null Beeld

Onze Man in Teheran: Thomas Erdbrink 'Iran een schurkenstaat? Het is China niet'

In zijn gevierde docureeks ‘Onze man in Teheran’ wierp correspondent Thomas Erdbrink drie jaar geleden klaar licht op de voor ons ondoorgrondelijke Iraanse samenleving. Maar Erdbrink liet zijn Nederlandse regisseur en cameraploeg nóg eens overvliegen naar het land waar hij al zestien jaar leeft en werkt, voor vijf gloednieuwe afleveringen.

THOMAS ERDBRINK «Het werd al snel duidelijk dat we in een nieuw Iran waren terechtgekomen. Onderschat het effect van de nucleaire deal niet: de economische sancties werden versoepeld, waardoor er een sfeer van hoop ontstond. Opeens openden overal in Teheran hippe coffeeshops waar westerse muziek werd gedraaid. In korte tijd is Instagram heel groot geworden, er zijn zelfs Instagram-celebrity’s.»

HUMO Mogen we spreken van een Iraanse perestrojka?

ERDBRINK «Zo voelde het in elk geval aan voor de mensen: als een normalisering. In die mate dat onze regisseur zich op den duur zorgen begon te maken: ‘Maar alles is hier net als bij ons.’ (lacht) Dat probleem heeft zichzelf opgelost: Donald Trump kondigde snel na zijn verkiezing aan dat hij de nucleaire deal wilde opblazen. Tegelijk zette de eigen regering niet meteen stappen om die perestrojka te steunen. De hoop werd in de kiem gesmoord: mensen begrepen dat er binnen dit systeem nooit echte verandering zal plaatsvinden. De protesten, die ontstonden rond de jaarwisseling, zijn intussen voorbij, maar dat betekent niet dat de onvrede weg is. Het verzet kan ieder moment weer losbarsten.»

HUMO Het Iraanse regime blijft fascinerend: aan het hoofd staan religieuze scherpslijpers, maar ze staan wel toe dat er verkiezingen worden gehouden, die dan ook nog gewonnen worden door hervormers.

ERDBRINK «We gaan in de nieuwe reeks langs bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, waar iedereen zich mag aanmelden als presidentskandidaat. Maar we zeggen er ook bij dat uiteindelijk maar zes mensen hebben mogen deelnemen aan de verkiezingen. President Rohani mag dan wel bekendstaan als gematigd, een hervormer is hij niet: hij bewandelt keurig de lijn die de religieuze leiders uitstippelen. Al heeft hij wel de snelheid van het internet enorm verhoogd. Voor de Iraniërs heeft dat grote gevolgen: ze kunnen nu ook filmpjes uitwisselen via de smartphone.»

HUMO Tijdens de Arabische Lente is dat cruciaal gebleken. Begrijp ik dan goed dat er ondanks de geheime politie toch enige manoeuvreerruimte bestaat voor oppositie?

ERDBRINK «Het veiligheidsapparaat is hier enorm sterk, maar ik zeg altijd: ‘Iran is geen China.’ Daar mag je níéts zeggen over de leiding of de communistische partij. Toen we deze reeks draaiden, kwamen mensen spontaan naar onze camera om hun gedacht te zeggen. In Beijing worden drie miljoen mensen met één pennenstreek gedwongen om te verhuizen en worden er tienduizend mensen per jaar opgehangen. De president heeft zich voor het leven benoemd. Maar daar worden geen vragen over gesteld: we drijven vrolijk handel met China en gaan er op vakantie. En Iran heet intussen een schurkenstaat.»

HUMO Dat heeft ook te maken met het nieuws dat ons bereikt. Denk aan de Zweeds-Iraanse professor Ahmad Djalali, die een tijd aan de VUB werkte. Hij wordt van spionage beschuldigd en is ter dood veroordeeld.

ERDBRINK «Dat is ook hier hét nieuws, en ook die kant van Iran belichten we. Het klopt dat hier mensen worden gearresteerd op zeer onduidelijke gronden, met vreselijke gevolgen. In de laatste aflevering gaan we langs bij de familie van iemand die gearresteerd is. Uit die gesprekken blijkt dat het regime en de veiligheidsdiensten vaak gewoon willekeurig te werk gaan. Ik kan nu dan wel vrijelijk mijn gang gaan: het is niet uitgesloten dat ik op een dag plots in de problemen kom.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234