘Philadelphia’ voor me, de beelden van een langzaam aftakelende Tom Hanks. Ik heb mijn dokter nog gevraagd of ik niets kon doen om het verdict ongedaan te maken: vitamines nemen, pillen slikken... íéts. Maar dat ging natuurlijk niet meer. Al meteen de volgende dag ben ik op gesprek gegaan in het UZ Leuven, waar een vriendelijke dokter me gerustgesteld heeft. Hij vertelde me dat ‘Philadelphia’ al lang niet meer met de werkelijkheid strookt en dat alles in orde zou komen: hiv blijft tot nader order ongeneeslijk, maar het virus kan wel onderdrukt worden.»

HUMO Zou u zo’n zelftest overwogen hebben?

Kurt «Toen kon je die ook al online kopen, maar ikzelf ging liever bij mijn huisarts langs. Al zijn er nog steeds veel mannen die dat niet durven, dus voor hen is het zeker niet slecht dat er nu een alternatief is. Het blijft een taboe, hiv, ook vandaag nog. Als iemand sterft aan kanker, dan zijn de reacties altijd warm en begripvol, maar bij hiv denken veel mensen nog steeds: ‘Tja, hij is homoseksueel en heeft onveilige seks gehad, dus het is zijn eigen schuld.’ Het oordeel van de buitenwereld blijft vaak bikkelhard.»

HUMO Weet u hoe u besmet bent geraakt?

Kurt «Via een onveilig seksueel contact. (Zucht) Ik heb nu eenmaal een hoog libido en, dat geef ik eerlijk toe, ik heb niet altijd veilig gevrijd. Tot mijn 35ste liet ik me geregeld testen, voor mijn bedpartners en voor mezelf: ik wou weten waar ik aan toe was. Die tests kwamen altijd negatief terug, tot ik me vorig jaar – na lange tijd, dus – opnieuw liet testen. Toch kwam die positieve uitslag als een verrassing: ik dacht dat ik nooit een onveilige seksuele handeling had gedaan waardoor ik besmet kon raken. Bij anale seks droeg ik bijvoorbeeld altijd een condoom... In de meeste gevallen toch.»

HUMO Weten uw familie en vrienden dat u hiv-positief bent?

Kurt «Nee, alleen mijn dokters zijn op de hoogte. Ik merk dat er voor mezelf ook nog een taboe aan kleeft, en mijn ouders wil ik er zéker niet mee lastigvallen. Het feit dat ik homoseksueel ben, was voor mijn vader al een enorm bittere pil. Na een paar jaar heeft hij mijn geaardheid aanvaard, maar om hem nu ook nog eens dít nieuws te moeten vertellen... Dat kan ik gewoon niet.»

null Beeld

HUMO En wat met nieuwe bedpartners? Hoe licht u hen in?

Kurt «Da’s een heikel punt. (Stil) Sinds de diagnose vind ik het heel moeilijk om een relatie aan te gaan. Ik kan het me gewoon niet voorstellen dat ik iemand zou ontmoeten en dan moet zeggen dat ik... (krijgt het moeilijk) Ik kan er nog niet eens met mijn eigen ouders over praten, hoe kan ik het dan ooit aan iemand anders vertellen? Dat ik hier nu mijn verhaal doe, vind ik al een grote stap. Maar het móét, want hiv moet uit de taboesfeer gehaald worden. Ik heb er niet voor gekozen om zo’n gevaarlijk virus op te lopen. En zo zijn er vast nog meer mannen daarbuiten: gewone mensen, die hiv hebben opgelopen en daar nu mee moeten leren leven.»

HUMO Hebt u het gevoel dat u uw diagnose nu, een jaar later, al wat hebt kunnen plaatsen?

Kurt «Toch wel. Als ik er nu zo over praat, word ik natuurlijk emotioneel, maar in het dagelijkse leven valt het goed mee. Dankzij mijn medicatie ondervind ik eigenlijk geen enkele lichamelijke hinder. Als ik die hiv-test pas later had laten doen, was het virus al veel verder in mijn lichaam verspreid en was dat waarschijnlijk wél het geval. Maar momenteel ben ik zelfs ‘ondetecteerbaar’: het virus is voor meer dan 99 procent uit mijn bloed verdwenen, waardoor ik ook voor bedpartners geen bedreiging meer vorm. Al betekent dat natuurlijk niet dat ik onveilige seks mag hebben: ik kan nog steeds andere soa’s krijgen via onveilige seks. Voor de rest moet ik elke ochtend klokvast een pilletje innemen: dat is het enige moment van de dag dat ik geconfronteerd word met het feit dat ik hiv-positief ben.»

(*) Kurt is een schuilnaam

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234