null Beeld

Onze Man in Transnistrië, draaischijf van vrouwen- en wapenhandel


Bloodlands, is een gebied in Oost-Europa waar Hitler en Stalin het grootste gedeelte van hun massamoord hebben laten plaatsvinden, loopt van de Oostzee tot de Zwarte Zee. In de periferie ligt een klein, onafhankelijk landje dat door geen enkel ander land erkend wordt: Transnistrië. Het is zo onbekend dat toen ik aan vrienden vertelde dat ik naar Transnistrië ging de meeste van hen meenden dat ik het over Transsylvanië had, een regio in Roemenië.

Een fragment uit de reportage:
Russische les

In het populairste café van Tiraspol, Zeven Vrijdagen, spreken we met Irina Gherasimciuc, een verloskundige van begin twintig die voor de ngo Municipal Open Socio-Psychologic Public Women Alliance (ook wel Gospoja genoemd) werkt, die de jeugd in Transnistrië seksuele voorlichting geeft.

Haar vertaalster is Stella, een jonge vrouw, die Erik Hochheimer kent en met wie we in Tiraspol al wat hebben gedronken. Stella werkt ook voor de ngo Rezonance. Hoewel wij Stella verteld hebben dat we investeerders waren, lijkt ze niet verbaasd te zijn ons te zien. Onze interesse voor vrouwenhandel lijkt voor haar vanzelfsprekend.

'De staat,' zegt Irina, 'geeft ook seksuele voorlichting, maar dat zijn vrouwen van vijftig, die durven het woord 'condoom' niet in de mond te nemen.' Ze spreekt een beetje Duits, haar zus woont in Duitsland en zelf heeft ze er ook een tijdje gewoond.

'We proberen vrouwenhandel te voorkomen door voorlichting,' zegt Irina. 'Maar op het platteland is veel armoede. Vaak gaat de moeder naar het buitenland om geld te verdienen, de man blijft achter met de kinderen.'

'Weet zo'n vrouw van tevoren dat ze in de seksindustrie terechtkomt?' informeer ik.

'Soms gaat ze als babysitter, maar als ze had geweten dat ze geslagen en verkracht wordt en geen geld krijgt, was ze niet gegaan. Maar als het om vrouwenhandel gaat zijn wij niet nummer één. Moldavië is nummer één.'

'Hoe is de situatie van de homoseksuelen in Transnistrië?' vraag ik.

'Er was een ngo voor homo's,' zegt Irina, 'maar mensen in de regering hebben druk uitgeoefend om die te ontbinden. Mensen die in de regering zitten, zijn meestal oude mensen en die vinden dat soort dingen niet kunnen.'

'En jullie ngo, hebben jullie problemen met de regering?'

Soms geeft Irina antwoord in het Duits, als ze op het Russisch overgaat, vertaalt Stella. 'Het is een klein land. Als je een familielid ergens in de regering hebt, kan die je helpen. Anders moet je wel heel veel papieren invullen. Zonder contacten wordt het moeilijk. En je moet je niet met de politiek bemoeien.'

'En de middelbare scholieren aan wie je seksuele voorlichting geeft, willen die hier blijven?'

Irina aarzelt. Zelf is ze teruggekomen voor haar man. 'De meeste jonge mensen zouden hier weg willen, dat denk ik wel,' zegt ze.

Die avond bezoeken wij samen met Nick een nachtclub. Er zijn minder dan tien mensen. We bestellen wodka en Nick zegt: 'Je kunt beter een fles bestellen, dan weet je zeker dat je zuiver spul krijgt.'

'Waar vinden we hier vrouwen?' vraagt Olav aan Nick. 'Het gaat me niets aan,' zegt Nick, 'maar ben je getrouwd?' Nick wijst op Olavs trouwring. Twee paaldanseressen die hun kleren aanhouden doen matig hun best.

Nick vraagt aan mij: 'Waarom ben je zo verdrietig?' Als we terug zijn in het hotel kleedt Olav zich half uit waar ik bij ben; al een paar keer eerder ontving hij me halfnaakt in zijn hotelkamer. Ik wil mij terugtrekken in mijn eigen kamer, maar hij vraagt: 'Denk je dat Nick voor de geheime dienst werkt? Hij zag dat ik een trouwring om had.'

'Nee,' zeg ik, 'dat denk ik niet. Nick is een goeiige jongen. Misschien wat eenzaam en verlegen.'


Arnon Grunberg in Transnistrië (2)

Elke ochtend van tien tot twaalf hebben Olav en ik Russische les van de journalist Andrey Smolensky. Hij spreekt vloeiend Duits en leest voor radio PMR, de Transnistrische radio, nieuwsberichten in het Duits. Over zijn nieuwsberichten en Transnistrië is bij een kleine uitgeverij in Duitsland een fotoboek verschenen dat informatief en tegelijkertijd licht propagandistisch is.

Het licht propagandistische zit ook in zijn Russische lessen. Hij laat ons zinnen vertalen als: 'Wij houden van Tiraspol.'

Smolensky geeft zijn lessen in de keuken van zijn appartement, waar hij samen met zijn vrouw, zijn kindje en de kleine hond Keks woont. Op een ochtend als we klaar zijn met de les, zegt hij tegen ons: 'Jullie worden in de gaten gehouden.' Zoals een ander zou zeggen: 'De Alpen zijn mooi.'

Volgens Stella is Smolensky geen journalist, althans geen echte, maar wat hij wel is, weet ze niet of wil ze niet zeggen.

Bekijk 'Europe's Black Hole'

Het volledige artikel leest u op dinsdag 25 januari in Humo 3673/04.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234