null Beeld

Onverminderd fel, niet langer ros: Tori Amos

Het is vijfentwintig jaar geleden dat Tori Amos met haar debuut ‘Little Earthquakes’ de regels voor solozangeressen herschreef. Sommigen bleken allergisch aan haar grillige ontboezemingen, die nu eens door een fee, dan weer door een feeks gezongen leken, maar dat ze een oerkracht is die een intrigerend oeuvre bij elkaar heeft gezongen, valt niet te ontkennen.

'Ik zie veel jonge zangeressen van wie de teksten geschreven worden door oudere mannen met echtgenotes die aan hun zesde facelift toe zijn'

Vandaag is Tori een moeder van 54 jaar, haar rode haren zijn geverfd. Als één van de weinigen van haar generatie heeft ze nog een frontline platencontract en ze blijft nieuw werk afleveren in plaats van oude hits te recycleren. Zoals ‘Native Invader’, haar vijftiende plaat, die ze voorstelt tijdens een intense showcase in het piepkleine Court-yard Theatre in Londen. Een dag later spreek ik haar in haar hotelsuite. Amos is geen doorsnee gesprekspartner: ze is intelligent, welbespraakt en openhartig, maar vaak nogal wollig, zodat je vaak verplicht bent een lang exposé te reduceren tot één heldere alinea.

HUMO Een paar dingen zijn veranderd sinds we elkaar voor het laatst zagen: we zijn allebei ouder geworden, én ik tolereer niet langer vage, zweverige antwoorden.

Tori Amos (lacht hard) «Oké, we zullen zien hoe ver we geraken. Ik ben inderdaad soms wazig, al zijn er ook mensen die slecht luisteren. Ik ben ooit benaderd door een productiehuis dat ‘Me and a Gun’ (uit ‘Little Earthquakes’, red.) wilde gebruiken op de soundtrack van een gewelddadige film. Het kwam niet eens bij die producers op dat ik in die song protesteerde tégen verkrachting en wapengeweld.»

HUMO Je hebt een uitstekende nieuwe cd te promoten, en toch speelde je gisteren het obscure B-kantje ‘Ruby Through the Looking Glass’.

Amos «Omdat een showcase geen verkoopspraatje hoeft te zijn. En omdat mijn dochter Tash meezingt op ‘Native Invader’ en ik ‘Ruby’ geschreven heb toen ik zwanger van haar was.»

HUMO De showcase deed me ook denken aan een aantal incidenten tijdens concerten van jou: ooit zei je midden in een song tegen twee opdringerige mannelijke fans ‘Get the fuck outta my show’, een andere keer wees je een andere grote muil terecht met een opgestoken vinger en ‘Eat my pussy!’

Amos «Kijk: op de eerste rij zitten is een privilege. Ik wil daar mensen die het verdienen en die echt genieten. Ik tolereer niet dat een aansteller de avond van een ander verpest of de rest van het publiek gijzelt. Naast zo’n dronken asshole zitten vaak huilende, kwetsbare zielen bij wie mijn teksten veel losmaken. Respecteer die lieve mensen of blijf weg.»

HUMO Jij hebt meer dan je deel gehad van emotionele fans die hun trauma’s over jou uitstorten. Is er een moment waarop je zegt: ‘Ik ben een artiest, geen therapeut’?

Amos «Ja, maar ik heb het nog nooit hardop moeten zeggen. Bijna altijd beseffen die fans dat zelf. Vaak volstaat een omhelzing, of gewoon eens luisteren naar hun verhaal. Dan blijkt steeds weer dat niemand in hun omgeving dat ooit heeft gedaan – eindelijk kunnen ze het eens vertellen. Maar de verantwoordelijkheid weegt soms zwaar. Eén keer vertelde een minderjarig meisje me hoe ze door haar stiefvader werd misbruikt, en als ze na mijn concert weer naar huis ging zou dat opnieuw gebeuren, zoals elke nacht. Ze vroeg of ze mee op tournee mocht. Mijn eerste gedachte was: ‘Waar is jouw moeder en waarom gaat ze niet naar de politie?’ Natuurlijk kon ze niet mee op tournee, in de eerste plaats omdat ze minderjarig was en ik van kidnapping beschuldigd kon worden.»

HUMO Op je nieuwe cd ‘Native Invader’ is de natuur het hoofdpersonage, met name in ‘Up the Creek’.

Amos «De natuur, dat is de planeet, maar dat zijn ook wij. Alle turbulente voorvallen die je terugvindt in de natuur, razen ook door onze lichamen en hersenen: aardbevingen, brand, overstromingen… Welk deel van al die trauma’s is onze eigen schuld? In welke mate hebben we onze prachtige planeet verkloot en hoe kunnen we haar helen, heruitvinden? Mijn vader, die zoals je weet een dominee was, zei altijd: ‘The good lord willing the creek won’t rise.’ Vrij vertaald: als we geluk hebben, overstroomt de beek niet. Ik moest daaraan denken toen onze president het besluit nam om het milieuakkoord van Parijs op te zeggen.»

