'Onze politici weigeren zich extra in te spannen voor het klimaat. Dat gebrek aan moed en visie is ontluisterend'

Jos Delbeke (64) begon 2018 als directeur-generaal voor het klimaat bij de Europese Commissie, maar kreeg op 20 februari te horen dat hij bedankt werd voor bewezen diensten. ‘Shocked’, tweette Europarlementslid voor Groen Bart Staes, en SP.A-voorzitter John Crombez had het over ‘een onwaarschijnlijke schande’. Maar Delbeke bleef niet bij de pakken zitten en zet zijn klimaatstrijd voort. ‘Onze ondernemers stappen mee in de transitie naar duurzame energie. Alleen onze politici blijven achter.’

Jos Delbeke «Mijn ontslag was uiteraard niet leuk. Ik wist dat het einde van mijn job naderde, maar ik had het niet zo snel verwacht. Gelukkig kon ik mijn lopende projecten tijdig afronden.»

HUMO U werd niet met pensioen gestuurd?

Delbeke «Nee, ik kon meteen aan de slag bij de interne strategische denktank van de Europese Commissie. Wij adviseren voorzitter Jean-Claude Juncker. Van daaruit volgde ik ook de recente klimaattop in Katowice. Vroeger zat ik tijdens zo’n top zelf in de driver’s seat, nu niet meer. Ik bleef deze keer ook niet tot het einde. Daar ben ik helemaal niet rouwig om, want ik weet hoe stressvol zulke langdurige onderhandelingen zijn.»

HUMO Bent u tevreden over wat er in Katowice is afgesproken?

Delbeke «Ik heb gemengde gevoelens. In de Belgische pers werd vooral de nadruk gelegd op de ontgoocheling: Katowice zou een gemiste kans zijn omdat de klimaatdoelstellingen niet zijn aangescherpt. Akkoord, misschien was het goed geweest als Katowice wat meer ambitie had getoond. Maar de herziening van de doelstellingen stond strikt genomen niet op de agenda. Er was wél voorzien dat er spelregels zouden komen over hoe staten het akkoord van Parijs tot een goed einde moeten brengen, en dat is gelukt. Neem gerust van me aan: dat is een grote prestatie, want er moest onderhandeld worden met moeilijke gesprekspartners zoals de VS, Rusland, Saudi-Arabië en Brazilië, met zijn nieuwe president Jair Bolsonaro. Ik roep niet hoera, maar meer dan 190 landen hebben het akkoord getekend. Zélfs Trump doet mee.»

HUMO Donald Trump is toch uit het klimaatakkoord van Parijs gestapt? Hoe kan hij dan akkoord gaan met de besluiten van Katowice?

Delbeke «Trump heeft aangekondigd dat hij uit het Parijsakkoord zal stappen, maar strikt juridisch kan dat pas vanaf november 2020. Dat is twee dagen na zijn eventuele herverkiezing. Het is niet omdat je aankondigt dat je Parijs verlaat, dat je zomaar de deur achter je kunt dichttrekken. De Amerikanen waren aanwezig in Katowice en hebben het eindakkoord braaf mee onderhandeld.»

HUMO Klimaatactivist Nic Balthazar vindt dat er te weinig maatregelen zijn afgesproken om te beletten dat de opwarming van de aarde onomkeerbaar wordt.

Delbeke «Ik begrijp zijn ontgoocheling, maar een herziening van de strategie is voor later. Bovendien komt op een klimaattop de hele wereld samen. Al die landen hebben tegengestelde belangen, en toch moeten ze tot één conclusie komen. Het belangrijkste is dat alle landen nu toepassen wat ze in Parijs hebben afgesproken en maatregelen nemen die ons onder een opwarming van 2 graden Celsius houden.»

HUMO Ons land heeft in Katowice niet bepaald een goede indruk nagelaten.

Delbeke «Onze ministers van Energie en Klimaat zijn er stevig beginnen te bakkeleien en vertikken het om zich extra in te spannen. Ik vond dat ontluisterend. Intussen is ook het lokale Belgische klimaatbeleid stilgevallen. Dat is minstens even zorgwekkend.

»We leggen wel zonnepanelen, maar we weigeren iets te doen aan ons compleet uit de hand gelopen verkeer. Bedrijfswagens blijven een heilige koe. Voor velen is zo’n wagen niet meer dan een fiscaal interessante vorm van salaris. En het gaat ook over de tankkaart die eraan vasthangt. Die maakt mensen ongevoelig voor de gevolgen van hun rijgedrag. Ze blijven kilometers rijden zonder zich af te vragen wat de effecten op klimaat en milieu zijn. Waarom wordt daar niks tegen ondernomen?»

HUMO Wat verwijt u onze politici?

Delbeke «Een gebrek aan moed en visie. Ik hoop dat dat dossier bij de nakende verkiezingen op tafel zal liggen. Het kleinste kind weet dat we er met onze huidige visie op mobiliteit niet zullen raken.»

HUMO Misschien is het de hoogste tijd om ons hele economische systeem radicaal te herzien?

Delbeke «Dat is precies waar ik mij in Europa voor heb ingezet. Er zijn ook al fikse stappen gezet: er wordt minder steenkool verbruikt en hernieuwbare energie rukt op. Sinds 2010 zijn zonne- en windenergie 80 procent goedkoper geworden. Vandaag zijn ze zelfs de goedkoopste manier om elektriciteit op te wekken. Dat is hoopgevend. Belgische bouwers van windmolens op zee hebben intussen wereldwijd een stevige reputatie. Onze bedrijfsleiders stappen mee in de transitie van fossiele naar duurzame energie. Alleen onze bewindvoerders blijven achter.»

HUMO Misschien moet u in de politiek stappen?

Delbeke «Ze hebben me al gevraagd, maar ik vind het verstandiger om in alle onafhankelijkheid mijn mening over het klimaat te uiten.»

HUMO Wordt u nooit wanhopig?

Delbeke «Nee. Weet je wat me hoopvol maakt? Dat Europa nu 22 procent minder CO2 uitstoot dan in 1990, zowat het beginjaar van de internationale strijd tegen de klimaatverandering.

»We weten ook heel goed hoe het nu verder moet: energie besparen, daken isoleren, driedubbel glas installeren. We hebben alle technologieën voorhanden én er komen voortdurend innovaties bij. In het begin zijn die altijd duur: de prijzen van warmtepompen en elektrische auto’s zijn niet min. Maar zodra meer mensen ze beginnen te kopen, worden ze goedkoper. Dat stemt me optimistisch, net als die 75.000 mensen die naar Brussel kwamen voor het klimaat. Daarom is het ook zo spijtig dat het beleid achterop blijft hinken.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234