HUMO ‘Mary’s Eyes’ gaat over je moeder, die een reeks hersenbloedingen heeft moeten incasseren. Ik zag jouw ouders jaren geleden, het leken me eerlijk gezegd lieve mensen die het erg met hun rebelse, wispelturige dochter te stellen hebben gehad.

Amos «Voor een godvruchtig echtpaar met een symboolfunctie in hun dorp is het een grote schok als hun dochter kiest voor goddeloze popmuziek. Maar ik was niet wispelturig, wél bezeten, ambitieus en vastberaden mijn levensvervulling na te jagen. Dat botste natuurlijk langs alle kanten, ook al hielpen ze me. Mijn vader ging als dominee zelfs mee naar de louche tenten waar ik voor het eerst optrad, om te voorkomen dat ik daar gemolesteerd zou worden. Mijn vader was afstandelijk op het kille af, maar is met het ouder worden milder en ruimdenkender geworden. Mary Ellen, mijn moeder, was altijd warmhartiger. Haar hersenbloeding heeft ervoor gezorgd dat ze in een soort luchtbel gevangen zit: ze hoort alles maar kan niet meer praten. En dus communiceert ze met haar ogen, vandaar ‘Mary’s Eyes’.»

HUMO Je echtgenoot Mark Hawley is ook je geluidsman en producer. Ik neem aan dat die samenwerking pieken en dalen heeft die parallel lopen met die van jullie relatie?

Amos «Het verloopt allemaal rimpellozer dan ik ooit had kunnen hopen, maar er zijn natuurlijk grenzen. Toen ik ‘Wild Way’ inzong, een song over liefde die zo sterk is dat ze verandert in haat, luisterde mijn man in de controlekamer mee. Na afloop zei hij zacht: ‘Ik haat jou ook.’ Hij zei het om de sfeer te verlichten, maar ik begrijp dat die tekst too close for comfort was. Maar hij weet: de kunst gaat voor.»

HUMO Ik verwacht al jaren van jou een song over een onderwerp dat naar mijn gevoel met stip op één staat in dingen die mannen vrouwen aandoen: clitorectomie.

Amos «Ik ben het met je eens dat dat onderwerp aandacht verdient. Maar die song moet dan ook zéér goed zijn, anders beledig je de slachtoffers door hun leed te trivialiseren. En bovendien zijn, denk ik, mijn beste songs zo goed omdat ik ze zelf beleefd heb. Maar het is zeker het overwegen waard. Misschien, ooit.»

HUMO Indertijd was je de jongste leerling ooit die werd toegelaten tot het prestigieuze Peabody-conservatorium. Maar een paar jaar later werd je er aan de deur gezet omdat je eiste dat ook andere dan klassieke muziek onderwezen zou worden. Een tijdje geleden vroeg de huidige rector je terug voor een workshop. Ben je op z’n uitnodiging ingegaan?

Amos «Ik was amper 5 toen ik op hoog niveau piano speelde – niet slecht voor iemand die les kreeg van een oude non die regelmatig indommelde tijdens onze lessen (grinnikt). En ik was 11 toen het Peabody mij eruit trapte. Dat is te jong om zo’n afwijzing te kunnen plaatsen, het was alsof een imposant instituut afwees wie ik was.

»En ja, ik heb op het Peabody een workshop gegeven voor de leerlingen, die allemaal op de hoogte bleken van het feit dat ik indertijd van school was gegooid. Maar ik voelde geen leedvermaak, er waren geen gevoelens van zoete wraak. Sinds mijn tijd is er veel ten goede veranderd.»

HUMO Jij bent beïnvloed door Joni Mitchell en Kate Bush, maar op jouw beurt heb je tal van andere zangeressen beïnvloed. Ik zie sporen en echo’s van jouw aanpak terug in de muziek en de acts van Lady Gaga, Florence Welch, Lorde...

Amos «Mijn dochter heeft me al een paar keer gezegd: ‘Go out there, mama, laat zien dat je nog bestaat, want de concurrentie steelt je moves!’ Ik zie vooral heel wat jonge zangeressen die teksten zingen die werden geschreven door oudere mannen met echtgenotes die aan hun zesde facelift toe zijn. Er was een golf van vrouwen die hun eigen songs schreven, maar nu lijkt het alsof we vijf passen terug hebben gezet. En hoe komt het dat er amper moeders en grootmoeders zijn die songs schrijven en optreden? Een hele generatie vrouwen van boven de dertig heeft bijna niemand die hun gevoelens verwoordt. Er is Patti Smith en Björk en Polly Harvey en ik, en dat is het ongeveer. Dat moet veranderen.»

HUMO Tot slot een triviale vraag: klopt het dat jouw handen apart verzekerd zijn? En zo ja: wat staat in dat contract? Dat je geen groenten mag fijnhakken of een kettingzaag hanteren?

Amos «Over messen of kettingzagen wordt niets gezegd, het gaat meer om dingen waarbij ik mijn vingers kan breken, zoals skiën, valschermspringen of fietsen. Maar ik heb er geen last van: geen van die dingen staat op mijn bucketlist.»


‘Native Invader’ van Tori Amos verschijnt op 8 september bij Universal. Tori Amos staat op 9 september in de Capitole in Gent.

null Beeld
Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234